DZIELNICA I STARE MIASTO\/MIEJSCE\/GARBARY<\/strong><\/p>\n\n\n\n Autor: dr Walery Bubie\u0144<\/p>\n\n\n\n Garbary przez wieki by\u0142y wa\u017cnym dla Krakowa i Ma\u0142opolski o\u015brodkiem przemys\u0142owym. To po\u0142o\u017cone na p\u00f3\u0142nocny zach\u00f3d od miejskich mur\u00f3w przedmie\u015bcie najwi\u0119kszy rozkwit prze\u017cywa\u0142o na prze\u0142omie \u015bredniowiecza i czas\u00f3w nowo\u017cytnych. By\u0142o najliczniej zamieszka\u0142\u0105 i najlepiej rozwini\u0119t\u0105 gospodarczo podkrakowsk\u0105 jurydyk\u0105 miejsk\u0105, a jej mieszka\u0144c\u00f3w charakteryzowa\u0142 wysoki stopie\u0144 specjalizacji zawodowej. Swoj\u0105 nazw\u0119 zawdzi\u0119cza\u0142o osiedlaj\u0105cym si\u0119 tutaj garbarzom.<\/p> \n\n\n\n Prezentowana w Domu Zwierzynieckim wystawa sk\u0142ada si\u0119 z dw\u00f3ch cz\u0119\u015bci. Pierwsza, zatytu\u0142owana Przedmie\u015bcie<\/em>, dotyczy powstania Garbar, ich rozwoju i funkcjonowania cech\u00f3w rzemie\u015blniczych, kt\u00f3rych dzia\u0142alno\u015b\u0107 zale\u017ca\u0142a od przep\u0142ywaj\u0105cej przez jurydyk\u0119 M\u0142yn\u00f3wki Kr\u00f3lewskiej. Poruszane jej wodami m\u0142yny \u2013 Dolny, G\u00f3rny i D\u0119bny \u2013 nap\u0119dza\u0142y gospodarczy rozw\u00f3j przedmie\u015bcia i Krakowa.<\/p> \n\n\n\n Garbary mia\u0142y w\u0142asny ratusz. Jego budynek przy ul. Karmelickiej 12 zachowa\u0142 si\u0119 do dzi\u015b. Na wystawie przedstawione zostan\u0105 orygina\u0142y kopie dokument\u00f3w, kt\u00f3re po\u015bwiadczaj\u0105 funkcjonowanie w tym miejscu urz\u0119du w\u00f3jtowsko-\u0142awniczego. Cyfrowa rekonstrukcja przedmie\u015bcia, przygotowana przez muzealn\u0105 Sekcj\u0119 Wizualizacji Cyfrowej, uka\u017ce Garbary z po\u0142owy XVII w., tu\u017c przed ich zniszczeniem przez wojska szwedzkie w 1655 roku.<\/p> \n\n\n\n Niemym \u015bwiadkiem historii s\u0105 obiekty archeologiczne wydobyte na terenie Garbar. Na ekspozycji zostan\u0105 przedstawione: przywileje kr\u00f3lewskie dla garbarzy, cechowe buzdygany, wota, wilkomy, a tak\u017ce wyroby garbarskich rzemie\u015blnik\u00f3w, np. garnki i kafle.<\/p> \n\n\n\n W nast\u0119pnej ods\u0142onie pokazane zostanie \u017cycie religijne mieszka\u0144c\u00f3w Garbar i \u015bwi\u0105tynie na tym terenie. Zaprezentowane zostan\u0105 m.in. dokumenty fundacyjne i ksi\u0119gi zwi\u0105zanego ko\u015bcio\u0142em Karmelit\u00f3w na Piasku Bractwa Matki Boskiej Szkaplerznej oraz dewocjonalia z klasztoru Kapucyn\u00f3w.<\/p> \n\n\n\n Druga cz\u0119\u015b\u0107 ekspozycji, Dzielnica<\/em>, obejmuje okres od pocz\u0105tku XIX w. do wsp\u00f3\u0142czesno\u015bci. Zostan\u0105 tu przedstawione zmiany urbanistyczne i spo\u0142eczne, kt\u00f3re nast\u0105pi\u0142y po w\u0142\u0105czeniu przedmie\u015bcia w 1800 r. do Krakowa i jego przekszta\u0142ceniu w miejsk\u0105 dzielnic\u0119, wyst\u0119puj\u0105c\u0105 odt\u0105d pod nazw\u0105 Piasek. Po w\u0142\u0105czeniu do Krakowa przyst\u0105piono do zabudowy g\u0142\u00f3wnych ulic dzielnicy, m.in. Karmelickiej i Krupniczej, a tak\u017ce ulic z nimi s\u0105siaduj\u0105cych. Wytyczono nowe ulice, m.in.: Batorego, Siemiradzkiego, Sobieskiego, Jab\u0142onowskich, Czyst\u0105.