{"id":31496,"date":"2022-04-05T14:18:43","date_gmt":"2022-04-05T12:18:43","guid":{"rendered":"http:\/\/patriotycznykrakow.pl\/?p=31496"},"modified":"2022-04-07T14:07:10","modified_gmt":"2022-04-07T12:07:10","slug":"szlakiem-dzielnic-historia-placu-swietego-ducha","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/patriotycznykrakow.pl\/index.php\/2022\/04\/05\/szlakiem-dzielnic-historia-placu-swietego-ducha\/","title":{"rendered":"&#8220;Szlakiem dzielnic&#8221; Historia Placu \u015awi\u0119tego Ducha"},"content":{"rendered":"\n<h4 class=\"wp-block-heading\">\u201eSzlakiem dzielnic\u201d<\/h4>\n\n\n\n<p style=\"text-align: justify;\"><strong>Publikujemy teksty zamieszczane na\u00a0przestrzeni lat w\u00a0biuletynie informacyjnym Dzielnicy I. Artyku\u0142 wraz z\u00a0ca\u0142ym numerem mo\u017cna r\u00f3wnie\u017c pobra\u0107 we\u00a0wersji cyfrowej na\u00a0naszej stronie lub stronie Dzielnicy I\u00a0Stare Miasto. Dodatkowo redakcja pozwoli\u0142a sobie ubogaci\u0107 materia\u0142 archiwalnymi zdj\u0119ciami. Zach\u0119camy do\u00a0lektury!<\/strong><\/p><p>\n\n\n\n<h6 class=\"wp-block-heading\">DZIELNICA I STARE MISTO\/MIEJSCE\/PLAC \u015aWI\u0118TEGO DUCHA<\/h6>\n\n\n\n<p>Autor: <em>krakow.travel.pl<\/em><\/p>\n\n\n\n<p style=\"text-align: justify;\">Plac \u015awi\u0119tego Ducha nie jest \u2013 jak zwyk\u0142o si\u0119 niekiedy uwa\u017ca\u0107 \u2013 stosunkowo m\u0142odym, si\u0119gaj\u0105cym lat dziewi\u0119\u0107dziesi\u0105tych XIX w. za\u0142o\u017ceniem urbanistycznym. Ju\u017c bowiem na do\u015b\u0107 dok\u0142adnym Planie Ko\u0142\u0142\u0105tajowskim (1785 r.) widoczna jest w tym miejscu niezabudowana przestrze\u0144. Plac ten ogranicza\u0142a jednak od p\u00f3\u0142nocy bry\u0142a ko\u015bcio\u0142a \u015awi\u0119tego Ducha, stoj\u0105cego ukosem do ul. Szpitalnej \u2013 mniej wi\u0119cej w miejscu dzisiejszego ziele\u0144ca. Ko\u015bci\u00f3\u0142 \u015awi\u0119tego Ducha po\u0142\u0105czony by\u0142 z klasztorem, mieszcz\u0105cym kiedy\u015b szpital prowadzony przez kanonik\u00f3w Ducha \u015awi\u0119tego de Saxia, zwanych duchakami. Ten warto\u015bciowy kompleks \u015bredniowiecznych zabudowa\u0144 wyburzono decyzj\u0105 Rady Miasta w latach 1892\u20131893 pod zabudow\u0119 przysz\u0142ego teatru miejskiego. Sta\u0142o si\u0119 tak pomimo protest\u00f3w wielu luminarzy krakowskiej nauki i kultury, z malarzem Janem Matejk\u0105 na czele.<\/p><p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image size-large\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"1024\" height=\"796\" src=\"https:\/\/patriotycznykrakow.pl\/wp-content\/uploads\/2022\/04\/3_1_0_8_3938_2_1_211808-1024x796.jpg\" alt=\"\" class=\"wp-image-31503\" srcset=\"https:\/\/patriotycznykrakow.pl\/wp-content\/uploads\/2022\/04\/3_1_0_8_3938_2_1_211808-1024x796.jpg 1024w, https:\/\/patriotycznykrakow.pl\/wp-content\/uploads\/2022\/04\/3_1_0_8_3938_2_1_211808-300x233.jpg 