{"id":19224,"date":"2021-05-08T09:24:17","date_gmt":"2021-05-08T07:24:17","guid":{"rendered":"http:\/\/patriotycznykrakow.pl\/?p=19224"},"modified":"2021-05-08T09:26:42","modified_gmt":"2021-05-08T07:26:42","slug":"skalka-jako-miejsce-meczenstwa-i-kultu-sw-stanislawa","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/patriotycznykrakow.pl\/index.php\/2021\/05\/08\/skalka-jako-miejsce-meczenstwa-i-kultu-sw-stanislawa\/","title":{"rendered":"Ska\u0142ka jako miejsce m\u0119cze\u0144stwa i kultu \u015bw. Stanis\u0142awa"},"content":{"rendered":"

Ska\u0142ka to jedno z tych miejsc na terenie Krakowa, kt\u00f3re stanowi\u0105 o wyj\u0105tkowo\u015bci miasta na mapie Polski. Ma ona niezwykle bogat\u0105 histori\u0119, istotne znaczenie religijne i narodowe. Jest miejscem szczeg\u00f3lnym dla kultury polskiej oraz dziej\u00f3w Ko\u015bcio\u0142a na naszych ziemiach. Stanowi te\u017c \u015bwiadectwo wiek\u00f3w wsp\u00f3\u0142istnienia na naszej ziemi chrze\u015bcija\u0144stwa i polsko\u015bci, sacrum i profanum. W czasach, gdy na ziemie polskie wkracza\u0142o chrze\u015bcija\u0144stwo, w miejscu dawnego kultu poga\u0144skiego, niedaleko Wawelu, na niewielkiej wapiennej skale (st\u0105d nazwa Ska\u0142ka) wzniesiono niedu\u017cych rozmiar\u00f3w ko\u015bci\u00f3\u0142 pod wezwaniem \u015bw. Archanio\u0142a Micha\u0142a, w formie roma\u0144skiej rotundy.<\/p>\n

\"\"
Widok na Ska\u0142k\u0119, ryc. z ksi\u0105\u017cki L. Zarewicza pt. “Ska\u0142ka z ko\u015bcio\u0142em \u015b\u015b. Micha\u0142a i Stanis\u0142awa” Krak\u00f3w 1889<\/figcaption><\/figure>\n

Wed\u0142ug tradycji przekazanej przez kronikarzy i biograf\u00f3w \u015bw. Stanis\u0142awa, zw\u0142aszcza b\u0142. Wincentego Kad\u0142ubka, 11 kwietnia 1079 r. zgin\u0105\u0142 tu zamordowany przez kr\u00f3la Boles\u0142awa \u015amia\u0142ego lub jego siepaczy biskup krakowski Stanis\u0142aw ze Szczepanowa. Okoliczno\u015bci tego tragicznego zdarzenia zosta\u0142y zrelacjonowane najwcze\u015bniej przez Galla Anonima, autora Kroniki polskiej, a nast\u0119pnie przez b\u0142. Wincentego Kad\u0142ubka w Kronice Polski<\/em>. Do dzisiaj w ko\u015bciele na Ska\u0142ce mo\u017cna zobaczy\u0107 kamie\u0144 z posadzki, na kt\u00f3rej rozla\u0142a si\u0119 krew \u015bwi\u0119tego, oraz pie\u0144 drzewa, na kt\u00f3rym miano dokona\u0107 po\u0107wiartowania jego cia\u0142a. Pocz\u0105tkowo cia\u0142o \u015bwi\u0119tego spoczywa\u0142o na Ska\u0142ce. Wszystko wskazuje na to, \u017ce zosta\u0142 on pochowany na zewn\u0105trz ko\u015bcio\u0142a. W roku 1088, ju\u017c po \u015bmierci kr\u00f3la Boles\u0142awa na wygnaniu i obj\u0119ciu rz\u0105d\u00f3w przez jego brata W\u0142adys\u0142awa Hermana, relikwie \u015bw. Stanis\u0142awa zosta\u0142y przeniesione do katedry wawelskiej. Kult biskupa Stanis\u0142awa rozwija\u0142 si\u0119 stopniowo. Za jego wstawiennictwem zacz\u0119\u0142y si\u0119 dzia\u0107 cuda wymodlone przez jego czcicieli. Do kanonizacji dosz\u0142o za pontyfikatu papie\u017ca Innocentego IV w dniu 8 wrze\u015bnia 1253 r. w Asy\u017cu. Rok p\u00f3\u017aniej w Krakowie odby\u0142y si\u0119 wielkie uroczysto\u015bci ku czci nowego \u015bwi\u0119tego (8 maja 1254 r.). Od kanonizacji \u015bw. Stanis\u0142aw sta\u0142 si\u0119 patronem Polski, a cudowne zro\u015bni\u0119cie si\u0119 jego cia\u0142a opisane przez b\u0142. Wincentego Kad\u0142ubka w Kronice Polski <\/em>zosta\u0142o symbolem wyczekiwanego zjednoczenia si\u0119 Polski w okresie rozbicia dzielnicowego. Ska\u0142ka, obok Wawelu, sta\u0142a si\u0119 centralnym miejscem kultu krakowskiego m\u0119czennika i jednym z najwa\u017cniejszych sanktuari\u00f3w w ca\u0142ej Polsce.<\/p>\n

