![\"4\"](\"http:\/\/cmjordan.home.pl\/patriotyzmwp\/wp-content\/uploads\/2017\/02\/4-3.jpg\")
<\/p>\n<\/p>\n
Nak\u0142adem O\u015brodka Kultury im. C.K. Norwida ukaza\u0142 si\u0119 15. zeszyt monograficzny z cyklu Parki Krakowa<\/em> \u2013 ciekawej serii popularyzuj\u0105cej wiedz\u0119 o historii i warto\u015bciach przyrodniczych krakowskich park\u00f3w i teren\u00f3w zielonych. Tym razem autorzy, Roman Marcinek i Zbigniew Myczkowski, zabieraj\u0105 czytelnik\u00f3w na spacer po dw\u00f3ch nowohuckich parkach: Ratuszowym i Szwedzkim.<\/p>\n <\/p>\n Ratusz, Szwedzi\u2026 Jaka historia kryje si\u0119 za tymi intryguj\u0105cymi nazwami? Dlaczego w samym sercu Nowej Huty, zaprojektowanej jako idealne miasto dla robotnik\u00f3w, znajduje si\u0119 dzi\u015b rozleg\u0142y park? Czy budowniczowie socrealistycznego miasta tak du\u017c\u0105 wag\u0119 przywi\u0105zywali do zieleni, \u017ce umie\u015bcili j\u0105 w centrum swojego za\u0142o\u017cenia? Ju\u017c ze wst\u0119pu czytelnik dowie si\u0119, \u017ce by\u0142o wprost przeciwnie. \u201eTo, czym dzi\u015b dysponujemy \u2013 pisz\u0105 autorzy o zieleni parkowej w Nowej Hucie \u2013 to w du\u017cej mierze dzie\u0142o przypadku\u201d.<\/p>\n Tam, gdzie dzi\u015b przy kamiennych stolikach przesiaduj\u0105 szachi\u015bci, a po wyremontowanych alejkach przechadzaj\u0105 si\u0119 rodziny z dzie\u0107mi, na pocz\u0105tku lat 60. XX w. rozci\u0105ga\u0142 si\u0119 b\u0142otnisty, rozleg\u0142y plac \u2013 wida\u0107 go doskonale na jednym z czarno-bia\u0142ych zdj\u0119\u0107 zamieszczonych w monografii. Krzy\u017cuj\u0105 si\u0119 na nim \u015bcie\u017cki wydeptane przez ludzi spiesz\u0105cych do pracy, sklepu, szko\u0142y, za\u0142atwiaj\u0105cych codzienne sprawunki. Podpis pod fotografi\u0105 uchyla r\u0105bka tajemnicy: \u201eMiejsce pod Ratusz\u201d. Dzi\u015b m\u0142odzi mieszka\u0144cy dzielnicy i przyjezdni nie domy\u015blaj\u0105 si\u0119 ju\u017c nawet, \u017ce ta przestrze\u0144 przeznaczona by\u0142a pierwotnie na inne cele. Przy alei R\u00f3\u017c, w odleg\u0142o\u015bci oko\u0142o 300 metr\u00f3w od placu Centralnego, stan\u0105\u0107 mia\u0142 okaza\u0142y budynek ratusza \u2013 jako swoista kropka nad \u201ei\u201d w idealnym mie\u015bcie: samowystarczalnym, kompletnym, posiadaj\u0105cym bloki mieszkalne, szko\u0142y, teatry, szpitale, kina, obiekty u\u017cyteczno\u015bci publicznej, komunikacj\u0119 \u2013 ca\u0142\u0105 niezb\u0119dn\u0105 do \u017cycia infrastruktur\u0119. Aleja R\u00f3\u017c mia\u0142a po\u0142\u0105czy\u0107 plac Centralny z placem Ratuszowym, a strzelista wie\u017ca ratuszowa \u2013 stanowi\u0107 punkt orientacyjny i dominant\u0119 w sylwecie Nowej Huty. Monumentalny gmach ratusza nie zosta\u0142 jednak zrealizowany \u2013 na przeszkodzie stan\u0119\u0142y wzgl\u0119dy ekonomiczne i ideologiczne. W\u0142adze przykr\u0119ci\u0142y kurek z pieni\u0119dzmi i zarz\u0105dzi\u0142y oszcz\u0119dno\u015bci, a w architekturze i sztukach plastycznych odchodzono ju\u017c od doktryny socrealistycznej. Miejsce placu pod niedosz\u0142y ratusz zaj\u0105\u0142 park \u2013 \u015blad po zaniechanej inwestycji. Psikus wielkiej historii.