{"id":21080,"date":"2023-12-13T10:16:30","date_gmt":"2023-12-13T09:16:30","guid":{"rendered":"http:\/\/patriotycznykrakow.pl\/?p=21080"},"modified":"2023-12-14T13:50:42","modified_gmt":"2023-12-14T12:50:42","slug":"sw-andrzej-bobola-patron-polski-ktory-przepowiedzial-jej-niepodleglosc","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/patriotycznykrakow.pl\/index.php\/2023\/12\/13\/sw-andrzej-bobola-patron-polski-ktory-przepowiedzial-jej-niepodleglosc\/","title":{"rendered":"Nowa ksi\u0105\u017cka wydawnictwa Bia\u0142y Kruk o \u015bw. Andrzeju Boboli – patronie Polski"},"content":{"rendered":"

Krakowskie wydawnictwo Bia\u0142y Kruk udost\u0119pni\u0142o ksi\u0105\u017ck\u0119 Czes\u0142awa Ryszki  pt.  Andrzej Bobola Oredownik Polski. \u017bycie, m\u0119cze\u0144stwo, \u015bwi\u0119to\u015b\u0107 <\/em>licz\u0105c\u0105 352 strony.  Dziwne s\u0105 losy Andrzeja Boboli,  jezuity,  kap\u0142ana, kt\u00f3ry zabiega\u0142 o zbawienie dusz nie tylko katolik\u00f3w, ale tak\u017ce i prawos\u0142awnych.  Zgin\u0105\u0142 z r\u0105k Kozak\u00f3w, kt\u00f3rzy okrutnie go m\u0119czyli i kazali wyprze\u0107 si\u0119 katolicyzmu, po \u015bmierci zapomniany przez kilka dziesi\u0119cioleci  spoczywa\u0142 w ko\u015bciele w Pi\u0144sku.<\/p>\n

\"\"<\/p>\n

Na skutek objawie\u0144 wsp\u00f3\u0142bratowi, jego szcz\u0105tki zosta\u0142y odnalezione a on zacz\u0105\u0142 odbiera\u0107  cze\u015b\u0107 . Osoby modl\u0105ce otrzymywa\u0142y za jego wstawiennictwem \u0142aski. W XX w. trafi\u0142y do sowieckich laboratori\u00f3w, potem do Rzymu. W czerwcu 1938 r. zosta\u0142y przywiezione  do Polski. T\u0142umy rodak\u00f3w wysz\u0142y na ulice miast (w tym Krakowa), aby je przywita\u0107. W uroczysto\u015bciach w Warszawie wzi\u0105\u0142 udzia\u0142 Prezydent Polski Ignacy Mo\u015bcicki. By\u0142o to wydarzenie nie tylko o charakterze  religijnym, ale r\u00f3wnie\u017c i pa\u0144stwowym. <\/p>\n\n\n

\"\"
Wierni na ulicy Miko\u0142aja Kopernika w Krakowie przed Bazylik\u0105 NSPJ chc\u0105cy odda\u0107 cze\u015b\u0107 \u015bw. Andrzejowi Boboli w 1938 r.

<\/figcaption><\/figure>\n\n\n

R\u00f3d Bobol\u00f3w<\/p>\n

R\u00f3d Bobol\u00f3w nale\u017cy do najstarszych w Polsce. Opracowanie jego historii jest trudne, albowiem brakuje materia\u0142\u00f3w historycznych. Cz\u0119\u015b\u0107 badaczy przypisuje Bobolom pochodzenie niemieckie, czeskie, cz\u0119\u015b\u0107 za\u015b polskie. Ci ostatnie wskazuj\u0105 na miejscowo\u015b\u0107 Bobolice, na \u015al\u0105sku jako na siedzib\u0119 rodu. Bobolowie pos\u0142ugiwali si\u0119 z pocz\u0105tku herbem Lubowla, potem z r\u0105k W\u0142adys\u0142awa \u0141okietka przyj\u0119li Leliw\u0119. Pierwszym przedstawicielem rodu wymienionym w \u017ar\u00f3d\u0142ach jest Jakub Bobola, kt\u00f3rego Jan D\u0142ugosz okre\u015bla mianem fundatora ko\u015bcio\u0142a Wszystkich \u015awi\u0119tych w Krakowie (O tym nieistniej\u0105cym ju\u017c ko\u015bciele, najstarsza informacja pochodzi z 1257 r. z \u017bywotu \u015bw. Stanis\u0142awa<\/em> autorstwa W\u0142adys\u0142awa z Kielczy). Jakub Bobola mieszka\u0142 we wsi Ma\u0142y Piasek, kt\u00f3ra obok wiosek Wielki Piasek i Gadawa (obecnie wojew\u00f3dztwo \u015bwi\u0119tokrzyskie) z czasem sta\u0142a si\u0119 posiad\u0142o\u015bci\u0105 rodow\u0105. W 1440 r. Jaros\u0142aw Bobola i Miko\u0142aj Bobola sprzedali cz\u0119\u015b\u0107 posiad\u0142o\u015bci Ma\u0142y Piasek i osiedlili si\u0119 na Ziemi Sandomierskiej. Z czasem r\u00f3d ich posiad\u0142 maj\u0105tki w okolicach Sandomierza, Jaros\u0142awia, Krosna, Sanoka. To w \u00f3wczesnej Ma\u0142opolsce (kt\u00f3ra wtedy obejmowa\u0142a Ziemie: Krakowsk\u0105 i Sandomiersk\u0105) przyszed\u0142 na \u015bwiat Andrzej Bobola. Przyjmuje si\u0119, \u017ce urodzi\u0142 si\u0119 w Strachocinie (obecnie powiat sanocki w wojew\u00f3dztwie podkarpackim). Niekt\u00f3rzy badacze uwa\u017caj\u0105, \u017ce by\u0142 synem Miko\u0142aja Boboli, inni za\u015b, \u017ce Jana Boboli, kt\u00f3ry w czasie, gdy urodzi\u0142 si\u0119 Andrzej (1591 r.) by\u0142 w\u0142a\u015bcicielem maj\u0105tku w Strachocinie. Jan mia\u0142 mie\u0107 opr\u00f3cz niego jeszcze dw\u00f3ch syn\u00f3w Remiana i Jana.
\"\"<\/p>\n

Fresk z wizerunkiem Jakuba Boboli mieszcz\u0105cy si\u0119 w zakrystii ko\u015bcio\u0142a Wszystkich \u015awi\u0119tych w Krakowie (nieistniej\u0105cego od 1842 r.) rys. J\u00f3zef Brodowski, MHK  1015\/VIII<\/p>\n