\"\"
Kr\u00f3l Boles\u0142aw \u015amia\u0142y zabija biskupa \u015bw. Stanis\u0142awa, poczt\u00f3wka, autorstwa Aleksandra Augustynowicza, Wieliczka 1909<\/figcaption><\/figure>\n

\u015aw. Stanis\u0142aw sta\u0142 si\u0119 drugim obok \u015bw. Micha\u0142a patronem ska\u0142ecznej \u015bwi\u0105tyni. Po kanonizacji kult \u015bw. Stanis\u0142awa jako patrona Polski zacz\u0105\u0142 si\u0119 dynamicznie rozwija\u0107 na obszarze naszego kraju. Wiele cud\u00f3w uproszonych za przyczyn\u0105 \u015bwi\u0119tego dokona\u0142o si\u0119 r\u00f3wnie\u017c na Ska\u0142ce. Jan D\u0142ugosz opisa\u0142 w \u017bywocie \u015bw. Stanis\u0142awa wiele cud\u00f3w, kt\u00f3re mia\u0142y zwi\u0105zek z nawiedzeniem ko\u015bcio\u0142a na Ska\u0142ce przez czcicieli naszego m\u0119czennika. Warto przytoczy\u0107 chocia\u017c jedn\u0105 kr\u00f3tk\u0105 relacj\u0119 zapisan\u0105 przez wielkiego dziejopisa:
\u201eDorota \u017cona Jana Stalmachara z Krakowa, choruj\u0105c trzy lata i p\u00f3\u0142, le\u017ca\u0142a bez w\u0142adzy; a skoro \u015blubowa\u0142a nawiedzi\u0107 gr\u00f3b \u015bwi\u0119tego Stanis\u0142awa na Ska\u0142ce, wstawszy zaraz jako \u015blubowa\u0142a, przez zas\u0142ugi \u015bwi\u0119tego Stanis\u0142awa, otrzyma\u0142a uzdrowienie od wszelkiej s\u0142abo\u015bci\u201d.<\/p>\n

Bart\u0142omiej Sotarewicz natomiast opisa\u0142 w swoim dziele m. in. takie zdarzenie:
\u201eWielmo\u017cny pan Stanis\u0142aw Naklecki, kasztelan Zawichostu, gdy podczas napadu ci\u0119\u017ckiej choroby straci\u0142 zdolno\u015b\u0107 chodzenia, a nawet i nadzieje na jej odzyskanie, razu pewnego zapad\u0142szy w sen, upomniany zosta\u0142, aby kaza\u0142 zanie\u015b\u0107 si\u0119 w miejsce, gdzie \u015awi\u0119ty Stanis\u0142aw poni\u00f3s\u0142 \u015bmier\u0107 m\u0119cze\u0144sk\u0105, a kiedy si\u0119 obudzi\u0142, nie tylko poczu\u0142 si\u0119 zdrowszy, lecz ponadto opu\u015bciwszy \u0142o\u017ce m\u00f3g\u0142 pewnie stan\u0105\u0107 na nogi i zacz\u0105\u0107 chodzi\u0107. Za otrzymane dobrodziejstwo podzi\u0119kowa\u0142 przy o\u0142tarzu \u015awi\u0119tego Stanis\u0142awa na Ska\u0142ce i jako \u015bwiadectwo cudu pozostawi\u0142 tabliczk\u0119 w roku Pa\u0144skim 1518, w dniu 28 kwietnia\u201d.<\/p>\n

Gr\u00f3b \u015awi\u0119tego znajduje si\u0119 w katedrze wawelskiej i tam s\u0105 czczone jego relikwie, jednak na Ska\u0142ce przechowywana jest ich cz\u0119\u015b\u0107 umieszczona w dw\u00f3ch relikwiarzach. Jeden z nich zosta\u0142 wykonany w roku 1652 w kszta\u0142cie r\u0119ki. Drugi natomiast, w kszta\u0142cie s\u0142o\u0144ca, zosta\u0142 wykonany w roku 1967 dla ocala\u0142ej relikwii ze skradzionego przez Niemc\u00f3w w czasie II wojny \u015bwiatowej szesnastowiecznego relikwiarza w kszta\u0142cie figury m\u0119czennika.<\/p>\n