<\/p>\n Niedaleko, na tym samym osiedlu Szklane Domy, znajduje si\u0119 drugi bohater monografii \u2013 park Szwedzki. T\u0119dy biegnie krakowski szlak modernizmu na swoim nowohuckim odcinku, a to za spraw\u0105 d\u0142ugiego, charakterystycznie za\u0142amanego bloku nr 1, zwanego szwedzkim \u2013 \u015bwiadectwa politycznej odwil\u017cy i powrotu do tradycji modernistycznych obowi\u0105zuj\u0105cych na Zachodzie. Pierwotnie i tu mia\u0142 si\u0119ga\u0107 plac Ratuszowy, ale w 1956 r. Marta i Janusz Ingardenowie, wr\u00f3ciwszy z wyjazdu studyjnego do Szwecji, rozpocz\u0119li realizacj\u0119 projektu nowoczesnego bloku mieszkalnego. Blok szwedzki i przylegaj\u0105cy do niego skwer, od 2004 r. formalnie nazywany parkiem Szwedzkim, to kolejna, jak pisz\u0105 autorzy, \u201epami\u0105tka wstrz\u0105su, jaki dotkn\u0105\u0142 system komunistyczny po \u015bmierci Stalina\u201d. Co ciekawe, prawd\u0105 jest te\u017c, \u017ce \u201eSzwedzi tu byli\u201d \u2013 tylko kilka wiek\u00f3w wcze\u015bniej i nie ma si\u0119 czym chwali\u0107. Niedaleko, bo na b\u0142oniach mogilskich przy ulicy Klasztornej, szwedzkie wojska, u\u017cywaj\u0105c podst\u0119pu, rozgromi\u0142y w 1656 r. pospolite ruszenie szlachty. Tej potyczce autorzy monografii po\u015bwi\u0119cili kilka ciekawych akapit\u00f3w. Kolejny dow\u00f3d na to, \u017ce historia potrafi sp\u0142ata\u0107 figla.<\/p>\n Czytelnik znajdzie w tej monografii jeszcze starsze historie \u2013 dowie si\u0119, jak wygl\u0105da\u0142y tereny dzisiejszych park\u00f3w w czasach przednowohuckich, pocz\u0105wszy od \u015bredniowiecza, gdy \u017ar\u00f3d\u0142a historyczne po raz pierwszy notuj\u0105 nazwy wsi: Mogi\u0142a i Bie\u0144czyce. Tym, co czyni histori\u0119 nowohuckich park\u00f3w tak fascynuj\u0105c\u0105, jest fakt, \u017ce nierozerwalnie splata si\u0119 ona z histori\u0105 projektu miasta \u2013 \u201ewzniesionego z niczego\u201d i maj\u0105cego by\u0107 \u201ewcieleniem industrialnej utopii\u201d. Ale trzeba te\u017c pami\u0119ta\u0107, \u017ce powik\u0142ana historia tych ziem ma metryk\u0119 d\u0142u\u017csz\u0105 ni\u017c 65 lat. \u201eMy\u015bl\u0105c o Nowej Hucie, widzimy przede wszystkim zwart\u0105 struk\u00adtur\u0119 miasta, potocznie okre\u015blanego mianem socrealistycznego. Zatar\u0142a si\u0119 pami\u0119\u0107 o przesz\u0142o\u015bci tej ziemi, o pot\u0119dze opactwa cysterskiego w Mogile, o gospodarczym znaczeniu m\u0142yn\u00f3w i foluszy nad D\u0142ubni\u0105, o matejkowskich Krzes\u0142awicach\u2026\u201d \u2013 pisz\u0105 autorzy.<\/p>\n Prezentowana monografia opowiada r\u00f3wnie\u017c o tym, jak\u0105 rol\u0119 przypisywano zieleni w Nowej Hucie i jak w ci\u0105gu dekad zmienia\u0142o si\u0119 podej\u015bcie do jej projektowania \u2013 a co za tym idzie, wygl\u0105d teren\u00f3w zielonych. Jest swego rodzaju paradoksem, zauwa\u017caj\u0105 autorzy, \u017ce \u201ew zbiorowej \u015bwiadomo\u015bci Nowa Huta jawi si\u0119 jako enklawa zieleni, ale nie traktuje si\u0119 jej z nale\u017cn\u0105 powag\u0105\u201d. To stwierdzenie odnosi si\u0119 szczeg\u00f3lnie do czas\u00f3w PRL-u, w kt\u00f3rych ziele\u0144 traktowano instrumentalnie (\u201eLiczy\u0142y si\u0119 g\u0142\u00f3wnie aspekty bezpiecze\u0144stwa, mniej estetyki, a o ekologii nie by\u0142o mowy\u201d). Spadkiem po tym okresie by\u0142a chaotyczna, nieukszta\u0142towana masa zieleni, zaniedbana i pozbawiona przemy\u015blanej kompozycji. Park Ratuszowy przeszed\u0142 kilka lat temu rewitalizacj\u0119, wcze\u015bniej prace remontowe przeprowadzono te\u017c w parku Szwedzkim. Ale to nie oznacza ko\u0144ca wysi\u0142k\u00f3w zmierzaj\u0105cych do przywr\u00f3cenia terenom zielonym