{"id":19432,"date":"2021-05-11T12:30:39","date_gmt":"2021-05-11T10:30:39","guid":{"rendered":"http:\/\/patriotycznykrakow.pl\/?p=19432"},"modified":"2021-05-11T12:30:42","modified_gmt":"2021-05-11T10:30:42","slug":"otwarcie-wystawy-o-kpt-salwie-i-sierz-lalusiu-na-przystanku-historia-ipn-w-krakowie-11-maja-2021","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/patriotycznykrakow.pl\/index.php\/2021\/05\/11\/otwarcie-wystawy-o-kpt-salwie-i-sierz-lalusiu-na-przystanku-historia-ipn-w-krakowie-11-maja-2021\/","title":{"rendered":"Otwarcie wystawy o kpt. \u201eSalwie\u201d i sier\u017c. \u201eLalusiu\u201d na \u201ePrzystanku Historia\u201d IPN w Krakowie \u2013 11 maja 2021"},"content":{"rendered":"\n

11 maja 2021 r. o godz. 14. w Centrum Edukacyjnym IPN \u201ePrzystanek Historia\u201d odb\u0119dzie si\u0119 briefing prasowy na temat wystawy po\u015bwi\u0119conej bohaterom podziemia niepodleg\u0142o\u015bciowego \u2013 kpt. Janowi Dubaniowskiemu \u201eSalwie\u201d i sier\u017c. J\u00f3zefowi Franczakowi \u201eLalusiowi\u201d. W spotkaniu z mediami wezm\u0105 udzia\u0142 dyrektor Oddzia\u0142u IPN w Krakowie dr hab. Filip Musia\u0142, Maria Dubaniowska-Guzdek, c\u00f3rka kpt. \u201eSalwy\u201d, Marek Franczak, syn sier\u017c. \u201eLalusia\u201d oraz redaktor naczelny \u201eKwartalnika Wykl\u0119ci\u201d, Kajetan Rajski, kt\u00f3ry jest autorem wystawy.<\/p><\/p>\n\n\n\n

\"\"<\/figure>\n\n\n\n

Ekspozycj\u0119 b\u0119dzie mo\u017cna ogl\u0105da\u0107 w gmachu przy ul. Dunajewskiego  8 w Krakowie do 14 maja 2021 r w godz. 9-17.<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Sier\u017c. J\u00f3zef Franczak \u201eLalu\u015b\u201d<\/strong><\/h3>\n\n\n\n

By\u0142 ostatnim partyzantem polskiego podziemia niepodleg\u0142o\u015bciowego. Urodzi\u0142 si\u0119 w 1918 r. w ma\u0142ej podlubelskiej wiosce Majdan Kozic G\u00f3rnych. Absolwent Szko\u0142y Podoficerskiej \u017bandarmerii w Grudzi\u0105dzu. We wrze\u015bniu 1939 r. walczy\u0142 z Sowietami. Uda\u0142o mu si\u0119 uciec z niewoli i wr\u00f3ci\u0107 w rodzinne strony.<\/p><\/p>\n\n\n\n

W czasie okupacji niemieckiej by\u0142 \u017co\u0142nierzem ZWZ i AK. Dowodzi\u0142 dru\u017cyn\u0105, a nast\u0119pnie plutonem. Prowadzi\u0142 te\u017c zaj\u0119cia w konspiracyjnej szkole podoficerskiej. Po wkroczeniu Armii Czerwonej znalaz\u0142 si\u0119 w szeregach organizowanego przez komunist\u00f3w \u201eludowego\u201d WP. Prawdopodobnie w pierwszych miesi\u0105cach 1945 r. zdezerterowa\u0142.<\/p><\/p>\n\n\n\n

\"\"<\/figure><\/div>\n\n\n\n

Pocz\u0105tkowo ukrywa\u0142 si\u0119 w okolicach \u0141odzi, a nast\u0119pnie na Pomorzu. Rozpoznany, powr\u00f3ci\u0142 w rodzinne strony, ale tutaj ju\u017c w czerwcu 1946 r. wpad\u0142 w ob\u0142aw\u0119 grupy operacyjnej wojew\u00f3dzkiego UB w Lublinie. Podczas transportu uciek\u0142 wraz z dziewi\u0119cioma innymi aresztantami, zabijaj\u0105c m.in. trzech funkcjonariuszy bezpieki. Na kr\u00f3tko do\u0142\u0105czy\u0142 do jednego z pododdzia\u0142\u00f3w zgrupowania mjr. Hieronima Dekutowskiego \u201eZapory\u201d, a od 1947 r. by\u0142 w oddziale kpt. Zdzis\u0142awa Bro\u0144skiego \u201eUskoka\u201d.<\/p><\/p>\n\n\n\n