\"\"
Relikwiarze \u015bw. Stanis\u0142awa<\/figcaption><\/figure>\n

W okresie panowania kr\u00f3la Kazimierza Wielkiego na Ska\u0142ce wzniesiono ko\u015bci\u00f3\u0142 w stylu gotyckim. Nie by\u0142 wielkich rozmiar\u00f3w. Zdecydowa\u0142a o tym szczup\u0142o\u015b\u0107 miejsca, a potwierdzaj\u0105 dane ikono\u0002graficzne oraz archeologia. Rotunda, w kt\u00f3rej dokona\u0142o si\u0119 m\u0119cze\u0144stwo biskupa Stanis\u0142awa, sta\u0142a si\u0119 cz\u0119\u015bci\u0105 nowej \u015bwi\u0105tyni. Zachowano j\u0105 ze wzgl\u0119du na wyj\u0105tkowe znaczenie \u015bwiadka m\u0119cze\u0144stwa \u015bw. Stanis\u0142awa. Na pocz\u0105tku wieku XVI wzniesiono jedynie, wobec powa\u017cnego zniszczenia pierwotnej, now\u0105 cz\u0119\u015b\u0107 prezbiterium, gdzie sta\u0142 o\u0142tarz po\u015bwi\u0119cony \u015bw. Stanis\u0142awowi. Na podstawie materia\u0142u ikonograficznego oraz zapis\u00f3w archiwalnych mo\u017cna przyj\u0105\u0107, \u017ce do korpusu ko\u015bcio\u0142a przylega\u0142y dwie zakrystie od strony p\u00f3\u0142nocnej i po\u0142udniowej, a od zachodu wie\u017ca. We wn\u0119trzu \u015bwi\u0105tyni od strony po\u0142udniowej znajdowa\u0142a si\u0119 urz\u0105dzona w wieku XVI kaplica z grobem \u015bw. Stanis\u0142awa, miejsce pierwotnego poch\u00f3wku m\u0119czennika. W wieku XVII od p\u00f3\u0142nocnej strony ko\u015bcio\u0142a dobudowano lub urz\u0105dzono kaplic\u0119 \u015bw. Anio\u0142\u00f3w Str\u00f3\u017c\u00f3w. W roku 1472 ko\u015bci\u00f3\u0142 na Ska\u0142ce obj\u0119li paulini. Zostali tam sprowadzeni przez Jana D\u0142ugosza, kt\u00f3ry ufundowa\u0142 im pierwszy klasztor. Paulini przej\u0119li obowi\u0105zki duszpasterskie zwi\u0105zane zar\u00f3wno z sanktuarium, jak i z istniej\u0105c\u0105 ju\u017c od dawna tamtejsz\u0105 parafi\u0105. Celem sprowadzenia paulin\u00f3w przez D\u0142ugosza by\u0142a dostrzegana przez niego potrzeba lepszej opieki nad tym wyj\u0105tkowym miejscem oraz o\u017cywienie kultu patrona Polski.
Zakon Paulin\u00f3w (pe\u0142na nazwa to Zakon \u015bw. Paw\u0142a I Pustelnika), kt\u00f3ry sprowadzi\u0142 na Ska\u0142k\u0119 Jan D\u0142ugosz, powsta\u0142 w XIII wieku na W\u0119grzech jako wsp\u00f3lnota o charakterze kontemplacyjnym. Pustelnicy \u017cyj\u0105cy w puszczach naddunajskich zostali zgromadzeni w dw\u00f3ch niezale\u017cnych od siebie klasztorach przez biskupa Pi\u0119ciu Ko\u015bcio\u0142\u00f3w \u2013 Bart\u0142omieja (klasztor na g\u00f3rze \u015bw. Jakuba w \u0170r\u00f6g ko\u0142o Patacs, za\u0142o\u017cony w r. 1215 lub 1225) oraz b\u0142. Euzebiusza, kanonika ostrzychomskiego (klasztor \u015bw. Krzy\u017ca w Pilis, za\u0142o\u017cony w r. 1250). Euzebiusz dla za\u0142o\u017conego przez siebie klasztoru przyj\u0105\u0142 regu\u0142\u0119 opracowan\u0105 wcze\u015bniej przez biskupa Bart\u0142omieja. Nast\u0119pnie obie wsp\u00f3lnoty mnisze wraz z kilkunastoma innymi, kt\u00f3re powsta\u0142y w tamtym czasie na ziemi w\u0119gierskiej, po\u0142\u0105czy\u0142y si\u0119 pod przewodnictwem b\u0142. Euzebiusza jako pierwszego prowincja\u0142a w jeden zakon. Za patrona nowej wsp\u00f3lnoty naddunajscy pustelnicy obrali sobie \u015bw. Paw\u0142a z Teb w Egipcie \u017cyj\u0105cego ok. 228\u2013341 r., uchodz\u0105cego za pioniera ruchu pustelniczego w Egipcie (st\u0105d nazwa paulini). Zakon otrzyma\u0142 zatwierdzenie Stolicy Apostolskiej w roku 1308. Paulini rozprzestrzenili si\u0119 na W\u0119grzech i P\u00f3\u0142wyspie Ba\u0142ka\u0144skim, w Polsce, Austrii i Niemczech, swoje klasztory posiadali r\u00f3wnie\u017c we
W\u0142oszech, Francji, Hiszpanii i Portugalii. Z czasem paulini podj\u0119li szereg dzia\u0142a\u0144 o charakterze duszpasterskim, zw\u0142aszcza za\u0142o\u017cyli liczne sanktuaria maryjne oraz parafie. Do Polski zakon paulin\u00f3w zosta\u0142 sprowadzony z W\u0119gier przez ksi\u0119cia W\u0142adys\u0142awa Opolczyka. Paulini przybyli do Cz\u0119stochowy w 1382 r., otrzymuj\u0105c wzg\u00f3rze (Jasn\u0105 G\u00f3r\u0119) nieopodal miasta Cz\u0119stochowy wraz z niewielki ko\u015bcio\u0142em pod wezwaniem Matki Bo\u017cej. W nim umie\u015bcili otaczany ju\u017c od dawna wielk\u0105 czci\u0105 i przywieziony przez fundatora z Be\u0142za cudowny wizerunek Matki Naj\u015bwi\u0119tszej z Dzieci\u0105tkiem. Obraz ju\u017c wkr\u00f3tce zas\u0142yn\u0105\u0142 jako cudowny. Jasna G\u00f3ra z czasem sta\u0142a si\u0119 duchow\u0105 stolic\u0105 Polak\u00f3w oraz symbolem wierno\u015bci i religijno\u015bci narodu. Klasztor jasnog\u00f3rski nawiedzany wielokrotnie przez cz\u0142onk\u00f3w dynastii Jagiellon\u00f3w by\u0142 niew\u0105tpliwie ju\u017c w\u00f3wczas postrzegany w kraju jako sanktuarium o szczeg\u00f3lnej randze. Kr\u00f3l W\u0142adys\u0142aw Jagie\u0142\u0142o dokona\u0142 powt\u00f3rnej fundacji klasztoru jasnog\u00f3rskiego oraz podj\u0105\u0142 si\u0119, na koszt pa\u0144stwa, renowacji wizerunku Bogurodzicy po napa\u015bci na klasztor w roku 1430.<\/p>\n

