![\"\"](\"https:\/\/patriotycznykrakow.pl\/wp-content\/uploads\/2022\/02\/20-1-1024x768.jpg\")
<\/figure>\n\n\n\nHistoria ulic: Zyblikiewicza i Librowszczyzna
\nUlica Miko\u0142aja Zyblikiewicza znajduje si\u0119 w centrum Krakowa; zosta\u0142a wytyczona w 1889 roku. Rok p\u00f3\u017aniej otrzyma\u0142a obecn\u0105 nazw\u0119 upami\u0119tniaj\u0105c\u0105 prezydenta Krakowa w latach 1874\u20131881. Pocz\u0105tkowo ko\u0144czy\u0142a si\u0119 na ul. Librowszczyzna, a w 1907 r. zosta\u0142a przed\u0142u\u017cona do ul. Morsztynowskiej, ko\u0144cz\u0105c si\u0119 przed estakad\u0105 linii kolejowej nr 91. W latach 1953\u20131990 nosi\u0142a nazw\u0119 Bitwy pod Lenino. Po 1990 roku przywr\u00f3cono jej pierwotn\u0105, historyczn\u0105 nazw\u0119.<\/p><\/p>\n\n\n\n
Ulica Librowszczyzna \u0142\u0105czy ul. Zyblikiewicza i Wielopole. Na jej miejscu w \u015bredniowieczu znajdowa\u0142y si\u0119 rezydencje krakowskiego patrycjatu, a w XVI wieku posiad\u0142o\u015b\u0107 zwana ogrodem Gutteterowskim. Od 1619 roku teren nale\u017ca\u0142 do jezuit\u00f3w, a po kasacie zakonu w 1773 r. do Wielopolskich. Za czas\u00f3w Rzeczypospolitej Krakowskiej, z uwagi na blisko\u015b\u0107 starego koryta Wis\u0142y, mie\u015bci\u0142y si\u0119 tam warsztaty i sk\u0142ady portowe Librowskich i innych kupc\u00f3w. Znajdowa\u0142 si\u0119 tam r\u00f3wnie\u017c targ byd\u0142a. Ulic\u0119 wytyczono w 1895, a nazw\u0119 nadano w 1907 roku na cze\u015b\u0107 Librowskich.<\/p><\/p>\n\n\n\n
Architekt, kt\u00f3ry ukszta\u0142towa\u0142 przestrze\u0144 wsp\u00f3\u0142czesnego Krakowa
\nAdolf Ludwik Szyszko-Bohusz (1883\u20131948) to jeden z najwa\u017cniejszych polskich architekt\u00f3w pierwszej po\u0142owy XX wieku, przedstawiciel historyzmu i modernizmu, konserwator zabytk\u00f3w. Wychowany w nurcie akademickiego klasycyzmu, projektowa\u0142 budynki o cechach tradycyjnie polskich oraz obiekty w stylu dojrza\u0142ego modernizmu.<\/p><\/p>\n\n\n\n
W latach 1902\u20131909 studiowa\u0142 w Cesarskiej Akademii Sztuk Pi\u0119knych w Petersburgu. Wiedz\u0119 uzupe\u0142nia\u0142 w Austrii, Czechach i Niemczech. W latach 1910\u20131912 by\u0142 wyk\u0142adowc\u0105 na Uniwersytecie Jagiello\u0144skim i w krakowskiej Akademii Sztuk Pi\u0119knych, a w latach 1912\u20131916 wyk\u0142ada\u0142 na Politechnice Lwowskiej.<\/p><\/p>\n\n\n\n
Po powrocie do Krakowa w 1916 roku otrzyma\u0142 stanowisko kierownika prac renowacyjnych na Zamku Kr\u00f3lewskim na Wawelu. Na stanowisku tym pozosta\u0142 do wybuchu II wojny \u015bwiatowej. Jako konserwator Wawelu dokona\u0142 odkrycia roma\u0144skiej sali o 24 s\u0142upach i rekonstrukcji Rotundy Naj\u015bwi\u0119tszej Marii Panny (\u015bw. Feliksa i Adaukta), a ponadto bada\u0142 Katedr\u0119 Wawelsk\u0105 (Krypt\u0119 \u015bw. Leonarda) oraz wczesnogotyckie systemy obronne Wzg\u00f3rza Wawelskiego. Jego dzie\u0142em jest odnowienie wi\u0119kszo\u015bci wn\u0119trz zamkowych, Brama Herbowa na Wawelu (1921), powi\u0119kszenie krypty Wieszcz\u00f3w i sarkofag Juliusza S\u0142owackiego (1927\u20131928) oraz urz\u0105dzenie krypty Marsza\u0142ka J\u00f3zefa Pi\u0142sudskiego wraz z nowym zej\u015bciem do podziemi katedry z baldachimem (1936\u20131938).<\/p><\/p>\n\n\n\n