O latach pobytu Andrzeja w Strachocinie nie ma \u017cadnych informacji, pojawiaj\u0105 si\u0119 one dopiero z czas\u00f3w, kiedy uczy\u0142 si\u0119 w jezuickim kolegium w Braniewie (obecnie wojew\u00f3dztwo warmi\u0144sko-mazurskie). Na odnalezionej w Bibliotece Kr\u00f3lewskiej w Uppsali w Szwecji, li\u015bcie uczni\u00f3w tego kolegium, widnieje wpis – Andreas Bobola. Z innych dokument\u00f3w wynika, \u017ce przyby\u0142 do Braniewa w 1606 r., a nauk\u0119 zako\u0144czy\u0142 w 1611 r. W 1608 r. zapisa\u0142 si\u0119 do Sodalicji Maria\u0144skiej, powierzaj\u0105c swoje \u017cycie Matce Bo\u017cej. Ten rys duchowo\u015bci maryjnej b\u0119dzie charakteryzowa\u0142 my\u015blenie i post\u0119powanie Andrzeja.<\/p>\n\n\n

\"\"
Kolegium jezuit\u00f3w w Braniewie, fot. Jan Mehlich<\/figcaption><\/figure>\n\n\n

W Braniewie odkry\u0142 r\u00f3wnie\u017c swoje powo\u0142anie kap\u0142a\u0144skie. 31 lipca 1611 r. wst\u0105pi\u0142 do litewskiej prowincji jezuit\u00f3w w Wilnie. W\u015br\u00f3d dokument\u00f3w znajduje si\u0119 wpis Andrzeja:           <\/p>\n\n\n

            \u201eJa, Andrzej Bobola, Ma\u0142opolanin,\nzosta\u0142em przypuszczony do odbycia pierwszej pr\u00f3by, dnia ostatniego lipca 1611\nr., zdecydowany za pomoc\u0105 Boga wype\u0142ni\u0107 wszystko, co mi przed\u0142o\u017cono\u201c.<\/p>\n\n\n

Po zako\u0144czeniu nowicjatu 31 lipca 1613 r. przeni\u00f3s\u0142 si\u0119 do kolegium akademickiego, by studiowa\u0107 filozofi\u0119, z kt\u00f3rej egzamin ko\u0144cowy zda\u0142 w 1661 r. Po nim uda\u0142 si\u0119 na praktyk\u0119 wychowawcz\u0105 i dydaktyczn\u0105 do kolegium braniewskiego, a nast\u0119pnie do kolegium w Pu\u0142tusku. Po dwuletniej praktyce pedagogicznej rozpocz\u0105\u0142 studia teologiczne w Akademii Wile\u0144skiej. \u015awi\u0119cenia kap\u0142a\u0144skie otrzyma\u0142 12 marca 1622 r. – w dniu kanonizacji pierwszych jezuit\u00f3w: Ignacego Loyoli i Franciszka Ksawerego. Udzieli\u0142 mu ich biskup wile\u0144ski Eustachy Wo\u0142\u0142owicz.<\/p>\n\n\n

\"\"
Jeden z gmach\u00f3w Uniwersytetu Stefana Batorego w Wilnie, dawnej Akademii Wile\u0144skiej jezuit\u00f3w<\/figcaption><\/figure>\n\n\n

W tym samym roku zosta\u0142 skierowany do Nie\u015bwie\u017ca na pierwszy rok swojej pracy kap\u0142a\u0144skiej. Okaza\u0142 si\u0119 \u015bwietnym spowiednikiem i kaznodziej\u0105. Podejmowa\u0142  prace misyjne w\u015br\u00f3d ludu, w pobliskich wioskach udziela\u0142 chrztu \u015bw., zach\u0119ca\u0142 do zawierania sakramentalnych ma\u0142\u017ce\u0144stw, wielu nak\u0142oni\u0142 do spowiedzi i pokuty oraz poprawy \u017cycia.<\/p>\n

\"\"
Ko\u015bci\u00f3\u0142 i kolegium jezuickie w Nie\u015bwie\u017cu<\/figcaption><\/figure>\n

Po pierwszej parafii zosta\u0142 skierowany do pracy w ko\u015bciele \u015bw. Kazimierza w Wilnie. Tutaj powierzono mu administracj\u0119 ko\u015bcio\u0142em, opiek\u0119 nad Sodalicj\u0119 Maria\u0144sk\u0105 oraz wyk\u0142ady z Pisma \u015bw. i dogmatyki. Gdy w czerwcu 1625 r. nawiedzi\u0142a Wilno epidemia d\u017cumy, nie zwa\u017caj\u0105c na niebezpiecze\u0144stwo wraz z innymi jezuitami, pomaga\u0142 chorym.<\/p>\n

\"\"
Ko\u015bci\u00f3\u0142 \u015bw. Kazimierza w Wilnie<\/figcaption><\/figure>\n

Po pracy duszpasterskiej w Wilnie zosta\u0142 pos\u0142any do Bobrujska (obecnie Bia\u0142oru\u015b) – wtedy niewielkiego miasteczka zamieszka\u0142ego przede wszystkim przez prawos\u0142awnych. Katolicy pozbawieni byli opieki duszpasterskiej. W 1630 r. jezuici otworzyli tam plac\u00f3wk\u0119, a pierwszym jej prze\u0142o\u017conym mianowano Andrzeja Bobol\u0119. Sp\u0119dzi\u0142 na niej trzy lata. Pomagali mu inni ksi\u0119\u017ca jezuici oraz brat zakonny. Ksi\u0119\u017ca po\u015bwi\u0119cali swoje si\u0142y i czas przede wszystkim dzia\u0142alno\u015bci misyjnej w okolicznych wioskach, brat za\u015b zaj\u0119ty by\u0142 budow\u0105 ko\u015bcio\u0142a.<\/p>\n

W 1633 r. pos\u0142any zosta\u0142 o. Andrzej Bobola do P\u0142ocka, nast\u0119pnie w 1636 r. do Warszawy, w kt\u00f3rej przebywa\u0142 rok. Do P\u0142ocka powr\u00f3ci\u0142 tak\u017ce na rok, potem za\u015b cztery lata sp\u0119dzi\u0142 w \u0141om\u017cy do czerwca 1642 r. W lipcu tego roku wr\u00f3ci\u0142 do Wilna, a na pocz\u0105tku 1643 r. przeniesiono Andrzeja do Pi\u0144ska. Kronika domu odnotowuje w tym okresie wzmo\u017cone zaanga\u017cowanie miejscowych jezuit\u00f3w w prac\u0119 w\u015br\u00f3d prawos\u0142awnych. Wielu z nich przychodzi\u0142o do ko\u015bcio\u0142a jezuickiego, aby pos\u0142ucha\u0107 kaza\u0144 lub nauki katechizmu. To oddzia\u0142ywanie prowadzi\u0142o do licznych nawr\u00f3ce\u0144.<\/p>\n