\"\"
Jan D\u0142ugosz, fundator klasztoru na Ska\u0142ce, rys. Walery Eljasz Radzikowski<\/figcaption><\/figure>\n

Jan D\u0142ugosz na szczeg\u00f3lnie umi\u0142owan\u0105 przez siebie Ska\u0142k\u0119, miejsce m\u0119cze\u0144stwa Stanis\u0142awa Szczepanowskiego, kt\u00f3r\u0105 uwa\u017ca\u0142 za najwa\u017cniejsze sanktuarium w Polsce, sprowadzi\u0142 w\u0142a\u015bnie paulin\u00f3w z Jasnej G\u00f3ry. Ufundowa\u0142 im nie tylko pierwszy klasztor, ale te\u017c poprzez osobisty dar zainicjowa\u0142 klasztorn\u0105 bibliotek\u0119. Klasztor ten z biegiem czasu rozbudowywano.<\/p>\n

\"\"
Widok na Ska\u0142k\u0119 w wieku XVII, ryc. z ksi\u0105\u017cki L. Zarewicza pt. “Ska\u0142ka z ko\u015bcio\u0142em \u015b\u015b. Micha\u0142a i Stanis\u0142awa” Krak\u00f3w 1889<\/figcaption><\/figure>\n

Obecny gmach klasztoru pochodzi z wieku XVII, chocia\u017c ca\u0142kowite zako\u0144czenie prac budowlanych tego gmachu mia\u0142o miejsce w roku 1723. W 1733 r. gotycki ko\u015bci\u00f3\u0142 na Ska\u0142ce, wobec jego bardzo z\u0142ego stanu technicznego (by\u0107 mo\u017ce chodzi\u0142o te\u017c o jego niewielkie rozmiary oraz o nowe, w\u00f3wczas modne formy artystyczne) zburzono do fundament\u00f3w (w\u0142\u0105cznie z roma\u0144sk\u0105 rotund\u0105) i rozpocz\u0119to budow\u0119 nowej \u015bwi\u0105tyni. Nowy ko\u015bci\u00f3\u0142 wzniesiony wed\u0142ug projekt\u00f3w Antoniego Gerharda M\u00fcntzera z Brzegu oraz Antoniego Solariego zosta\u0142 konsekrowany przez biskupa krakowskiego Andrzeja Kostk\u0119 Za\u0142uskiego w roku 1751.<\/p>\n

\"\"
O\u0142tarz g\u0142\u00f3wny \u015bwi\u0105tyni<\/figcaption><\/figure>\n

O\u0142tarz g\u0142\u00f3wny ko\u015bcio\u0142a po\u015bwi\u0119cony zosta\u0142 pierwszemu patronowi tego miejsca, \u015bw. Micha\u0142owi Archanio\u0142owi. Ponadto we wn\u0119trzu bazylikowego korpusu \u015bwi\u0105tyni znajduje si\u0119 sze\u015b\u0107 bocznych o\u0142tarzy. \u015aw. Stanis\u0142awowi po\u015bwi\u0119cony zosta\u0142 pierwszy z nich od o\u0142tarza g\u0142\u00f3wnego po stronie po\u0142udniowej. Lokalizacja tego o\u0142tarza wydaje si\u0119 nieprzypadkowa. Prawdopodobnie jest to miejsce pierwszego grobu m\u0119czennika ze Ska\u0142ki. Prace wyko\u0144czeniowe nowego, znacznie wi\u0119kszego ni\u017c poprzedni ko\u015bcio\u0142a oraz uzupe\u0142nianie jego wyposa\u017cenia trwa\u0142y jeszcze d\u0142ugi czas. W latach dziewi\u0119\u0107dziesi\u0105tych XIX wieku podj\u0119to gruntown\u0105 renowacj\u0119 ko\u015bcio\u0142a, w czasie kt\u00f3rej zmieniono cz\u0119\u015bciowo wewn\u0119trzny wystr\u00f3j poprzez wykonanie obecnej polichromii. W roku 2003 z okazji jubileuszu 750-lecia kanonizacji \u015bw. Stanis\u0142awa ko\u015bci\u00f3\u0142 na Ska\u0142ce zosta\u0142 przez papie\u017ca \u015bw. Jana Paw\u0142a II obdarzony godno\u015bci\u0105 bazyliki mniejszej.<\/p>\n

\"\"
Elewacja zachodnia \u015bwi\u0105tyni<\/figcaption><\/figure>\n

O ile na elewacji wschodniej ko\u015bcio\u0142a znajduj\u0105 si\u0119 symbole jej pierwszego patrona \u015bw. Micha\u0142a Archanio\u0142a, to na elewacji zachodniej wykonano dekoracj\u0119 przywo\u0142uj\u0105c\u0105 drugiego z patron\u00f3w \u2013 \u015bw. Stanis\u0142awa. W zwie\u0144czeniu elewacji znajduje si\u0119 krzy\u017c, a nieco ni\u017cej mitra i pastora\u0142. W jej centralnej cz\u0119\u015bci wykonano p\u0142askorze\u017ab\u0119 przedstawiaj\u0105c\u0105 scen\u0119 legendarnego wskrzeszenia rycerza Piotrowina przez m\u0119czennika, a nad ni\u0105 napis \u201e\u015awi\u0119ty Stanis\u0142awie m\u00f3dl si\u0119 za nami\u201d.<\/p>\n