300w, https:\/\/patriotycznykrakow.pl\/wp-content\/uploads\/2022\/04\/3_1_0_8_3938_2_1_211808-768x597.jpg 768w, https:\/\/patriotycznykrakow.pl\/wp-content\/uploads\/2022\/04\/3_1_0_8_3938_2_1_211808-1536x1194.jpg 1536w, https:\/\/patriotycznykrakow.pl\/wp-content\/uploads\/2022\/04\/3_1_0_8_3938_2_1_211808-2048x1592.jpg 2048w, https:\/\/patriotycznykrakow.pl\/wp-content\/uploads\/2022\/04\/3_1_0_8_3938_2_1_211808-24x19.jpg 24w, https:\/\/patriotycznykrakow.pl\/wp-content\/uploads\/2022\/04\/3_1_0_8_3938_2_1_211808-36x28.jpg 36w, https:\/\/patriotycznykrakow.pl\/wp-content\/uploads\/2022\/04\/3_1_0_8_3938_2_1_211808-48x37.jpg 48w\" sizes=\"(max-width: 1024px) 100vw, 1024px\" \/><\/figure>\n\n\n\n<p style=\"text-align: justify;\">Na szcz\u0119\u015bcie osta\u0142 si\u0119 stoj\u0105cy nieco g\u0142\u0119biej, bli\u017cej Plant, gotycki ko\u015bci\u00f3\u0142 \u015awi\u0119tego Krzy\u017ca, wzniesiony w XIV w. W po\u0142owie XV w. dostawiono do niego masywn\u0105 frontow\u0105 wie\u017c\u0119. Osobliwo\u015bci\u0105 tego ko\u015bcio\u0142a jest niespotykane zr\u00f3\u017cnicowanie sklepie\u0144. I tak naw\u0119 wsparto na centralnym filarze rzadko spotykanego sklepienia palmowego, w prezbiterium zastosowano sklepienie sieciowe, a w kaplicy \u015bw. Andrzeja \u2013 gwia\u017adziste. Zachowa\u0142o si\u0119 ponadto kilka portali gotyckich oraz bogate, si\u0119gaj\u0105ce XV w. wyposa\u017cenie.<\/p><p>\n\n\n\n<p style=\"text-align: justify;\">Niewiele brakowa\u0142o, a Krak\u00f3w utraci\u0142by bezpowrotnie kameralny plac \u015awi\u0119tego Ducha, bowiem w roku 1904 og\u0142oszono konkurs na projekt nowego ratusza, kt\u00f3ry mia\u0142 stan\u0105\u0107 w\u0142a\u015bnie tu. Jego uczestnicy nie przej\u0119li si\u0119 specjalnie kontekstem historycznym ani specyficzn\u0105 wiekow\u0105 zabudow\u0105 w obr\u0119bie Plant, tote\u017c nades\u0142anym pracom wytykano wszechobecne podobno \u201etendencje kosmopolityczne\u201d. Jak pisa\u0142 historyk i kronikarz miasta Klemens B\u0105kowski, wi\u0119kszo\u015b\u0107 ocenianych projekt\u00f3w <em>mo\u017ce si\u0119 r\u00f3wnie\u017c nadawa\u0107 do pa\u0142acu municypalnego w Nicei, jak i dla siedziby rz\u0105du w Pretorii i Bukareszcie<\/em>. Konkurs okaza\u0142 si\u0119 \u2013 na szcz\u0119\u015bcie \u2013 wielkim fiaskiem.<\/p><p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image size-large\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"1024\" height=\"800\" src=\"https:\/\/patriotycznykrakow.pl\/wp-content\/uploads\/2022\/04\/3_1_0_9_2650_1_1_211992-1024x800.jpg\" alt=\"\" class=\"wp-image-31504\" srcset=\"https:\/\/patriotycznykrakow.pl\/wp-content\/uploads\/2022\/04\/3_1_0_9_2650_1_1_211992-1024x800.jpg 1024w, https:\/\/patriotycznykrakow.pl\/wp-content\/uploads\/2022\/04\/3_1_0_9_2650_1_1_211992-300x235.jpg 300w, https:\/\/patriotycznykrakow.pl\/wp-content\/uploads\/2022\/04\/3_1_0_9_2650_1_1_211992-768x600.jpg 