W 1646 r. ze wzgl\u0119du na zagro\u017cenie utraty zdrowia, Andrzej znalaz\u0142 si\u0119 ponownie w Wilnie. Po sze\u015bciu latach powr\u00f3ci\u0142 do Pi\u0144ska, gdzie przebywa\u0142 ju\u017c do ko\u0144ca \u017cycia.<\/p>\n\n\n

\"\"<\/figure>\n\n\n

W swojej pos\u0142udze kierowa\u0142 si\u0119 mi\u0142o\u015bci\u0105 Boga i bli\u017aniego co zjednywa\u0142o mu szacunek zar\u00f3wno w\u015br\u00f3d katolik\u00f3w jak i prawos\u0142awnych. Praca duszpasterska dawa\u0142a Andrzejowi Boboli tak\u017ce okazj\u0119 do prowadzenia dysput teologicznych z duchownymi prawos\u0142awnymi. Znajomo\u015b\u0107 greckich Ojc\u00f3w Ko\u015bcio\u0142a dostarczy\u0142a argument\u00f3w, aby uzasadni\u0107 swoje stanowisko.<\/p>\n\n\n

M\u0119cze\u0144ska\n\u015bmier\u0107 o. Andrzeja Boboli<\/p>\n\n\n

Tereny, na kt\u00f3rych Andrzej Bobola pe\u0142ni\u0142 pos\u0142ug\u0119 misyjn\u0105, by\u0142y \u015bwiadkami najazd\u00f3w kozackich. Wyst\u0105pienia zbrojne, kt\u00f3re zapocz\u0105tkowa\u0142 Bogdan Chmielnicki w 1648 r., najcz\u0119\u015bciej ko\u0144czy\u0142y si\u0119 kradzie\u017cami, napadami i mordami Polak\u00f3w. W roku 1657 r. Kozacy zaatakowali Pi\u0144sk. Gdy dowiedzieli si\u0119 o dzia\u0142alno\u015bci Andrzeja Boboli oraz jego wsp\u00f3\u0142brata Szymona Maffona, chcieli ich pojma\u0107. Zakonnikom uda\u0142o si\u0119 jednak uciec z Pi\u0144ska, ale Kozacy odnale\u017ali o. Maffona w Horodcu, w pobli\u017cu Pi\u0144ska i zamordowali go. O. Andrzej Bobola dotar\u0142 do Janowa, wtedy wpad\u0142 w r\u0119ce Kozak\u00f3w. By\u0142o to 16 maja 1657 r. Ci poddali go okrutnym m\u0119czarniom. Z relacji \u015bwiadk\u00f3w mo\u017cna si\u0119 dowiedzie\u0107, \u017ce na pocz\u0105tku sk\u0142aniali go do porzucenia wiary katolickiej, on za\u015b stanowczo odm\u00f3wi\u0142 i powiedzia\u0142:<\/p>\n\n\n

\u201eraczej wy\nnawr\u00f3\u0107cie si\u0119, bo w tych b\u0142\u0119dach waszych nie zbawicie si\u0119; czy\u0144cie pokut\u0119\u201d,<\/p>\n\n\n

Po tych s\u0142owach poddali go torturom. Mi\u0119dzy innymi biczowali go, policzkowali, wybili z\u0119by, obci\u0119li nos, uszy i wargi, zdarli sk\u00f3r\u0119 z g\u00f3rnej cz\u0119\u015bci r\u0119ki oraz z plec\u00f3w i z przodu na ciele – w kszta\u0142cie ornatu, przypalali ogniem, k\u0142uli szablami jego cia\u0142o. Tak um\u0119czonego powiesili za nogi, po czym uderzeniem w szyj\u0119 zako\u0144czyli o godzinie 15, dwugodzinn\u0105 m\u0119k\u0119, Przyby\u0142y do Janowa proboszcz, tak\u0105 po latach z\u0142o\u017cy\u0142 relacj\u0119<\/p>\n\n\n

\"\"

Miejsce \u015bmierci \u015bw. Andrzeja Boboli, Jan\u00f3w Poleski, fot. H. Podd\u0119bski, przed 1939 r. <\/figcaption><\/figure>\n\n\n

\u201eGdy tam przyby\u0142em i zaj\u0105\u0142em dom proboszczowski przed 26 laty, nie tylko ks. Szalka, kap\u0142an z Janowa i ks. Tokarzewski, kt\u00f3rzy ju\u017c zmarli, lecz wielu innych, kt\u00f3rzy z ukrycia przypatrywali si\u0119 jego [\u015bw. Andrzeja – dop. red.] m\u0119cze\u0144stwu, opowiadali mi czasami, \u017ce podczas m\u0119cze\u0144stwa ci\u0105gle wo\u0142a\u0142 do Boga, wyznanie sk\u0142ada\u0142 wiary \u015bw., wzdycha\u0142, oddaj\u0105c si\u0119 Bogu, i inne rozmaite afekty ku Bogu kierowa\u0142 i prawdziwie w wyznawaniu \u015bw. wiary ducha wyzion\u0105\u0142… Od wielu s\u0142ysza\u0142em i ca\u0142a ludno\u015b\u0107, z tego co widzia\u0142a i s\u0142ysza\u0142a o s\u0142udze Bo\u017cym, stale i wielokrotnie mi opowiada\u0142a, \u017ce przez ca\u0142y czas swego m\u0119cze\u0144stwa wzywa\u0142 imion Jezusa i Maryi\u201c.<\/span><\/p>\n\n\n

\"\"
Kapliczka \u015bw. Andrzeja Boboli w Janowie Poleskim fot. z 1936,
fot. K. Niedobitowski, NAC, 1-U-1768. <\/figcaption><\/figure>\n\n\n

Cia\u0142o o. Andrzeja, kozacy kazali wyrzuci\u0107 na pole, po ich odej\u015bciu \u00f3wczesny proboszcz Janowa Jan Zaleski przeni\u00f3s\u0142 je do miejscowego ko\u015bcio\u0142a, gdzie by\u0142y wystawione i gdzie ludzie mogli si\u0119 przy nim pomodli\u0107. Pomimo ciep\u0142a cia\u0142o nie ulega\u0142o rozk\u0142adowi.  Z Pi\u0144ska przybyli po nie dwaj jezuici, po czym zosta\u0142o ono uroczy\u015bcie z\u0142o\u017cone w krypcie jezuickiej \u015bwi\u0105tyni.<\/p>\n\n\n

