{"id":20577,"date":"2021-06-10T10:28:05","date_gmt":"2021-06-10T08:28:05","guid":{"rendered":"http:\/\/patriotycznykrakow.pl\/?p=20577"},"modified":"2021-06-10T10:28:07","modified_gmt":"2021-06-10T08:28:07","slug":"o-lajkoniku-slow-kilka","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/patriotycznykrakow.pl\/index.php\/2021\/06\/10\/o-lajkoniku-slow-kilka\/","title":{"rendered":"O lajkoniku s\u0142\u00f3w kilka"},"content":{"rendered":"\n<p><p style=\"text-align: justify;\">O lajkoniku, zwanym te\u017c konikiem zwierzynieckim, napisano ju\u017c bardzo du\u017co. Tradycj\u0119 rodem z przedmie\u015bcia zaakceptowa\u0142y w\u0142adze oraz obywatele Sto\u0142ecznego Kr\u00f3lewskiego Miasta Krakowa. Zaakceptowa\u0142a j\u0105 nawet krakowska dziewi\u0119tnastowieczna prasa, raczej z g\u00f3ry patrz\u0105ca na mieszka\u0144c\u00f3w Czarnej Wsi, Krowodrzy czy Zwierzy\u0144ca.<\/p><\/p>\n\n\n\n<p><p style=\"text-align: justify;\">Przyk\u0142adem tego pozytywnego stosunku mo\u017ce by\u0107 cho\u0107by \u00f3w sprawozdawca \u201eNowej Reformy\u201d, kt\u00f3ry w czerwcu 1894 r. pisa\u0142: \u201eObch\u00f3d \u00bbkonika zwierzynieckiego\u00ab, niewinna zabawa, przypominaj\u0105ca odparcie przed wiekami najezdnej hordy, ma sw\u00f3j urok i zas\u0142uguje na przechowanie\u201d.<\/p><\/p>\n\n\n\n<p><p style=\"text-align: justify;\">Na szcz\u0119\u015bcie to \u017cyczenie si\u0119 spe\u0142ni\u0142o. Rzeczywi\u015bcie lajkonik dotrwa\u0142 do naszych czas\u00f3w. Trzeba jednak pami\u0119ta\u0107, \u017ce przez minione dziesi\u0119ciolecia zwyczaj ewoluowa\u0142 i zmienia\u0142 swoje oblicze. Dzi\u015b poch\u00f3d konika zwierzynieckiego ma charakter najzupe\u0142niej pokojowy. Kiedy\u015b by\u0142o to odtworzenie tatarskiego napadu. Lajkonik i jego orszak zjawiali si\u0119 w mie\u015bcie jako obcy przybysze. Ich obco\u015b\u0107 by\u0142a uzasadniona. Pochodzili przecie\u017c ze Zwierzy\u0144ca, podkrakowskiej wsi. Krakowskie \u0142obuzy uwa\u017ca\u0142y wi\u0119c za sw\u00f3j \u015bwi\u0119ty obowi\u0105zek pobi\u0107 si\u0119 z przybyszami rodem z przedmie\u015bcia.<\/p><\/p>\n\n\n\n<h3 class=\"wp-block-heading\">Lajkonikowa kompania<\/h3>\n\n\n\n<p><p style=\"text-align: justify;\">Tradycja bijatyki by\u0142a tak mocno wpisana z lajkonikow\u0105 dzia\u0142alno\u015b\u0107, \u017ce ju\u017c na pocz\u0105tku pochodu dochodzi\u0142o do przepychanek. Kto przed p\u00f3\u0142wieczem zjawi\u0142 si\u0119 w oktaw\u0119 Bo\u017cego Cia\u0142a na dziedzi\u0144cu klasztoru Panien Zwierzynieckich, m\u00f3g\u0142 zobaczy\u0107, a przede wszystkim us\u0142ysze\u0107, s\u0119dziwych agar\u00f3w zwierzynieckich. (Zwrot \u201es\u0119dziwy agar\u201d z pozoru wydaje si\u0119 sprzeczny wewn\u0119trznie, wr\u0119cz absurdalny, ale przecie\u017c znamy siwow\u0142ose panie, kt\u00f3re zachowa\u0142y wdzi\u0119k licealistki). Owi starcy z rozrzewnieniem wspominali przedwojenne czasy, kiedy \u2013 jak twierdzili \u2013 lajkonikowa kompania, zanim wkroczy\u0142a na klasztorny dziedziniec, odwiedza\u0142a najpierw lokal pana Dawidsona. Dopiero