W 1920 zosta\u0142 powo\u0142any na stanowisko kierownika Katedry Architektury Zabytkowej na ASP w Krakowie, b\u0119d\u0105c jednocze\u015bnie, w latach 1922\u20131927, rektorem tej uczelni. W latach 1932\u20131939 by\u0142 tak\u017ce profesorem Politechniki Warszawskiej, gdzie kierowa\u0142 Katedr\u0105 Projektowania Monumentalnego Wydzia\u0142u Architektury.<\/p><\/p>\n\n\n\n Jako architekt by\u0142 specjalist\u0105 od obiekt\u00f3w u\u017cyteczno\u015bci publicznej. Poza Domem Pracownik\u00f3w Pocztowej Kasy Oszcz\u0119dno\u015bci (ul. Zyblikiewicza 5\/ Librowszczyzna 10) zaprojektowa\u0142 m.in. gmach PKO przy ul. Wielopole 19\u201321, Mauzoleum genera\u0142a J\u00f3zefa Bema w Tarnowie, w\u0142asn\u0105 will\u0119 w Przegorza\u0142ach zwan\u0105 Rotund\u0105 (kszta\u0142tem nawi\u0105zywa\u0142a do odkrytej przez niego rotundy na Wawelu), Dom Towarzystwa Ubezpiecze\u0144 \u201eFeniks\u201d (Rynek G\u0142\u00f3wny 41), dom im. J\u00f3zefa Pi\u0142sudskiego \u201eOleandry\u201d, dawne gimnazjum przy ul. Pauli\u0144skiej (dzisiaj Seminarium Paulin\u00f3w) oraz budynek Poczty G\u0142\u00f3wnej w Cz\u0119stochowie.<\/p><\/p>\n\n\n\n Projektowa\u0142 r\u00f3wnie\u017c pensjonaty w Krynicy, hotele w miejscowo\u015bciach uzdrowiskowych, Dom Zdrojowy w \u017begiestowie oraz Zamek Prezydenta RP w Wi\u015ble \u2012 dla Ignacego Mo\u015bcickiego, \u00f3wczesnej g\u0142owy pa\u0144stwa polskiego. Prowadzi\u0142 prace konserwatorskie przy kolegiacie w Wi\u015blicy, pracowa\u0142 nad planami rekonstrukcji klasztoru benedyktyn\u00f3w w Ty\u0144cu. Ostatnim dzie\u0142em, uko\u0144czonym ju\u017c po jego \u015bmierci przez W\u0142adys\u0142awa Czarneckiego, jest ko\u015bci\u00f3\u0142 i klasztor dominikan\u00f3w w Poznaniu.<\/p><\/p>\n\n\n\n W okresie II Rzeczypospolitej J\u00f3zef Ga\u0142\u0119zowski i Adolf Szyszko-Bohusz stworzyli ide\u0119 Alej Trzech Wieszcz\u00f3w w Krakowie i pomys\u0142 dzielnicy oplataj\u0105cej krakowskie B\u0142onia.<\/p>\n\n\n\n Po wybuchu II wojny \u015bwiatowej, 2 wrze\u015bnia 1939 Szyszko-Bohusz wzi\u0105\u0142 udzia\u0142 w naradzie dotycz\u0105cej sposobu ratowania wawelskich zbior\u00f3w. Wobec braku po\u0142\u0105czenia telefonicznego z Warszaw\u0105, gdzie znajdowa\u0142 si\u0119 przygotowany kilka miesi\u0119cy wcze\u015bniej plan ewakuacji dla Wawelu, stanowczo sprzeciwi\u0142 si\u0119 wywiezieniu skarb\u00f3w z Krakowa, argumentuj\u0105c \u017ce ewakuacja narazi je na pe\u0142n\u0105 niebezpiecze\u0144stw w\u0119dr\u00f3wk\u0119 bombardowanymi i zat\u0142oczonymi drogami lub liniami kolejowymi. Ostatecznie zmieni\u0142 zdanie pod wp\u0142ywem argumentacji przedstawionej przez kustosza muzeum dra Stanis\u0142awa \u015awierz-Zaleskiego i kierownika administracji zamku dra Stanis\u0142awa Taszakowskiego.<\/p><\/p>\n\n\n\n W czasie wojny Szyszko-Bohusz pracowa\u0142, za zgod\u0105 w\u0142adz podziemnych, jako rysownik w prywatnym biurze niemieckim na Wawelu i dzia\u0142a\u0142 w tajnym Komitecie Wawelskim. W 1945 roku powr\u00f3ci\u0142 na przedwojenne stanowisko na Wawelu, piastuj\u0105c je do 1946. W 1945 uczestniczy\u0142 w organizowaniu Wydzia\u0142u Architektury w Akademii G\u00f3rniczo-Hutniczej, zostaj\u0105c jego pierwszym dziekanem. Zmar\u0142 w Krakowie, zosta\u0142 pochowany na Cmentarzu Rakowickim<\/p><\/p>\n\n\n\n Zainteresowanych t\u0105 wybitn\u0105 postaci\u0105 odsy\u0142amy do monografii po\u015bwi\u0119conej architektowi, kt\u00f3rej autorem jest dr Micha\u0142 Wi\u015bniewski. Monografia ukaza\u0142a si\u0119 w 2013 roku nak\u0142adem Instytutu Architektury. W publikacji czytamy:<\/p><\/p>\n\n\n\n Tw\u00f3rczo\u015b\u0107 Szyszko-Bohusza ukazuje znakomicie kontekst mentalny, kulturowy, artystyczny