\"\"
Kaplica \u015bw. Andrzeja Boboli,
fot. H. Podd\u0119bski, przed 1939 r. <\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n

Pocz\u0105tek\ni rozw\u00f3j kultu<\/strong><\/p>\n\n\n\n

a. Pi\u0144sk<\/strong><\/p>\n\n\n

Z czasem zapomniano o ojcu Andrzeju. W 1702 w trakcie wojny p\u00f3\u0142nocnej, w obliczu szwedzkiego zagro\u017cenia rektor kolegium jezuickiego o. Marcin Godebski szuka\u0142 patrona, kt\u00f3remu chcia\u0142 powierzy\u0107 opiek\u0119 nad  kolegium i nad miastem. 16 kwietnia 1702 r. wieczorem ukaza\u0142 mu si\u0119 nieznany jezuita i powiedzia\u0142<\/p>\n

\u201cSzukasz patrona, kt\u00f3ry ochroni Kolegium? Masz przecie\u017c mnie. Jestem twoim wsp\u00f3\u0142bratem. Andrzejem Bobol\u0105, zabitym przez Kozak\u00f3w w obronie wiary. Odszukaj moje cia\u0142o. Bo\u017c\u0105 wol\u0105 jest bowiem, \u017ceby\u015b oddzieli\u0142 mnie od innych. Ja b\u0119d\u0119 opiekunem waszego kolegium\u201d.<\/span><\/p>\n

Ks. Godebski poleci\u0142 braciom zakonnym odszuka\u0107 trumn\u0119. Nie uda\u0142o im si\u0119 jej odnale\u017a\u0107. Drugiego dnia poszukiwa\u0144 Andrzej Bobola objawi\u0142 si\u0119 zakrystianowi Prokopowi Lukaszewiczowi, informuj\u0105c, gdzie ona si\u0119 znajduje. Post\u0119puj\u0105c wed\u0142ug wskaz\u00f3wki, jezuici odnale\u017ali trumn\u0119 z cia\u0142em wsp\u00f3\u0142brata. Cia\u0142o o. Andrzeja by\u0142o zachowane. Jego kult szybko si\u0119 powi\u0119ksza\u0142, ludzie wypraszali za jego wstawiennictwem wiele \u0142ask. Podj\u0119to staranie o beatyfikacj\u0119. Do Pi\u0144ska przyje\u017cd\u017ca\u0142y  komisje i spisywa\u0142y relacje sk\u0142adane pod przysi\u0119g\u0105 przez starych ludzi, kt\u00f3rzy byli \u015bwiadkami m\u0119cze\u0144stwa lub te\u017c s\u0142yszeli opowiadania od naocznych \u015bwiadk\u00f3w. Zapisywano r\u00f3wnie\u017c cuda, kt\u00f3re B\u00f3g czyni\u0142 na pro\u015bb\u0119 o. Andrzeja. Starania o beatyfikacj\u0119 przerwa\u0142a likwidacja zakonu jezuit\u00f3w przez papie\u017ca Klemensa XIV w 1773 r. Papie\u017c ten, pod naciskiem wrogich jezuitom Burbon\u00f3w z Francji, Hiszpanii, Neapolu oraz premiera Portugalii i doradcy kr\u00f3la J\u00f3zefa I Reformatora – markiza de Pombala zakaza\u0142 im dzia\u0142alno\u015bci. Zakon przetrwa\u0142 na terenach Rosji. Reaktywowany zosta\u0142 w 1814 r.<\/p>\n\n\n


\nb. Wilno<\/strong><\/p>\n\n\n\n

        Po blisko 120 latach od pierwszego ukazania si\u0119 w Pi\u0144sku o. Andrzej Bobola pojawi\u0142 si\u0119  w Wilnie w 1819 r. Zwr\u00f3ci\u0142 si\u0119 do dominikanina o. Alojzego Korzeniewskiego, zapewniaj\u0105c go, \u017ce po wielkiej wojnie jaka si\u0119 rozegra Polska odzyska niepodleg\u0142o\u015b\u0107, a on zostanie g\u0142\u00f3wnym patronem Polski. <\/p>\n\n\n\n

c. Rzym<\/strong><\/p>\n\n\n

Po siedmiu latach od tego widzenia wznowiono Rzymie proces beatyfikacyjny o. Andrzeja Boboli. Spo\u015br\u00f3d wielu setek \u0142ask wybrano trzy cuda uzdrowie\u0144, za cud uznano r\u00f3wnie\u017c zachowane um\u0119czone cia\u0142a m\u0119czennika. 30 pa\u017adziernika 1853 r. papie\u017c Pius IX og\u0142osi\u0142 go b\u0142ogos\u0142awionym. Po tym wydarzeniu kult Andrzeja Boboli wzmaga\u0142 si\u0119 coraz bardziej. Dla Polak\u00f3w mia\u0142a olbrzymie znaczenie, tak pisa\u0142 ks. Hieronim Kajsiewicz:<\/p>\n

\u201eC\u00f3\u017c si\u0119 dzia\u0142o w sercach obecnych rodak\u00f3w, co w sercach wygna\u0144c\u00f3w, dobrowolnych czy przymusowych, z polskiej ziemi! C\u00f3\u017c si\u0119 dzia\u0107 musia\u0142o w sercach samych\u017ce jezuit\u00f3w polskich, od lat trzydziestu wygnanych z przyrodzonego pola ich apostolskiej gorliwo\u015bci? \u0141atwiej to poczu\u0107, \u0142atwiej to poj\u0105\u0107 \u2013 tym bardziej sercu polskiemu \u2013 ni\u017c wyrazi\u0107\u201d.<\/p>\n

W 1907 r. uroczy\u015bcie obchodzono 250-lecie \u015bmierci M\u0119czennika, szczeg\u00f3lnie we Lwowie. 10 lat p\u00f3\u017aniej jezuita o. Jan Rostworowski przywi\u00f3z\u0142 do Krakowa relikwi\u0119 bl. Andrzeja Wniesiono j\u0105 uroczy\u015bcie do ko\u015bcio\u0142a \u015aw. Barbary 28 maja 1918 roku. Przez siedem dni odprawiano nabo\u017ce\u0144stwa, w kt\u00f3rych uczestniczy\u0142y liczne rzesze wiernych. R\u00f3s\u0142 kult b\u0142. Andrzeja w\u015br\u00f3d \u017co\u0142nierzy walcz\u0105cych w I wojnie \u015bwiatowej.  <\/p>\n