768w, https:\/\/patriotycznykrakow.pl\/wp-content\/uploads\/2022\/04\/3_1_0_9_2650_1_1_211992-1536x1201.jpg 1536w, https:\/\/patriotycznykrakow.pl\/wp-content\/uploads\/2022\/04\/3_1_0_9_2650_1_1_211992-2048x1601.jpg 2048w, https:\/\/patriotycznykrakow.pl\/wp-content\/uploads\/2022\/04\/3_1_0_9_2650_1_1_211992-24x19.jpg 24w, https:\/\/patriotycznykrakow.pl\/wp-content\/uploads\/2022\/04\/3_1_0_9_2650_1_1_211992-36x28.jpg 36w, https:\/\/patriotycznykrakow.pl\/wp-content\/uploads\/2022\/04\/3_1_0_9_2650_1_1_211992-48x38.jpg 48w\" sizes=\"(max-width: 1024px) 100vw, 1024px\" \/><\/figure>\n\n\n\n<p style=\"text-align: justify;\">Bokiem do placu, przy ul. Szpitalnej 19, stoi tzw. Dom pod Krzy\u017cem, kryj\u0105cy zr\u0119by \u015bredniowiecznego szpitala i kaplicy pod wezwaniem \u015bw. Rocha. W XVIII w. urz\u0105dzono tu przytu\u0142ek dla ubogich. Z tamtego okresu pochodzi zapewne konstrukcja \u0142amanego dachu polskiego w typie krakowskim (czyli z dwoma po\u0142aciami dachowymi). Dom pod Krzy\u017cem, wykupiony u progu XX w. przez Rad\u0119 Miasta, przekazany zosta\u0142 w roku 1917 Zwi\u0105zkowi Artyst\u00f3w Polskich. Po przenosinach artyst\u00f3w do nowego gmachu przy ul. \u0141obzowskiej (1935 r.), przej\u0119\u0142o go Muzeum Historyczne Miasta Krakowa. Od roku 1969 dzia\u0142a tu jego Oddzia\u0142 Teatralny.<\/p><p>\n\n\n\n<p>Tekst: <em>Za: www.krakow.travel.pl<\/em><\/p>\n\n\n\n<p>Fotografie: NAC<\/p>\n\n\n\n<div class=\"wp-block-media-text alignwide is-stacked-on-mobile\"><figure class=\"wp-block-media-text__media\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"724\" height=\"1024\" src=\"https:\/\/patriotycznykrakow.pl\/wp-content\/uploads\/2022\/04\/PismoLokalne-DzielnicaI-NR7-8-net-01-724x1024.jpg\" alt=\"\" class=\"wp-image-31499 size-full\" srcset=\"https:\/\/patriotycznykrakow.pl\/wp-content\/uploads\/2022\/04\/PismoLokalne-DzielnicaI-NR7-8-net-01-724x1024.jpg 724w, https:\/\/patriotycznykrakow.pl\/wp-content\/uploads\/2022\/04\/PismoLokalne-DzielnicaI-NR7-8-net-01-212x300.jpg 212w, https:\/\/patriotycznykrakow.pl\/wp-content\/uploads\/2022\/04\/PismoLokalne-DzielnicaI-NR7-8-net-01-768x1086.jpg 768w, https:\/\/patriotycznykrakow.pl\/wp-content\/uploads\/2022\/04\/PismoLokalne-DzielnicaI-NR7-8-net-01-1086x1536.jpg 1086w, https:\/\/patriotycznykrakow.pl\/wp-content\/uploads\/2022\/04\/PismoLokalne-DzielnicaI-NR7-8-net-01-1448x2048.jpg 1448w, https:\/\/patriotycznykrakow.pl\/wp-content\/uploads\/2022\/04\/PismoLokalne-DzielnicaI-NR7-8-net-01-17x24.jpg 17w, https:\/\/patriotycznykrakow.pl\/wp-content\/uploads\/2022\/04\/PismoLokalne-DzielnicaI-NR7-8-net-01-25x36.jpg 25w, https:\/\/patriotycznykrakow.pl\/wp-content\/uploads\/2022\/04\/PismoLokalne-DzielnicaI-NR7-8-net-01-34x48.jpg 34w, https:\/\/patriotycznykrakow.pl\/wp-content\/uploads\/2022\/04\/PismoLokalne-DzielnicaI-NR7-8-net-01.jpg 1654w\" sizes=\"(max-width: 724px) 100vw, 724px\" \/><\/figure><div class=\"wp-block-media-text__content\">\n<p style=\"text-align: justify;\">Zach\u0119camy do zapoznania si\u0119 r\u00f3wnie\u017c z wersj\u0105 cyfrow\u0105 artyku\u0142u oraz ca\u0142ym numerem, kt\u00f3ry mo\u017cna pobra\u0107 ze strony Dzielnicy I Stare Miasto lub poni\u017cej.