p\u00f3\u017aniej, ju\u017c nale\u017cycie podochocona, wpada\u0142a przez bram\u0119. Staruszkowie, snuj\u0105c wspomnienia z czas\u00f3w m\u0142odo\u015bci, z wyra\u017an\u0105 niech\u0119ci\u0105 spogl\u0105dali na t\u0142umnie zgromadzon\u0105, czekaj\u0105c\u0105 na przybycie lajkonika, roze\u015bmian\u0105 szkoln\u0105 i przedszkoln\u0105 dziatw\u0119. Komentarz, \u017ce teraz to tylko dla takich maluch\u00f3w nadaje si\u0119 ca\u0142e to wydarzenie, by\u0142 wyrazem nie tylko t\u0119sknoty za dawno po\u017cegnan\u0105 m\u0142odo\u015bci\u0105, ale tak\u017ce g\u0142\u0119bokiego przekonania, \u017ce obecnie to ju\u017c ca\u0142y \u015bwiat naprawd\u0119 zszed\u0142 na psy.<\/p><\/p>\n\n\n\n<p><p style=\"text-align: justify;\">Jak ka\u017cde wydarzenie powtarzaj\u0105ce si\u0119 corocznie przez wiele lat, ewoluowa\u0142 tak\u017ce i ten zwyczaj. W 1888 r. krakowska prasa pisa\u0142a, \u017ce \u201eotoczenie Tatara i on sam strojniej jako\u015b wygl\u0105dali, a powr\u00f3t odbywa\u0142 si\u0119 przy \u015bwietle bengalskim\u201d. Innowacj\u0119, jak\u0105 niew\u0105tpliwie by\u0142o zastosowanie ogni sztucznych dla o\u015bwietlenia lajkonikowego pochodu, reporter skomentowa\u0142 s\u0142owami: \u201eStarodawny obyczaj stosowany jest zatem do wymaga\u0144 czasu\u201d.<\/p><\/p>\n\n\n\n<h3 class=\"wp-block-heading\">Lajkonika brak<\/h3>\n\n\n\n<p><p style=\"text-align: justify;\">Lajkonik w swoich d\u0142ugich dziejach miewa\u0142 czasy wzlot\u00f3w i upadk\u00f3w. Szczeg\u00f3lnie niekorzystny dla konika zwierzynieckiego by\u0142 rok 1890. Jak pisa\u0142a \u201eNowa Reforma\u201d: \u201eT\u0142umy publiczno\u015bci oczekiwa\u0142y daremnie przybycia Tatar\u00f3w do p\u00f3\u017anego wieczora\u201d. Zaw\u00f3d by\u0142 wi\u0119c straszny i jak zawsze si\u0119 dzieje w takich przypadkach, szukano winnych. Ta sama \u201eNowa Reforma\u201d tak komentowa\u0142a to smutne wydarzenie: \u201e\u017ca\u0142owa\u0107 trzeba, i\u017c nikt nie dopom\u00f3g\u0142 do urz\u0105dzenia go, a rozchodzi\u0142o si\u0119 tylko o nie wielkie koszta sprawienia akcessory\u00f3w dla obywatela, kt\u00f3rego rodzina ma odwieczny przywilej urz\u0105dzania tej niewinnej zabawy\u201d. W numerze \u201eNowej Reformy\u201d, kt\u00f3ry pojawi\u0142 si\u0119 nast\u0119pnego dnia, zamieszczono list oburzonego czytelnika, pisz\u0105cego: \u201eZwyczaj \u00bbKonika zwierzynieckiego\u00ab zosta\u0142 zaniedbany zapewne po raz pierwszy od czasu swego istnienia. Smutny to objaw wzrastaj\u0105cej coraz bardziej oboj\u0119tno\u015bci na tradycye narodowe. Je\u017celi, jak utrzymuj\u0105, na przeszkodzie stan\u0105\u0142 brak odpowiedniego ubioru tatarskiego, to dziwi\u0107 si\u0119 nale\u017cy inteligencyi naszego miasta, \u017ce nie staraj\u0105 si\u0119 temu zaradzi\u0107. Gdyby ka\u017cdy, czuj\u0105cy jakie\u015b poszanowania dla pami\u0105tek przesz\u0142o\u015bci, z\u0142o\u017cy\u0142 na ten cel cho\u0107by 10 ct. uros\u0142aby st\u0105d niezawodnie wystarczaj\u0105ca kwota\u201d. Aby da\u0107 dobry przyk\u0142ad innym wykszta\u0142conym krakowianom, autor do\u0142\u0105czy\u0142 do listu 1 z\u0142otego re\u0144skiego. W tak dra\u017cliwej kwestii musia\u0142 zabra\u0107 g\u0142os tak\u017ce krakowski magistrat. Z\u0142o\u017cono wi\u0119c stosowne o\u015bwiadczenie, \u017ce \u201eobywatel urz\u0105dzaj\u0105cy obch\u00f3d \u00bbkonika zwierzynieckiego\u00ab, po prostu nie zwr\u00f3ci\u0142 si\u0119 do w\u0142adz miasta o zapomog\u0119, kt\u00f3r\u0105 niew\u0105tpliwie by\u0142by uzyska\u0142\u201d.