Wyzwolenie Polski w listopadzie 1918 roku, przez wielu by\u0142o uwa\u017cane za cudowne spe\u0142nienie si\u0119 proroctwa, z 1819 roku z Wilna.<\/p>\n\n\n

Jak pisze jezuita o Bernard Gonska: <\/p>\n\n\n

\u201eW znamiennym momencie zwr\u00f3cono si\u0119 do Stolicy Apostolskiej z pro\u015bb\u0105 o kanonizacj\u0119 b\u0142. Andrzeja. Gdy dopiero co wskrzeszone pa\u0144stwo polskie zacz\u0119\u0142o umacnia\u0107 si\u0119 wewn\u0119trznie i ustala\u0107 swoje granice, milionowa armia bolszewicka ruszy\u0142a na Warszaw\u0119. Wiadomo, \u017ce chodzi\u0142o o przeszczepienie hase\u0142 rewolucyjnych do pa\u0144stw Europy \u015arodkowej i Zachodniej. Wtedy w\u0142a\u015bnie obraduj\u0105cy w 1920 roku w Cz\u0119stochowie biskupi polscy wystosowali do papie\u017ca Benedykta XV gor\u0105c\u0105 pro\u015bb\u0119 o kanonizacj\u0119 b\u0142. Andrzeja i og\u0142oszenie go patronem odradzaj\u0105cej si\u0119 Polski. W swym li\u015bcie biskupi pisali z nadziej\u0105, \u017ce \u201epodniesiony ku czci \u015awi\u0119tych, b\u0119dzie najdzielniejszym i nieustannym Patronem Ojczyzny i Ko\u015bcio\u0142a katolickiego, szczeg\u00f3lnie na Kresach Polski, najbardziej wystawionych na niema\u0142e niebezpiecze\u0144stwo obyczajno\u015bci i prawdziwej wiary\u201d. Do pro\u015bby hierarch\u00f3w do\u0142\u0105czono list Naczelnika Pa\u0144stwa marsza\u0142ka J\u00f3zefa Pi\u0142sudskiego:<\/span><\/p>\n

\u201eOjcze \u015awi\u0119ty! Od pocz\u0105tku wojny \u015bwiatowej, kt\u00f3ra si\u0119 zda obecnie dobiega\u0107 do ko\u0144ca, B\u00f3g Wszechmog\u0105cy widocznie b\u0142ogos\u0142awi\u0142 wysi\u0142kom naszej braterskiej armii. Wbrew zamiarom naszych wrog\u00f3w, Ojczyzna nasza zmartwychwsta\u0142a, co wed\u0142ug rachub ludzkich zdawa\u0142o si\u0119 prawie niemo\u017cliwym. Przypisujemy to dokonanie si\u0119 aktu sprawiedliwo\u015bci dziejowej mo\u017cnemu wstawiennictwu naszych \u015awi\u0119tych Patron\u00f3w, a zw\u0142aszcza B\u0142ogos\u0142awionemu Andrzejowi Boboli, w spos\u00f3b szczeg\u00f3lny czczonemu przez nar\u00f3d polski, kt\u00f3ry w nim po\u0142o\u017cy\u0142 sw\u0105 ufno\u015b\u0107. Pragniemy mu okaza\u0107 wdzi\u0119czno\u015b\u0107 za Jego opiek\u0119 nad Polsk\u0105 i zapewni\u0107 j\u0105 sobie na przysz\u0142o\u015b\u0107 dla dalszego rozwoju naszego Pa\u0144stwa. Dlatego b\u0142agamy Ci\u0119, Ojcze \u015awi\u0119ty, by Wasza \u015awi\u0105tobliwo\u015b\u0107, raczy\u0142 zaliczy\u0107 w poczet \u015bwi\u0119tych B\u0142ogos\u0142awionego Andrzeja Bobol\u0119. Ufamy, \u017ce jako Patron Kres\u00f3w Wschodnich, na kt\u00f3rych poni\u00f3s\u0142 \u015bmier\u0107 m\u0119cze\u0144sk\u0105, wyprosi nam u Boga, \u017ce Polska w dalszym ci\u0105gu b\u0119dzie przedmurzem chrze\u015bcija\u0144stwa na rubie\u017cach wschodnich\u201d.<\/span><\/p>\n

Po wybuchu rewolucji pa\u017adziernikowej i \u201ecudzie nad Wis\u0142\u0105\u201d, bolszewicy, kt\u00f3rzy traktowali religi\u0119 jako \u201eopium dla ludu\u201d, natychmiast postanowili przej\u0105\u0107 relikwie b\u0142. Andrzeja Boboli. Pierwsze zabiegi nie przynios\u0142y rezultat\u00f3w, na skutek bezkompromisowej postawy biskupa Jana Cieplaka, sufragana mohylewskiego, kt\u00f3rego s\u0105dzono w 1923 roku w procesie pokazowym w Moskwie, skazuj\u0105c na kar\u0119 \u015bmierci za \u201epod\u017ceganie do buntu poprzez zabobony\u201d. P\u00f3\u017aniej wyrok zamieniono biskupowi na 10 lat wi\u0119zienia, ale niemal natychmiast zwolniono pod naciskiem \u015bwiatowej opinii publicznej. To jednak, co nie uda\u0142o si\u0119 bolszewikom za pierwszym razem, sta\u0142o si\u0119 mo\u017cliwe w 23 czerwca 1922 roku. Specjalna komisja wkroczy\u0142a do ko\u015bcio\u0142a, z\u0142ama\u0142a piecz\u0119cie na trumnie i zdar\u0142a szaty z b\u0142. Andrzeja. Ku zaskoczeniu wszystkich, zw\u0142oki si\u0119 nie rozsypa\u0142y. Miesi\u0105c p\u00f3\u017aniej, 20 lipca 1922 roku, barbarzy\u0144cy ponownie wtargn\u0119li do ko\u015bcio\u0142a i zabrali relikwie, bij\u0105c i morduj\u0105c wiernych, kt\u00f3rzy pr\u00f3bowali przeciwstawi\u0107 si\u0119 grabie\u017cy i \u015bwi\u0119tokradztwu. Trumna trafi\u0142a do Moskwy i zosta\u0142a wystawiona w gmachu Higienicznej Wystawy Ludowego Komisariatu Zdrowia jako \u201ezabobon\u201d i \u201eosobliwo\u015b\u0107\u201d. Porwanie relikwii odbi\u0142o si\u0119 g\u0142o\u015bnych echem na \u015bwiecie, posypa\u0142y si\u0119 protesty, interweniowa\u0142 te\u017c rz\u0105d polski. Nieco wcze\u015bniej Marsza\u0142ek Pi\u0142sudski planowa\u0142 nawet szar\u017c\u0119 na Po\u0142ock, by odebra\u0107 bolszewikom trumn\u0119 z cia\u0142em B\u0142ogos\u0142awionego.<\/span><\/p>\n