<\/p> \n\n\n\n W zwi\u0105zku z przekszta\u0142ceniem w drugiej po\u0142owie XIX w. Piasku w nowoczesn\u0105 mieszkaniow\u0105 dzielnic\u0119 Krakowa, zmieni\u0142 si\u0119 przekr\u00f3j spo\u0142eczny jego mieszka\u0144c\u00f3w. W jednej z ods\u0142on wystawy skupiamy si\u0119 na ostatnich latach XIX i trzech pierwszych dekadach wieku, kiedy mieszka\u0142y tutaj i tworzy\u0142y znane osoby zwi\u0105zane z \u017cyciem artystycznym i naukowym Krakowa. Na przyk\u0142adzie prowadzonych tu artystycznych salon\u00f3w prezentujemy \u015bwiat krakowskiej bohemy, reprezentowany przez rodziny Przybyszewskich, \u017bele\u0144skich, Estreicher\u00f3w, Weiss\u00f3w i Mehoffer\u00f3w.<\/p> \n\n\n\n W XX w. na Piasku rozwin\u0119\u0142y dzia\u0142alno\u015b\u0107 plac\u00f3wki teatralne i kulturalne. Do dzi\u015b na rogu ulic Karmelickiej i Krupniczej dzia\u0142a Teatr Bagatela im. Tadeusza Boya-\u017bele\u0144skiego, kt\u00f3rego pocz\u0105tki si\u0119gaj\u0105 1919 r. Jego za\u0142o\u017cycielem by\u0142 Marian D\u0105browski, wydawca i redaktor Ilustrowanego Kuriera Codziennego<\/em>. Secesyjna aran\u017cacja wn\u0119trza to dzie\u0142o krakowskiego malarza i grafika Henryka Uziemb\u0142y. Fotografie, programy i afisze to ciekawe pami\u0105tki z pocz\u0105tk\u00f3w dzia\u0142alno\u015bci teatru. W 1945 r. w budynku przy skrzy\u017cowaniu ulic Krupniczej i Skarbowej rozpocz\u0105\u0142 dzia\u0142alno\u015b\u0107 Teatr Lalki, Maski i Aktora Groteska. Na wystawie zobaczymy oryginalne kostiumy i maski z tej plac\u00f3wki. Budynek przy ul. Krupniczej 22 by\u0142 siedzib\u0105 krakowskiego oddzia\u0142u Zwi\u0105zku Zawodowego Literat\u00f3w Polskich. W kamienicy, nazywanej Domem 40 Wieszcz\u00f3w<\/em>, po wojnie schroni\u0142o si\u0119 i mieszka\u0142o wraz z rodzinami wielu pisarzy, m.in. Konstanty Ildefons Ga\u0142czy\u0144ski i Tadeusz R\u00f3\u017cewicz. Na wystawie b\u0119dzie mo\u017cna zobaczy\u0107 Domow\u0105 (Gromadzk\u0105) Ksi\u0105\u017ck\u0119 Meldunkow\u0105 z lat 50 XX w., w kt\u00f3rej widniej\u0105 nazwiska mieszka\u0144c\u00f3w Domu Literat\u00f3w.<\/p> \n\n\n\n W drugiej po\u0142owie XX w. Piasek zosta\u0142 w\u0142\u0105czony do Dzielnicy \u015ar\u00f3dmie\u015bcie, a obecnie stanowi cz\u0119\u015b\u0107 Dzielnicy I Stare Miasto. Od tego czasu pe\u0142ni\u0142 rol\u0119 dzielnicy mieszkaniowej. Znajdowa\u0142o si\u0119 tu wiele sklep\u00f3w. Niekt\u00f3re, np. sklepik Edwarda Mola, swoj\u0105 niezapomnian\u0105 aur\u0105 wp\u0142ywa\u0142y na swoisty koloryt i atmosfer\u0119 dzielnicy.<\/p> \n\n\n\n W ostatniej ods\u0142onie wystawy b\u0119d\u0105 prezentowane fotografie i wspomnienia os\u00f3b tu mieszkaj\u0105cych lub zawodowo zwi\u0105zanych z tym miejscem. Pozwol\u0105 one od \u015brodka spojrze\u0107 na \u017cycie na tym terenie w drugiej po\u0142owie ubieg\u0142ego wieku i obecnie.<\/p> \n\n\n\n Tekst: dr Walery Bubie\u0144<\/p>\n\n\n\n Fotografie: NAC\/Muzeum Krakowa\/materia\u0142y prasowe<\/p>\n\n\n\n Zach\u0119camy do zapoznania si\u0119 r\u00f3wnie\u017c z wersj\u0105 cyfrow\u0105 artyku\u0142u oraz ca\u0142ym numerem, kt\u00f3ry mo\u017cna pobra\u0107 ze strony Dzielnicy I Stare Miasto lub poni\u017cej.<\/p>\n<\/div><\/div>\n\n\n\n![\"\"](\"https:\/\/patriotycznykrakow.pl\/wp-content\/uploads\/2022\/04\/4.png\")
<\/figure>\n\n\n\n![\"\"](\"https:\/\/patriotycznykrakow.pl\/wp-content\/uploads\/2022\/04\/20-3.jpg\")
![\"\"](\"https:\/\/patriotycznykrakow.pl\/wp-content\/uploads\/2022\/04\/3_1_0_9_2463a_193248-1024x735.jpg\")
<\/figure>\n\n\n\n![\"\"](\"https:\/\/patriotycznykrakow.pl\/wp-content\/uploads\/2022\/04\/3_1_0_8_3971_1_1_212388-1024x807.jpg\")
<\/figure>\n\n\n\n![\"\"](\"https:\/\/patriotycznykrakow.pl\/wp-content\/uploads\/2022\/04\/JEDYNKA-nr7-8-DRUK-01-738x1024.jpg\")
<\/figure>