<\/p><\/p>\n\n\n\n<p><p style=\"text-align: justify;\">Jak wida\u0107, czasem w przygotowywaniu lajkonikowych harc\u00f3w \u2013 wydarzenia dochodowego, wiadomo przecie\u017c, \u017ce Tatarzy otrzymuj\u0105 haracz od krakowian \u2013 przeszkadza\u0142y k\u0142opoty finansowe organizatora. Od dw\u00f3ch lat przeszkadza epidemia. W 2020 r. znaleziono kompromisowe rozwi\u0105zanie.<\/p><\/p>\n\n\n\n<h3 class=\"wp-block-heading\">Lajkonik wodny<\/h3>\n\n\n\n<p><p style=\"text-align: justify;\">Lajkonika do \u017ceglugi zmusza epidemia. Wiadomo, \u017ce na trasie, kt\u00f3r\u0105 idzie konik zwierzyniecki, gromadz\u0105 si\u0119 zawsze wielkie t\u0142umy. Tak wi\u0119c, aby unikn\u0105\u0107 zagro\u017cenia epidemicznego, nale\u017cy w tym roku odseparowa\u0107 gro\u017anego Tatarzyna od publiczno\u015bci oraz rozproszy\u0107 j\u0105 na wi\u0119kszej przestrzeni.<\/p><\/p>\n\n\n\n<p><p style=\"text-align: justify;\">Optymalnym sposobem zapewnienia bezpiecze\u0144stwa b\u0119dzie wi\u0119c skierowanie lajkonika wraz z jego orszakiem na Wis\u0142\u0119. Oczywi\u015bcie konikowi zwierzynieckiemu, ciesz\u0105cemu si\u0119 starym, bo a\u017c \u015bredniowiecznym rodowodem, nie wypada korzysta\u0107 z jakich\u015b nowoczesnych \u015brodk\u00f3w transportu w rodzaju tramwaju wodnego. Na szcz\u0119\u015bcie na Wi\u015ble, kt\u00f3ra jeszcze przed kilkudziesi\u0119ciu laty by\u0142a prawie martwa, a \u017ceglowa\u0142y po niej tylko staruszek \u201e\u015awiatowid\u201d oraz mocno ju\u017c wys\u0142u\u017cone pi\u0119kno\u015bci, czyli \u201eMajka\u201d i \u201eNimfa\u201d, jaki\u015b czas temu pojawili si\u0119 zn\u00f3w flisacy. Nie wdaj\u0105c si\u0119 w d\u0142ugie rozwa\u017cania na temat neoflisactwa i neoflisak\u00f3w \u2013 cho\u0107 temat jest bardzo ciekawy i niew\u0105tpliwie zas\u0142uguje na dog\u0142\u0119bne naukowe przeanalizowanie \u2013 ograniczymy si\u0119 do stwierdzenia, \u017ce to oni zapewni\u0105 w tym roku lajkonikowi \u201e\u015brodki transportu\u201d. U\u017cycie liczby mnogiej jest w pe\u0142ni uzasadnione. Lajkonik przecie\u017c nie mo\u017ce p\u0142yn\u0105\u0107 sam. Towarzyszy\u0107 mu musz\u0105 jego dru\u017cyna z chor\u0105\u017cym na czele, kapela mlaskot\u00f3w oraz \u2013 jak m\u00f3wi si\u0119 ju\u017c w mie\u015bcie \u2013 tak\u017ce przedstawiciele Muzeum Miasta Krakowa, kt\u00f3rzy od wielu lat opiekuj\u0105 si\u0119 lajkonikiem oraz jego pochodem. Dla tak licznego grona pasa\u017cer\u00f3w potrzeba b\u0119dzie ma\u0142ej flotylli. Flisacy powo\u0142ali wi\u0119c co\u015b na kszta\u0142t konsorcjum, czyli porozumienia samodzielnych