Przysz\u0142a jednak na Rosj\u0119 kl\u0119ska g\u0142odowa, a papie\u017c Pius XI zacz\u0105\u0142 s\u0142a\u0107 g\u0142oduj\u0105cej ludno\u015bci pomoc \u017cywno\u015bciow\u0105, g\u0142\u00f3wnie transporty kolejowe zbo\u017ca. W\u00f3wczas te\u017c, zapewne nie bez podpowiedzi pot\u0119\u017cnego genera\u0142a jezuit\u00f3w o. W\u0142odzimierza Led\u00f3chowskiego, papie\u017c upomnia\u0142 si\u0119 o relikwie<\/span> Andrzeja. Do wype\u0142nienia tego zadania papie\u017c Pius XI nie wyznaczy\u0142 polskich jezuit\u00f3w, gdy\u017c misja nie powiod\u0142aby si\u0119, a bolszewicka Rosja nie ust\u0105pi\u0142aby. Dlatego te\u017c jezuici i papie\u017c skorzystali z po\u015brednictwa dw\u00f3ch ameryka\u0144skich jezuit\u00f3w, kt\u00f3rzy stali na czele Papieskiej Komisji Ratowniczej i z ich rekomendacji koordynowali dostaw\u0119 \u017cywno\u015bci dla Rosjan. Byli to ojcowie Edmund Walsh i Leonard Gallagher. To oni \u2013 21 wrze\u015bnia 1923 roku \u2013 wraz z podsekretarzem Stanu Komitetu Spraw Zagranicznych oraz trzech cz\u0142onk\u00f3w Czeriezewyczajki (organizacji budz\u0105cej groz\u0119 w Rosji i na \u015bwiecie) \u2013 weszli do budynku Higienicznej Wystawy Ludowego Komisariatu Zdrowia i w magazynie na zapleczu budynku, odnale\u017ali w\u015br\u00f3d rupieci szcz\u0105tki Andrzeja Boboli. Bolszewicy postawili jednak jeden warunek: relikwie maj\u0105 by\u0107 przewiezione do Rzymu w tajemnicy, z omini\u0119ciem terytorium Polski. Trumna, w specjalnie opiecz\u0119towanej skrzyni, trafi\u0142a najpierw do Odessy nad Morzem Czarnym, sk\u0105d pop\u0142yn\u0119\u0142a statkiem \u201eCziczerin\u201d do Konstantynopola. Tutaj za\u0142adowano j\u0105 na statek w\u0142oski \u201eCarnero\u201d, kt\u00f3rym pop\u0142yn\u0119\u0142a do Brindisi we W\u0142oszech, stamt\u0105d za\u015b dotar\u0142a do Rzymu.<\/span><\/p>\n

O kanonizacj\u0119 prosili mieszka\u0144cy Polesia, b\u0142agali r\u00f3wnie\u017c sami jezuici. Benedykt XV m\u00f3g\u0142by zado\u015b\u0107uczyni\u0107 pro\u015bbom dopiero po stwierdzeniu przez Kongregacj\u0119 dw\u00f3ch nowych cud\u00f3w. Dlatego dok\u0142adano stara\u0144, \u017ceby kult b\u0142. Andrzeja zatoczy\u0142 jak najwi\u0119ksze kr\u0119gi i sk\u0142ania\u0142 ludzi wszystkich warstw spo\u0142ecznych do modlitw za jego wstawiennictwem. Du\u017ce znaczenie w rozpowszechnianiu kultu mia\u0142 artyku\u0142 o. Jana Rostworowskiego SJ \u201eO kanonizacj\u0119 b\u0142. Andrzeja Boboli\u201d, opublikowany w 1927 roku w \u201ePrzegl\u0105dzie Powszechnym\u201d. Pod jego wp\u0142ywem biskup przemyski Anatol Nowak, og\u0142osi\u0142 p\u0142omienn\u0105 odezw\u0119 do duchowie\u0144stwa swej diecezji, podaj\u0105c sposoby szerzenia kultu, a tak\u017ce uzasadniaj\u0105c znaczenie kanonizacji.<\/span><\/p>\n\n\n

\"\"
Ojciec \u015bw. Pius XI w czasie uroczysto\u015bci kanonizacyjnych o. Andrzeja Boboli,
NAC 1-R-423-3 <\/figcaption><\/figure>\n\n\n

Po wielu badaniach \u2013 spo\u015br\u00f3d licznych \u0142ask i uzdrowie\u0144, jakie czciciele b\u0142. Andrzeja otrzymali za jego po\u015brednictwem \u2013 Kongregacja Obrz\u0119d\u00f3w wybra\u0142a dwa cudowne uzdrowienia: nag\u0142e i ca\u0142kowite uzdrowienie Idy z Turnau\u00f3w Kopeckiej z Krynicy z g\u0142\u0119bokich oparzelin spowodowanych promieniami Roentgena (3 wrze\u015bnia 1922 roku) oraz uzdrowienie s. Alojzy ze Zgromadzenia S\u0142u\u017cebniczek Niepokalanej Maryi Panny w Rzymie z rakowatego owrzodzenia trzustki (20 grudnia 1933 roku). Dnia 25 kwietnia 1937 roku w Sali Ksi\u0105\u017c\u0119cej w Watykanie odby\u0142o si\u0119 uroczyste odczytanie dekretu papieskiego o przyj\u0119tych cudach. Opisane wydarzenia prof. Galimberti utrwali\u0142 na olbrzymich obrazach, kt\u00f3re niesiono w czasie pochodu kanonizacyjnego w bazylice \u015aw. Piotra. W tej\u017ce bazylice w czasie kanonizacji wisia\u0142 obraz Galimertiego przedstawiaj\u0105cy m\u0119cze\u0144stwo \u015bw. Andrzeja Boboli: kaci obcinaj\u0105 mu d\u0142o\u0144, a pier\u015b przypiekaj\u0105 ogniem.<\/span><\/p>\n\n\n