i polityczny, w jakim rodzi\u0142a si\u0119 w Polsce architektura nowoczesna. To jeden z najwa\u017cniejszych architekt\u00f3w polskich, kt\u00f3ry w znacznym stopniu ukszta\u0142towa\u0142 przestrze\u0144 wsp\u00f3\u0142czesnego Krakowa, b\u0119d\u0105c jednocze\u015bnie jednym z tw\u00f3rc\u00f3w narodowego mitu odrodzonej II Rzeczpospolitej. By\u0142 cz\u0142owiekiem niezwykle wp\u0142ywowym, piastuj\u0105cym wiele eksponowanych stanowisk i realizuj\u0105cym najbardziej presti\u017cowe zam\u00f3wienia architektoniczne swoich czas\u00f3w, zyska\u0142 sobie przydomek Adolf \u201eWszystko\u201d-Bohusz. Tw\u00f3rczo\u015b\u0107 architekta, zbudowana na rozdarciu, pomi\u0119dzy tradycj\u0105 a poszukiwaniem nowej formy w architekturze, g\u0142\u0119boko si\u0119ga do istoty proces\u00f3w zachodz\u0105cych w architekturze pocz\u0105tku XX.<\/p><\/p>\n\n\n\n Opisy przygotowano w oparciu o dost\u0119pne \u017ar\u00f3d\u0142a encyklopedyczne i historyczne oraz rys historyczny zawarty w programach prac konserwatorskich.<\/p>\n\n\n\n W cyklu #krakowheritage, kt\u00f3rego wszystkie odcinki mo\u017cna znale\u017a\u0107 tutaj, prezentujemy krakowskie zabytki odnowione przy wsparciu miasta. Zach\u0119camy do spacer\u00f3w szlakiem krakowskich renowacji i poznawania lub okrywania na nowo najpi\u0119kniejszych obiekt\u00f3w, a tak\u017ce oznaczania ich hasztagiem #krakowheritage \u2013 wsp\u00f3lnie poka\u017cmy, \u017ce jeste\u015bmy dumni z efekt\u00f3w opieki nad zabytkami naszego miasta.<\/p><\/p>\n\n\n\n Tekst i foto: Wydzia\u0142 Kultury i Dziedzictwa Narodowego UMK<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" Dom Pracownik\u00f3w Pocztowej Kasy Oszcz\u0119dno\u015bci u zbiegu ulic Zyblikiewicza 5 i Librowszczyzna 10 zosta\u0142 wzniesiony w latach 1923\u20131927. Autorem projektu by\u0142 architekt Adolf Szyszko-Bohusz. W kolejnym odcinku cyklu #krakowheritage zach\u0119camy … <\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":30016,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[3,2,1],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/patriotycznykrakow.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/30015"}],"collection":[{"href":"https:\/\/patriotycznykrakow.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/patriotycznykrakow.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/patriotycznykrakow.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/patriotycznykrakow.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=30015"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/patriotycznykrakow.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/30015\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/patriotycznykrakow.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/30016"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/patriotycznykrakow.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=30015"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/patriotycznykrakow.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=30015"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/patriotycznykrakow.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=30015"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}![\"\"](\"https:\/\/patriotycznykrakow.pl\/wp-content\/uploads\/2022\/02\/20-1024x768.jpg\")
<\/figure>\n\n\n\n![\"\"](\"https:\/\/patriotycznykrakow.pl\/wp-content\/uploads\/2022\/02\/20-2-1024x768.jpg\")
<\/figure>\n\n\n\n