\"\"
O\u0142tarz \u015bw. Stanis\u0142awa w \u015bwi\u0105tyni na Ska\u0142ce<\/figcaption><\/figure>\n

We wn\u0119trzu ko\u015bcio\u0142a znajduje si\u0119 kilka wymownych element\u00f3w \u015bwiadcz\u0105cych o kulcie patrona Polski. Przede wszystkim jest to wspomniany wy\u017cej po\u015bwi\u0119cony mu o\u0142tarz. Zosta\u0142 on wykonany przez Tomasza G\u00f3reckiego i Kazimierza Stachowskiego z Czernej w latach 1745\u20131746.  W o\u0142tarzu znajduje si\u0119 siedemnastowieczny obraz przedstawiaj\u0105cy \u015bw. Stanis\u0142awa w stroju biskupim, z odkryt\u0105 g\u0142ow\u0105, w kt\u00f3rej tkwi miecz. Przed nim umieszczono infu\u0142\u0119 i pastora\u0142. Suknia, miecz, infu\u0142a i pastora\u0142 okryte s\u0105 srebrn\u0105 blach\u0105, miejscami z\u0142ocon\u0105. Obraz ten zapewne stanowi\u0142 cz\u0119\u015b\u0107 wyposa\u017cenia dawnego, drugiego na tym miejscu, gotyckiego ko\u015bcio\u0142a.<\/p>\n

\"\"
Oszklona skrzynka z drewnem<\/figcaption><\/figure>\n

Pod obrazem w oszklonej skrzynce znajduje si\u0119 pie\u0144 drzewa, na kt\u00f3rym wed\u0142ug tradycji po wywleczeniu z ko\u015bcio\u0142a mia\u0142o by\u0107 rozsiekane cia\u0142o \u015bwi\u0119tego. Na rze\u017abionej ramie skrzyni umieszczone s\u0105 w \u015brodku herb \u015bw. Stanis\u0142awa \u2013 Prus, z lewej herb ks. Jana D\u0142ugosza \u2013 Wieniawa, a z prawej strony herb zakonu paulin\u00f3w. Cztery alabastrowe or\u0142y na framudze o\u0142tarzowej ponad i pod obrazem, autorstwa Jana Jerzego Lehnerta z Opawy, s\u0105 wymown\u0105 ilustracj\u0105 prastarej tradycji o m\u0119cze\u0144stwie \u015bwi\u0119tego, kt\u00f3ra g\u0142osi, i\u017c mia\u0142y one strzec rozsiekanego cia\u0142a m\u0119czennika. Z\u0142ocona p\u0142askorze\u017aba u szczytu o\u0142tarza przedstawia zab\u00f3jstwo \u015bw. Stanis\u0142awa. Posta\u0107 niewie\u015bcia po prawej stronie o\u0142tarza, z oczyma wzniesionymi w niebo, jest symbolem chrze\u015bcija\u0144skiej nadziei. Druga za\u015b posta\u0107 po lewej stronie, z krzy\u017cem w r\u0119ku i ksi\u0119g\u0105 Pisma \u015aw., symbolizuje wiar\u0119. Na ksi\u0119dze trzymanej przez t\u0119 posta\u0107 widoczny jest napis: \u201eSancti per fidem vicerunt regna\u201d (\u015awi\u0119ci przez wiar\u0119 zwyci\u0119\u017cyli kr\u00f3lestwa). Obie te figury wykona\u0142 r\u00f3wnie\u017c Jan Jerzy Lehnert, podobnie jak i p\u0142askorze\u017ab\u0119 przedstawiaj\u0105c\u0105 scen\u0119 m\u0119cze\u0144stwa \u015bw. Stanis\u0142awa znajduj\u0105c\u0105 si\u0119 w zwie\u0144czeniu o\u0142tarza. We wspomnianym zwie\u0144czeniu anio\u0142owie trzymaj\u0105 atrybuty biskupa i m\u0119czennika: krzy\u017c, palm\u0119, pastora\u0142, infu\u0142\u0119 oraz ksi\u0119g\u0119. W roku 2004 w o\u0142tarzu, w specjalnej ramie \u2013 relikwiarzu, zosta\u0142 umieszczony pektora\u0142 (krzy\u017c biskupi) papie\u017ca Jana Paw\u0142a II ofiarowany przez niego rok wcze\u015bniej dla ko\u015bcio\u0142a na Ska\u0142ce. O tym fakcie m\u00f3wi napis wyryty na kamiennej p\u0142ycie dodanej poni\u017cej: \u201eOjciec \u015bw. Jan Pawe\u0142 II w jedno\u015bci ze \u015bw. Stanis\u0142awem ofiarowa\u0142 dw\u00f3j krzy\u017c pektoralny dla umocnienia naszej wiary i mi\u0142o\u015bci. A.D. 2003\/2004\u201d. W \u015bcianie po prawej stronie, pod wykonan\u0105 w XIX wieku mosi\u0119\u017cn\u0105 tablic\u0105 z dwoma or\u0142ami, infu\u0142\u0105, palm\u0105 m\u0119cze\u0144sk\u0105 i pastora\u0142em, znajduje si\u0119 kamie\u0144 zbroczony krwi\u0105 \u015bw. Stanis\u0142awa widoczny przez trzy otwory. Na tablicy umieszczono \u0142aci\u0144ski napis: \u201eSiste graduum, divus tinxit me sanguine praesul\u201d (Zatrzymaj krok, boski zwierzchnik skropi\u0142 mnie krwi\u0105). Powy\u017cej tego swoistego relikwiarza znajduje si\u0119 napis wykonany r\u00f3wnie\u017c na mosi\u0119\u017cnej lasze w formie szarfy: \u201eUczcij miejsce krwi\u0105 m\u0119cze\u0144sk\u0105 \u015bwi\u0119tego Stanis\u0142awa biskupa u\u015bwi\u0119cone!\u201d.<\/p>\n