\"\"
Bazylika \u015bw. Piotra w Rzymie podczas uroczysto\u015bci kanonizacyjnych o. Andrzeja Boboli<\/figcaption><\/figure>\n\n\n

16 maja 1937 roku papie\u017c Pius XI zarz\u0105dzi\u0142 tajne posiedzenie konsystorza, na kt\u00f3rym wszyscy kardyna\u0142owie, po zapoznaniu si\u0119 z przebiegiem sprawy, wypowiedzieli swe zdanie. Pozosta\u0142o jeszcze ostatnie, p\u00f3\u0142publiczne posiedzenie konsystorza, na kt\u00f3rym mieli si\u0119 wypowiedzie\u0107, opr\u00f3cz kardyna\u0142\u00f3w, wszyscy obecni w Rzymie patriarchowie, arcybiskupi, biskupi i pra\u0142aci niezale\u017cni. W tym celu zosta\u0142y im przekazane akta sprawy kanonizacyjnej b\u0142. Andrzeja. Papieski konsystorz p\u00f3\u0142publiczny odby\u0142 si\u0119 prawie rok p\u00f3\u017aniej, dnia 31 marca 1938 roku. Po przem\u00f3wieniu wst\u0119pnym i wys\u0142uchaniu zgodnej opinii dostojnik\u00f3w Pius XI wyznaczy\u0142 uroczysto\u015b\u0107 kanonizacyjn\u0105 na dzie\u0144 17 kwietnia 1938 roku, w uroczysto\u015b\u0107 Zmartwychwstania Pa\u0144skiego.<\/span><\/p>\n

W kanonizacji wzi\u0119\u0142a udzia\u0142 pielgrzymka z Polski do Rzymu licz\u0105ca oko\u0142o sze\u015bciu tysi\u0119cy os\u00f3b. Byli obecni ksi\u0119\u017ca biskupi, przedstawiciele rz\u0105du, literatury, nauki, sztuki, prasy, genera\u0142 J\u00f3zef Haller i reprezentanci kadet\u00f3w lwowskich.<\/span><\/p>\n\n\n

\"\"

Biskupi przybyli na uroczysto\u015b\u0107 kanonizacji. W pierwszym rz\u0119dzie od prawej do lewej siedz\u0105 m.in.: biskup tarnowski Franciszek Lisowski (1.), biskup w\u0142oc\u0142awski Karol Rado\u0144ski (2.), biskup podlaski Henryk Prze\u017adziecki (3.), metropolita warszawski ks. kard. Aleksander Kakowski (5.), arcybiskup metropolita lwowski obrz\u0105dku \u0142aci\u0144skiego Boles\u0142aw Twardowski (6.), metropolita wile\u0144ski Romuald Ja\u0142brzykowski (7.), biskup che\u0142mi\u0144ski Stanis\u0142aw Okoniewski (9.), biskup pi\u0144ski Kazimierz Bukraba (10.). W drugim rz\u0119dzie stoj\u0105 od prawej: biskup pomocniczy krakowski Stanis\u0142aw Rospond (2.), biskup pomocniczy przemyski Wojciech Tomaka (3.), biskup polowy WP J\u00f3zef Gawlina (5.), biskup \u015bl\u0105ski Stanis\u0142aw Adamski (7.), biskup przemyski Franciszek Barda (8.). W trzecim rz\u0119dzie widoczni m.in.: ks. pra\u0142at Zygmunt Kaczy\u0144ski (3. z prawej), sekretarz kard. Aleksandra Kakowskiego ks. dr W\u0142adys\u0142aw Lewandowicz (5. z prawej, w okularach).
fot. NAC 1-R-423-5 <\/figcaption><\/figure>\n\n\n

Atmosfer\u0119 tamtego dnia odda\u0142a m. in. Matka Urszula Led\u00f3chowska, kt\u00f3ra uczestniczy\u0142a w tych uroczysto\u015bciach: \u201eRzym sta\u0142 si\u0119 polskim miastem. Wsz\u0119dzie s\u0142ycha\u0107 by\u0142o polsk\u0105 mow\u0119, wida\u0107 by\u0142o na<\/span> piersiach pielgrzym\u00f3w kokardki bia\u0142o-aramantowe. Nawet wiekopomna, czcigodna bazylika \u015bw. Piotra zamieni\u0142a si\u0119 w polsk\u0105 \u015bwi\u0105tyni\u0119, zadr\u017ca\u0142a polskim tchnieniem, roziskrzy\u0142a si\u0119 polskim zapa\u0142em, rozmodli\u0142a si\u0119 polsk\u0105 pobo\u017cno\u015bci\u0105, nape\u0142ni\u0142a si\u0119 polsk\u0105 mi\u0142o\u015bci\u0105 do ojczyzny, dy z piersi wielotysi\u0119cznych pielgrzym\u00f3w wznios\u0142o si\u0119 ku niebotycznej kopule Micha\u0142a Anio\u0142a nasze wspania\u0142e: \u201eBo\u017ce, co\u015b Polsk\u0119\u2026 Ojczyzn\u0119 woln\u0105, pob\u0142ogos\u0142aw, Panie\u201d.<\/span><\/p>\n\n\n

\"\"
Wierni na Placu \u015bw. Piotra w Rzymie,
fot. NAC 1-R-423-4 <\/figcaption><\/figure>\n\n\n

Wraz z Andrzejem Bobol\u0105 w spos\u00f3b uroczysty wyni\u00f3s\u0142 papie\u017c Pius XI do najwy\u017cszej chwa\u0142y Jana Leonardiego (W\u0142ocha) i Salwatora da Horta (Hiszpana). Najpierw jednak \u015bw. Andrzeja, jako<\/span> m\u0119czennika za wiar\u0119. S\u0119dziwy Papie\u017c bardzo pragn\u0105\u0142 kanonizowa\u0107 naszego Rodaka. I zd\u0105\u017cy\u0142 tego dokona\u0107 na niespe\u0142na rok przed \u015bmierci\u0105. Jemu zawdzi\u0119czamy odzyskanie relikwii \u015bw. Andrzeja, a tak\u017ce to, \u017ce mamy je teraz w Polsce, w Warszawie. Papie\u017c Pius XI uzna\u0142, \u017ce relikwie powinny wr\u00f3ci\u0107 do Polski, jednak nie do Pi\u0144ska lub Wilna, ale do Warszawy, kt\u00f3rej jako nuncjusz papieski nie opu\u015bci\u0142 w obliczu bolszewickiego zagro\u017cenia w 1920 roku. Relikwie \u015bw. Andrzeja Boboli wyruszy\u0142y 8 czerwca 1938 roku w tryumfaln\u0105 podr\u00f3\u017c do Ojczyzny. Przez Lublan\u0119 w S\u0142owenii, Budapeszt, Bratys\u0142aw\u0119, dotar\u0142y do granicy Polski i przekroczy\u0142y j\u0105 11 czerwca 1938 roku. Nar\u00f3d dawno nie prze\u017cywa\u0142 takich chwil zjednoczenia jak w\u00f3wczas, gdy w tryumfie powraca\u0142 jeden z najlepszych syn\u00f3w polski. Powraca\u0142 w swych relikwiach z\u0142o\u017conych w trumnie z kryszta\u0142u i srebra, przewo\u017cony specjalnym poci\u0105giem przez ca\u0142\u0105 Polsk\u0119, w otoczeniu honorowych asyst, zatrzymuj\u0105c si\u0119 w miastach i miasteczkach, witany na ca\u0142ej trasie przez t\u0142umy wiernych.<\/span><\/p>\n