Po akcji ujawnieniowej z wiosny 1947 r. obj\u0105\u0142 dow\u00f3dztwo jednego z pododdzia\u0142\u00f3w, kt\u00f3ry wkr\u00f3tce zosta\u0142 rozbity. Od tego czasu nie posiada\u0142 ju\u017c zorganizowanego pododdzia\u0142u zbrojnego, ale utrzymywa\u0142 \u0142\u0105czno\u015b\u0107 z osobami kontynuuj\u0105cymi walk\u0119 zbrojn\u0105. Jego towarzysze gin\u0119li w walce lub wpadali w r\u0119ce UB w wyniku kombinacji operacyjnych. Jemu udawa\u0142o si\u0119 umyka\u0107 przed tropi\u0105cymi go funkcjonariuszami. By\u0142 w ci\u0105g\u0142ym ruchu, cz\u0119sto zmieniaj\u0105c kwatery. Jak szacowali funkcjonariusze UB\/SB jego siatka wsp\u00f3\u0142pracownik\u00f3w liczy\u0142a oko\u0142o dwustu os\u00f3b, co jest liczb\u0105 imponuj\u0105c\u0105, tym bardziej \u017ce za udzielanie pomocy tak \u201eniebezpiecznemu bandycie\u201d grozi\u0142 kilkuletni wyrok.<\/p><\/p>\n\n\n\n

\"\"<\/figure><\/div>\n\n\n\n

Samotna walka musia\u0142a si\u0119 sko\u0144czy\u0107 tragicznie. 21 pa\u017adziernika 1963 r. w ob\u0142awie zorganizowanej przez funkcjonariuszy UB we wsi Majdan Kozic G\u00f3rnych sier\u017cant J\u00f3zef Franczak \u201eLalu\u015b\u201d zosta\u0142 zastrzelony.<\/p><\/p>\n\n\n\n

Kpt. Jan Dubaniowski<\/strong><\/h3>\n\n\n\n

Uurodzi\u0142 si\u0119 21 wrze\u015bnia 1912 r. w Krakowie. By\u0142 absolwentem elitarnego korpusu kadet\u00f3w, \u017co\u0142nierz s\u0142u\u017cby sta\u0142ej Wojska Polskiego. Bra\u0142 udzia\u0142 w kampanii wrze\u015bniowej w stopniu kapitana i trafi\u0142 do niemieckiego obozu dla je\u0144c\u00f3w \u2013 oficer\u00f3w (Oflag II b). Po ucieczce przedosta\u0142 si\u0119 do Krakowa, gdzie od 1942 r. by\u0142 oficerem akowskiej konspiracji, w kt\u00f3rej dowodzi\u0142 odtwarzanym w podziemiu I dywizjonem 6. pu\u0142ku artylerii ci\u0119\u017ckiej AK.<\/p><\/p>\n\n\n\n

Latem 1944 r. wst\u0105pi\u0142 do oddzia\u0142u partyzanckiego rtm. J\u00f3zefa \u015awidy \u201eDzika\u201d. Nast\u0119pnie zosta\u0142 przydzielony jako oficer taktyczny do Zgrupowania Oddzia\u0142\u00f3w Partyzanckich \u201eOdwet\u201d w obwodzie my\u015blenickim AK. Po zaj\u0119ciu ziemi krakowskiej przez Armi\u0119 Czerwon\u0105 pozosta\u0142 w konspiracji. Po rozwi\u0105zaniu Armii Krajowej nawi\u0105za\u0142 wsp\u00f3\u0142prac\u0119 ze strukturami Narodowych Si\u0142 Zbrojnych w ramach kt\u00f3rych, ju\u017c pod pseudonimem \u201eSalwa\u201d, obj\u0105\u0142 22 czerwca 1945 r. dow\u00f3dztwo nad obwodem boche\u0144skim NSZ, jednym z najsilniejszych zgrupowa\u0144 podziemia niepodleg\u0142o\u015bciowego w Ma\u0142opolsce.<\/p><\/p>\n\n\n\n