podmiot\u00f3w, kt\u00f3rego celem jest ich zobowi\u0105zanie si\u0119 do wsp\u00f3lnej realizacji okre\u015blonego zadania. W jego sk\u0142ad wchodz\u0105: Fundacja Osada w Piekarach, Fundacja Wyspa, Stowarzyszenie Ryza oraz \u015brodowisko Kr\u00f3lewskiego Flisu na Wi\u015ble. Skupieni w tych organizacjach mi\u0142o\u015bnicy dawnego flisactwa dysponuj\u0105 spor\u0105 liczb\u0105 wi\u015blanych statk\u00f3w r\u00f3\u017cnego typu. S\u0105 to: galary \u201eSzwajcarka\u201d, \u201eJadwiga\u201d i \u201eBoudicca\u201d, szkuta \u201eWanda\u201d, byk \u201eBrzeginka\u201d oraz bat \u201eWiktor\u201d.<\/p><\/p>\n\n\n\n<p><p style=\"text-align: justify;\">Pozostaje wi\u0119c tylko czeka\u0107 na moment, kiedy \u017cegluj\u0105cy po Wi\u015ble lajkonik zatrzyma si\u0119 gdzie\u015b pod Wawelem, aby jak co roku, lecz tym razem na brzegu rzeki, odebra\u0107 od prezydenta miasta tradycyjny haracz. A krakowskimi flisakami i ich obyczajami zajmiemy si\u0119 w niedalekiej przysz\u0142o\u015bci.<\/p><\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image\"><img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/www.krakow.pl\/zalacznik\/389907\/4\" alt=\"Tekst ukaza\u0142 si\u0119 w dwutygodniku Krak\u00f3w.pl\"\/><\/figure>\n\n\n\n<p> <em>Chor\u0105\u017cy i lajkonik na dziedzi\u0144cu klasztoru Norbertanek, 1927 <\/em>\/ fot. Tadeusz \u0141uniewski, Narodowe Archiwum Cyfrowe <\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>O lajkoniku, zwanym te\u017c konikiem zwierzynieckim, napisano ju\u017c bardzo du\u017co. Tradycj\u0119 rodem z przedmie\u015bcia zaakceptowa\u0142y w\u0142adze oraz obywatele Sto\u0142ecznego Kr\u00f3lewskiego Miasta Krakowa. Zaakceptowa\u0142a j\u0105 nawet krakowska dziewi\u0119tnastowieczna prasa, raczej z &hellip; <\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":20579,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[3,11,2,1],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/patriotycznykrakow.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/20577"}],"collection":[{"href":"https:\/\/patriotycznykrakow.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/patriotycznykrakow.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/patriotycznykrakow.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/patriotycznykrakow.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=20577"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/patriotycznykrakow.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/20577\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/patriotycznykrakow.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/20579"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/patriotycznykrakow.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=20577"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/patriotycznykrakow.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=20577"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/patriotycznykrakow.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=20577"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}