Relikwie wystawiono najpierw w warszawskiej Archikatedrze \u015aw. Jana, p\u00f3\u017aniej przeniesiono je do kaplicy jezuit\u00f3w przy ul. Rakowieckiej.<\/span> <\/span><\/span><\/p>\n

\"\"
Przeniesienie relikwii \u015bw. Andrzeja Boboli z katedry \u015bw. Jana do kaplicy oo. jezuit\u00f3w. Fragment procesji na ul. Krakowskie Przedmie\u015bcie. fot. NAC 1-R-432-31<\/figcaption><\/figure>\n

Podczas obl\u0119\u017cenia Warszawy we wrze\u015bniu 1939 roku, kiedy w kaplic\u0119 trafi pocisk artyleryjski, relikwie przeniesiono na Stare Miasto, do ko\u015bcio\u0142a jezuit\u00f3w przy ul. \u015awi\u0119toja\u0144skiej. Tutaj pozosta\u0142y do czasu Powstania Warszawskiego, kiedy to w obawie przed zniszczeniem postanowiono przenie\u015b\u0107 je do ko\u015bcio\u0142a \u015bw. Jacka przy ul. Freta.<\/span><\/p>\n

<\/p>\n

\"\"
Sanktuarium \u015bw. Andrzeja Boboli w Warszawie, fot. Przemys\u0142aw Jahr<\/figcaption><\/figure>\n

Po zako\u0144czeniu dzia\u0142a\u0144 wojennych relikwiarz przeniesiono 7 lutego 1945 roku na ul. Rakowieck\u0105, a 13 maja 1989 roku do wybudowanego Sanktuarium \u015bw. Andrzeja Boboli. Tekst zosta\u0142 wyg\u0142oszony podczas Sympozjum: 80. rocznica kanonizacji \u015bw. A. Bobola i sprowadzenie jego relikwii z Rzymu do Polski<\/em>, Szczecin, WT US, 17.04.2018<\/strong><\/span><\/p>\n\n\n

Strachocina <\/p>\n\n\n

W czasach wsp\u00f3\u0142czesnych \u015bw. Andrzej Bobola pojawi\u0142 si\u0119 w Strachocinie. W 1983 r. w zast\u0119pstwie proboszczem zosta\u0142 ks. J\u00f3zef Ni\u017cnik. W nocy z 10 na 11 wrze\u015bnia tego roku proboszcza obudzi\u0142o uderzenie w r\u0119k\u0119. Jego oczom ukaza\u0142a si\u0119 smuk\u0142a, na czarno ubrana posta\u0107. Wystraszony kap\u0142an nie m\u00f3g\u0142 zasn\u0105\u0107. Rano dowiedzia\u0142 si\u0119, \u017ce posta\u0107 ta pojawia\u0142a si\u0119 wcze\u015bniej.  Po rozmowie z proboszczem, kt\u00f3rego zast\u0119powa\u0142 ks. Ni\u017cnik i postanowi\u0142 zosta\u0107 w Strachocinie. W ci\u0105gu kolejnych czterech na plebanii pojawia\u0142a si\u0119 ta posta\u0107. <\/p>\n

\"\"
Ko\u015bci\u00f3\u0142 w Strachocinie, fot. H. Bielamowicz<\/figcaption><\/figure>\n

Ksi\u0105dz skojarzy\u0142 j\u0105 z osob\u0105 Andrzeja Boboli. Dotar\u0142 do informacji, \u017ce ojciec Pio powiedzia\u0142 pewnej polskiej zakonnicy, \u017ce \u015bw. Andrzej domaga si\u0119 kultu w Strachocinie. 16 maja 1987 r. w 330. rocznic\u0119 \u015bmierci m\u0119czennika ks. Ni\u017cnik poinformowa\u0142 parafian, \u017ce powinni go czci\u0107. W najbli\u017csz\u0105 noc posta\u0107 pojawi\u0142a si\u0119 po raz ostatni. W ksi\u0119dzu zrodzi\u0142o si\u0119 przekonanie, \u017ce nieznajomym z za\u015bwiat\u00f3w by\u0142 \u015bw. Andrzej Bobola. W 1988 r. uroczy\u015bcie wprowadzono relikwie \u015bwi\u0119tego i umieszczono je w wybudowanym ku jego czci o\u0142tarzu.  <\/p>\n\n\n

Literatura:<\/p>\n\n\n\n

ks. J\u00f3zef Ni\u017anik, \u015awi\u0119ty Andrzej Bobola \u017bycie, objawienia, cuda,<\/em> Krak\u00f3w 2017 <\/p>\n\n\n\n

Miejsca pracy apostolskiej \u015bw. Andrzeja Boboli, https:\/\/bobola.jezuici.pl\/sw-andrzej-bobola-zyciorys\/miejsca-pracy-apostolskiej\/
<\/p>\n\n\n\n

H. Bejda, \u015aw. Andrzej Bobola<\/em>, https:\/\/adonai.pl\/ludzie\/?id=125<\/p>\n\n\n\n

o. Bernard Gonska SI, Od beatyfikacji do kanonizacji \u015bw. Andrzeja Boboli,        
 https:\/\/swietyandrzejbobola.pl\/od-beatyfikacji-do-kanonizacji-sw-andrzeja-boboli\/<\/em><\/p>\n\n\n\n

Sz. Wilk, M\u0119cze\u0144stwo Andrzeja Boboli, \u201eZawsze wierni\u201c nr 2\/2001,        https:\/\/www.piusx.org.pl\/zawsze_wierni\/numer\/39<\/em><\/p>\n\n\n\n

\n