\"\"
Tablica z kamieniem na kt\u00f3rym znajduje si\u0119 krew \u015bw. Stanis\u0142awa<\/figcaption><\/figure>\n

Nad tablic\u0105 umieszczono obraz z roku 1738, prawdopodobnie autorstwa Antoniego Gerharda M\u00fcntzera, przedstawiaj\u0105cy triumf m\u0119cze\u0144stwa \u015bw. Stanis\u0142awa. Na obrazie widzimy nast\u0119puj\u0105c\u0105 scen\u0119: na ob\u0142okach unoszonych przez cztery or\u0142y kl\u0119czy \u015bwi\u0119ty Stanis\u0142aw ubrany w str\u00f3j pontyfikalny. U jego st\u00f3p znajduje si\u0119 miecz. Jeden anio\u0142 podaje m\u0119czennikowi palm\u0119, a drugi trzyma w r\u0119ku pastora\u0142. Na szarfie zamieszczono napis: \u201eBonus Pastor Animam Suam Dat Pro Ovibus Suis\u201d (Dobry Pasterz oddaje swoje \u017cycie za owce swoje). U g\u00f3ry stoi Matka Bo\u017ca z Dzieci\u0105tkiem. Na dole z lewej strony kl\u0119czy niewiasta symbolizuj\u0105ca Polsk\u0119. Ma wzniesione w g\u00f3r\u0119 oczy, koron\u0119 na g\u0142owie oraz tarcz\u0119 w r\u0119ku. Po prawej stronie widnieje Ska\u0142ka, w g\u0142\u0119bi za\u015b Wawel. Obraz jest oprawiony we wspania\u0142\u0105 poz\u0142acan\u0105 ram\u0119 z glori\u0105 na szczycie zawieraj\u0105c\u0105 wizerunek Boga Ojca, a na dole z napisem: \u201e\u015aw. Stanis\u0142awie Patronie Polski, za krew przelan\u0105 w tem miejscu koron\u0105 chwa\u0142y uwie\u0144czony m\u00f3dl si\u0119 za nasz\u0105 wsp\u00f3ln\u0105 Ojczyzn\u0119!\u201d. Na \u015bcianach po bokach o\u0142tarza znajduj\u0105 si\u0119 liczne wota umieszczone w oszklonych szafkach \u015bwiadcz\u0105ce o kulcie oddawanym w tym miejscu \u015bw. Stanis\u0142awowi.
Pod sklepieniem ko\u015bcio\u0142a, na fryzie pod gzymsem umieszczone zosta\u0142y s\u0142owa pierwszej i ostatniej strofy hymnu napisanego przez Wincentego z Kielczy na cze\u015b\u0107 \u015bw. Stanis\u0142awa na okoliczno\u015b\u0107 jego kanonizacji w roku 1253: \u201eGaude Mater Polonia prole fecunda nobili. Summi Regis magnalia laude frequenta vigili. Sit Trinitati gloria, laus, honor, iubilatio: de Martyris victoria sit nobis exsultatio\u201d (Ciesz si\u0119, Matko-Polsko w s\u0142awne potomstwo p\u0142odna! Kr\u00f3la kr\u00f3l\u00f3w I najwy\u017cszego Pana wielko\u015b\u0107 uwielbiaj chwa\u0142\u0105 przynale\u017cn\u0105. Niech Tr\u00f3jcy Przenaj\u015bwi\u0119tszej zabrzmi cze\u015b\u0107, chwa\u0142a, s\u0142awa, uwielbienie: a nam tryumfy m\u0119czennika niech wyjednaj\u0105 rado\u015b\u0107 wieczn\u0105). Obramowane pola pomi\u0119dzy kapitelami pilastr\u00f3w nawy g\u0142\u00f3wnej zosta\u0142y wype\u0142nione gipsowymi sztukateriami o tre\u015bci symbolicznej powi\u0105zanej z o\u0142tarzami naw bocznych. Sztukateria nad o\u0142tarzem \u015bw. Stanis\u0142awa przedstawia insygnia \u015bw. Stanis\u0142awa jako Biskupa i M\u0119czennika: infu\u0142\u0119, stu\u0142\u0119, pastora\u0142, krzy\u017c biskupi, miecz oraz palm\u0119 m\u0119cze\u0144sk\u0105.<\/p>\n

\"\"
Witra\u017c przedstawiaj\u0105cy \u015bw. Stanis\u0142awa wskrzeszaj\u0105cego Piotrowina<\/figcaption><\/figure>\n