pe\u0142nych walor\u00f3w estetycznych, przyrodniczych, funkcjonalnych i krajobrazowych. \u201eZiele\u0144 komponowana nie mo\u017ce w przestrzeni miejskiej znale\u017a\u0107 si\u0119 w odwrocie. Warto nie tylko opracowywa\u0107 wizje park\u00f3w przyjaznych, zach\u0119caj\u0105cych do rekreacji, ale tak\u017ce pomys\u0142y te realizowa\u0107. (\u2026) Jak jednak potocz\u0105 si\u0119 losy obu park\u00f3w? Nale\u017cy mie\u0107 nadziej\u0119, \u017ce w miar\u0119 rosn\u0105cego zainteresowania Now\u0105 Hut\u0105 \u2013 pomnikiem historii, kt\u00f3ry zyska\u0142 tu t\u0142o w postaci niezwyk\u0142ego uk\u0142adu urbanistycznego, ich ranga b\u0119dzie ros\u0142a\u201d \u2013 ko\u0144cz\u0105 autorzy.<\/p>\n Wielostronne uj\u0119cie problematyki sprawia, \u017ce prezentowana monografia jest ciekaw\u0105 pozycj\u0105 nie tylko dla krakowian, ale tak\u017ce dla licznie odwiedzaj\u0105cych miasto turyst\u00f3w. Pe\u0142na ciekawostek i mniej znanych fakt\u00f3w z historii dzielnicy, bogato ilustrowana archiwalnymi i wsp\u00f3\u0142czesnymi zdj\u0119ciami, b\u0119dzie ciekaw\u0105 lektur\u0105 dla starszych i m\u0142odszych nowohucian. Stanowi te\u017c interesuj\u0105cy materia\u0142 dydaktyczny dla nauczycieli, kt\u00f3rzy organizuj\u0105 zaj\u0119cia ekologiczne z m\u0142odzie\u017c\u0105, a tak\u017ce dla student\u00f3w i kadry naukowej uczelni. A dla tych, kt\u00f3rzy po lekturze b\u0119d\u0105 czuli niedosyt wiedzy, autorzy przygotowali licz\u0105c\u0105 kilkadziesi\u0105t pozycji bibliografi\u0119.<\/p>\n Najnowszy numer z serii Parki Krakowa mo\u017cna nieodp\u0142atnie otrzyma\u0107 podczas dorocznej Wystawy Ekologicznej w alei R\u00f3\u017c, \u015awi\u0119ta Ogrod\u00f3w w Ogrodzie Botanicznym oraz Dni Nowej Huty. Zainteresowani mog\u0105 si\u0119 te\u017c po niego zg\u0142osi\u0107 do Pracowni Animacji Ekologicznej O\u015brodka Kultury im. C.K. Norwida.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" Nak\u0142adem O\u015brodka Kultury im. C.K. Norwida ukaza\u0142 si\u0119 15. zeszyt monograficzny z cyklu Parki Krakowa \u2013 ciekawej serii popularyzuj\u0105cej wiedz\u0119 o historii i warto\u015bciach przyrodniczych krakowskich park\u00f3w i teren\u00f3w zielonych. … <\/p>\n","protected":false},"author":3,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[3,2,1],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/patriotycznykrakow.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2295"}],"collection":[{"href":"https:\/\/patriotycznykrakow.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/patriotycznykrakow.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/patriotycznykrakow.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/3"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/patriotycznykrakow.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=2295"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/patriotycznykrakow.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2295\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/patriotycznykrakow.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=2295"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/patriotycznykrakow.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=2295"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/patriotycznykrakow.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=2295"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}