Po og\u0142oszonej w po\u0142owie 1945 r. amnestii, czasowo ograniczono akcj\u0119 represyjn\u0105 wymierzon\u0105 w ludno\u015b\u0107 i konspiracj\u0119 niepodleg\u0142o\u015bciow\u0105 (cho\u0107 nigdy jej nie przerwano), \u201eSalwa\u201d nie zamierza\u0142 si\u0119 jednak ujawnia\u0107. Oblicza si\u0119, \u017ce w latach 1945-1947 przez jego oddzia\u0142 przewin\u0119\u0142o si\u0119 oko\u0142o 110 \u017co\u0142nierzy. \u017bo\u0142nierze byli bardzo dobrze uzbrojeni, wi\u0119kszo\u015b\u0107 mia\u0142a bro\u0144 automatyczn\u0105. Oddzia\u0142 mia\u0142 tak\u017ce samoch\u00f3d ci\u0119\u017carowy.<\/p><\/p>\n\n\n\n

14 marca 1947 r. Dubaniowski wraz z kilkudziesi\u0119cioma podkomendnymi ujawni\u0142 si\u0119 w PUBP w Bochni. Zgodzi\u0142 si\u0119 te\u017c na podpisanie odezwy do pozosta\u0142ych w podziemiu podkomendnych, wzywaj\u0105cej ich do ujawnienia si\u0119 i z\u0142o\u017cenia broni. Tak post\u0105pili niemal wszyscy jego ludzie. Jednak\u017ce w wyniku szykan, represji i licznych aresztowa\u0144 partyzant\u00f3w, Dubaniowski powr\u00f3ci\u0142 do konspiracji i w sierpniu 1947 r. odtworzy\u0142 oddzia\u0142. W zmienionych warunkach politycznych i militarnych by\u0142a to raczej grupa przetrwania ni\u017c oddzia\u0142 partyzancki. Jak dotychczas prowadzono akcje rekwizycyjne przede wszystkim w sklepach i instytucjach pa\u0144stwowych. Jednak warunki by\u0142y o wiele trudniejsze ni\u017c przed rokiem 1947.<\/p><\/p>\n\n\n\n

Taktyka partyzancka polegaj\u0105ca na nieustannych zmianach miejsca pobytu oddzia\u0142u okaza\u0142a si\u0119 niewystarczaj\u0105ca. \u201eSalwa\u201d podj\u0105\u0142 decyzj\u0119 przesuni\u0119cia grupy w bardziej sprzyjaj\u0105ce partyzantce g\u00f3rzyste tereny Beskidu S\u0105deckiego ale nie uda\u0142o mu si\u0119 tego planu zrealizowa\u0107. 27 wrze\u015bnia 1947 r. kpt. Jan Dubaniowski poleg\u0142 w potyczce z oddzia\u0142ami UB. Jako jeden z nielicznych dow\u00f3dc\u00f3w antykomunistycznego podziemia ma sw\u00f3j gr\u00f3b. Zosta\u0142 pochowany na cmentarzu parafialnym w Zakliczynie (pow. tarnowski).<\/p><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

11 maja 2021 r. o godz. 14. w Centrum Edukacyjnym IPN \u201ePrzystanek Historia\u201d odb\u0119dzie si\u0119 briefing prasowy na temat wystawy po\u015bwi\u0119conej bohaterom podziemia niepodleg\u0142o\u015bciowego \u2013 kpt. Janowi Dubaniowskiemu \u201eSalwie\u201d i … <\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":19435,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[3,2,1],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/patriotycznykrakow.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/19432"}],"collection":[{"href":"https:\/\/patriotycznykrakow.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/patriotycznykrakow.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/patriotycznykrakow.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/patriotycznykrakow.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=19432"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/patriotycznykrakow.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/19432\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/patriotycznykrakow.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/19435"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/patriotycznykrakow.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=19432"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/patriotycznykrakow.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=19432"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/patriotycznykrakow.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=19432"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}