Po stronie wschodniej ko\u015bcio\u0142a, w g\u00f3rnym oknie, znajduje si\u0119 witra\u017c przestawiaj\u0105cy \u015bw. Stanis\u0142awa wskrzeszaj\u0105cego Piotrowina. Zosta\u0142 on wykonany w roku 1972 wed\u0142ug projektu Ireny Gerard z Krakowa.  We wn\u0119trzu ko\u015bcio\u0142a zosta\u0142o upami\u0119tnionych dw\u00f3ch wielkich czcicieli \u015bw. Stanis\u0142awa. Po stronie lewej od o\u0142tarza g\u0142\u00f3wnego w roku 1917 paulini umie\u015bcili popiersie swojego fundatora, wielkiego polskiego dziejopisa, ks. Jana D\u0142ugosza, ogromnie zas\u0142u\u017conego dla kultu m\u0119czennika  ze Ska\u0142ki, jednego z najwa\u017cniejszych biograf\u00f3w \u015bw. Stanis\u0142awa (Ksi\u0119ga III monumentalnego dzie\u0142a \u201eRoczniki, czyli kroniki s\u0142awnego Kr\u00f3lestwa Polskiego\u201d oraz \u201e\u017bywot \u015bw. Stanis\u0142awa\u201d). Na filarze po prawej stronie od o\u0142tarza g\u0142\u00f3wnego umieszczono popiersie \u015bw. Jana Paw\u0142a II dla upami\u0119tnienia jego obecno\u015bci na Ska\u0142ce w dniu 8 VI 1979 w czasie pierwszej pielgrzymki do Ojczyzny. Jan Pawe\u0142 II ma niepo\u015blednie zas\u0142ugi dla kultu \u015bw. Stanis\u0142awa. Jako jego nast\u0119pca w stolicy biskupiej w Krakowie podda\u0142 badaniu relikwie g\u0142owy \u015bwi\u0119tego przechowywane na Wawelu. Zreorganizowa\u0142 coroczne uroczysto\u015bci odpustowe, czyni\u0105c z nich wydarzenie og\u00f3lnopolskie o przebogatej oprawie liturgicznej. W zwi\u0105zku z 900-leciem \u015bmierci \u015bw. Stanis\u0142awa przeprowadzi\u0142 synod Archidiecezji Krakowskiej, kt\u00f3ry zamkn\u0105\u0142 ju\u017c jako papie\u017c w czasie swojej pierwszej pielgrzymki do ojczyzny w czerwcu 1979 roku. Miejscem niezwykle wa\u017cnym dla kultury polskiej jest na Ska\u0142ce Krypta Zas\u0142u\u017conych. Znajduje si\u0119 ona w podziemiach bazyliki ska\u0142ecznej.  Przeznaczona dawniej jako miejsce poch\u00f3wku dla miejscowych zakonnik\u00f3w zosta\u0142a przebudowana w XIX stuleciu i uroczy\u015bcie otwarta w roku 1880 jako Gr\u00f3b Zas\u0142u\u017conych Tw\u00f3rc\u00f3w Kultury Polskiej. To tutaj po\u015br\u00f3d innych znacz\u0105cych postaci dla kultury polskiej spoczywa ks. Jan D\u0142ugosz.
     W pami\u0119tny wiecz\u00f3r 8 czerwca 1979 roku, jeszcze przed spotkaniem z m\u0142odzie\u017c\u0105, Jan Pawe\u0142 II spotka\u0142 si\u0119 w ko\u015bciele ska\u0142ecznym z przedstawicielami kultury i nauki. W swoim przem\u00f3wieniu powiedzia\u0142 w\u00f3wczas: <\/p>\n

\u201eW ka\u017cdym razie, \u017cebym nie przyni\u00f3s\u0142 ujmy mojemu narodowi. Przynajmniej tyle. \u017bebym m\u00f3g\u0142 \u2013 nie my\u015bl\u0119 o tym, \u017cebym zas\u0142u\u017cy\u0142 na groby zas\u0142u\u017conych na Ska\u0142ce \u2013 ale \u017cebym m\u00f3g\u0142 jako tako s\u0142u\u017cy\u0107 Polsce, s\u0142u\u017c\u0105c ca\u0142emu Ko\u015bcio\u0142owi\u201d.<\/p>\n

\"\"
Jan Pawe\u0142 II na Ska\u0142ce 8 czerwca 1979 r. Zdj\u0119cie ze strony: https:\/\/skalka.paulini.pl\/jan-pawel-ii-na-skalce-8-czerwca-1979\/<\/figcaption><\/figure>\n