<\/p><p>\n<\/div><\/div>\n\n\n\n<div data-wp-interactive=\"\" class=\"wp-block-file\"><object data-wp-bind--hidden=\"!selectors.core.file.hasPdfPreview\" hidden class=\"wp-block-file__embed\" data=\"https:\/\/patriotycznykrakow.pl\/wp-content\/uploads\/2022\/04\/PismoLokalne-DzielnicaI-NR7-8-net.pdf\" type=\"application\/pdf\" style=\"width:100%;height:600px\" aria-label=\"Osadzone z Osadzone z PismoLokalne-DzielnicaI-NR7-8-net..\"><\/object><a id=\"wp-block-file--media-ca2c56ee-00e3-4bfa-b966-a2e079d3de84\" href=\"https:\/\/patriotycznykrakow.pl\/wp-content\/uploads\/2022\/04\/PismoLokalne-DzielnicaI-NR7-8-net.pdf\">PismoLokalne-DzielnicaI-NR7-8-net<\/a><a href=\"https:\/\/patriotycznykrakow.pl\/wp-content\/uploads\/2022\/04\/PismoLokalne-DzielnicaI-NR7-8-net.pdf\" class=\"wp-block-file__button\" download aria-describedby=\"wp-block-file--media-ca2c56ee-00e3-4bfa-b966-a2e079d3de84\">Pobierz<\/a><\/div>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>\u201eSzlakiem dzielnic\u201d Publikujemy teksty zamieszczane na\u00a0przestrzeni lat w\u00a0biuletynie informacyjnym Dzielnicy I. Artyku\u0142 wraz z\u00a0ca\u0142ym numerem mo\u017cna r\u00f3wnie\u017c pobra\u0107 we\u00a0wersji cyfrowej na\u00a0naszej stronie lub stronie Dzielnicy I\u00a0Stare Miasto. Dodatkowo redakcja pozwoli\u0142a &hellip; <\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":31502,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[36,2],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/patriotycznykrakow.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/31496"}],"collection":[{"href":"https:\/\/patriotycznykrakow.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/patriotycznykrakow.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/patriotycznykrakow.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/patriotycznykrakow.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=31496"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/patriotycznykrakow.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/31496\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/patriotycznykrakow.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/31502"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/patriotycznykrakow.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=31496"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/patriotycznykrakow.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=31496"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/patriotycznykrakow.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=31496"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}