Z kultem \u015bw. Stanis\u0142awa na Ska\u0142ce zwi\u0105zana jest nierozdzielnie po\u015bwi\u0119cona jego czci sadzawka po\u0142o\u017cona nieopodal Bazyliki \u015bw. Micha\u0142a i \u015bw. Stanis\u0142awa. Jest ona szczeg\u00f3lnym miejscem kultu patrona Polski. Jej histori\u0119 zrelacjonowali autorzy przekaz\u00f3w opisuj\u0105cych okoliczno\u015bci m\u0119cze\u0144stwa oraz kultu \u015bw. Stanis\u0142awa od najdawniejszych czas\u00f3w. Szczeg\u00f3lnie wa\u017cn\u0105 jest tu tradycja si\u0119gaj\u0105ca Wincentego Kad\u0142ubka, a nast\u0119pnie Jana D\u0142ugosza m\u00f3wi\u0105ca o po\u0107wiartowaniu cia\u0142a m\u0119czennika, porzuceniu go przed ko\u015bcio\u0142em przez oprawc\u00f3w, a nast\u0119pnie o cudownym zro\u015bni\u0119ciu si\u0119 cz\u0142onk\u00f3w w jedno oraz o odnalezieniu w wodach sadzawki zaginionego, brakuj\u0105cego palca biskupa. Od tego czasu sadzawka sta\u0142a si\u0119 miejscem kultu naszego \u015bwi\u0119tego, \u015bwiadkiem wielu cudownych zdarze\u0144, zw\u0142aszcza uzdrowie\u0144 z rozmaitych chor\u00f3b. Wod\u0119 z sadzawki albo czerpano do picia, albo te\u017c dokonywano w niej k\u0105pieli. W latach 1683\u20131684 zrealizowano wol\u0119 biskupa krakowskiego Jakuba Zadzika, aby upi\u0119kszy\u0107 sadzawk\u0119. Dzi\u0119ki fundacji biskupa uzyska\u0142a ona aktualny okaza\u0142y wygl\u0105d.<\/p>\n

\"\"
Ska\u0142eczna sadzawka z figur\u0105 \u015bw. Stanis\u0142\u0105wa<\/figcaption><\/figure>\n

Obecna figura \u015bw. Stanis\u0142awa w jej wn\u0119trzu zosta\u0142a ufundowana przez bpa inflanckiego paulina Konstantego Moszy\u0144skiego w roku 1731, a przestawia ona naszego \u015bwi\u0119tego z rycerzem Piotrowinem. Jednego z najstarszych opis\u00f3w cudu zwi\u0105zanego z wod\u0105 ze ska\u0142ecznej sadzawki dostarcza ju\u017c Jan D\u0142ugosz w \u201e\u017bywocie \u015bw. Stanis\u0142awa\u201d. Opis ten w prawie niezmienionej wersji przytacza pauli\u0144ski biograf \u015bw. Stanis\u0142awa, o. Bart\u0142omiej Szotarewicz, w swym dziele wydanym na Jasnej G\u00f3rze w roku 1693 zatytu\u0142owanym \u201eByssus et purpura\u201d. Czytamy tam: <\/p>\n

\u201eBarbara, \u017cona Stanis\u0142awa Stanstrichara, mieszczanina krakowskiego, cierpi\u0105c powa\u017cnie na wrzody \u017co\u0142\u0105dka, w cz\u0119stych wymiotach zwraca\u0142a z brzucha wodnisty p\u0142yn, kt\u00f3ry wype\u0142nia\u0142 ca\u0142e jedno naczynie, choroba jednak nie ust\u0119powa\u0142a. Podawano jej domowe oraz przez innych dostarczane \u015brodki przeciwb\u00f3lowe, lecz leki te nie przynosi\u0142y chorej \u017cadnej ulgi. Od lekarzy zwr\u00f3ci\u0142a si\u0119 do \u015bwi\u0119tych, obesz\u0142a r\u00f3\u017cne \u015bwi\u0119te miejsca, szukaj\u0105c wsz\u0119dzie pomocy przez prawie czterna\u015bcie lat, nigdzie jednak jej nie znajduj\u0105c. W ko\u0144cu, jakby opami\u0119tawszy si\u0119, zacz\u0119\u0142a samej sobie wyrzuca\u0107, dlaczego szuka daleko tego, co ma w pobli\u017cu? Dlaczego wyczerpa\u0142a siebie trudem d\u0142ugich i dalekich podr\u00f3\u017cy, a nie zamierza\u0142a skorzysta\u0107 z leku najbardziej skutecznego, kt\u00f3ry ma pod r\u0119k\u0105? Wyruszywszy nast\u0119pnie w jaki\u015b pi\u0105tek na Ska\u0142k\u0119, us\u0142ysza\u0142a, \u017ce odprawiona zosta\u0142a na jej pro\u015bb\u0119 Msza \u015awi\u0119ta ku czci \u015awi\u0119tego M\u0119czennika. Wyca\u0142owa\u0142a \u015bwi\u0119te relikwie tego\u017c \u015awi\u0119tego i napi\u0142a si\u0119 wody wyp\u0142ywaj\u0105cej z sadzawki, jak to zwykli czyni\u0107 inni ludzie, kt\u00f3rzy przybywaj\u0105 w to miejsce. O niezwyk\u0142y cudzie! Jak \u017cadne syropy nie mog\u0142y przywr\u00f3ci\u0107 jej zdrowia, tak je zwr\u00f3ci\u0142 wyj\u0105tkowy \u0142yk zimnej wody. Barbara wdzi\u0119czna za dobrodziejstwo ofiarowa\u0142a temu\u017c ko\u015bcio\u0142owi ornat z purpurowego sukna wraz z innymi paramentami ko\u015bcielnymi\u201d. <\/p>\n

Tym, co umo\u017cliwia\u0142o wiernym otrzymywanie tych niezwyk\u0142ych \u0142ask Bo\u017cych za wstawiennictwem m\u0119czennika ze Ska\u0142ki, by\u0142a ich wiara. U\u017cycie wody z sadzawki by\u0142o natomiast tylko zewn\u0119trznym znakiem, poprzez kt\u00f3ry j\u0105 wyra\u017cali. Za otrzymane za przyczyn\u0105 \u015bw. Stanis\u0142awa \u0142aski wdzi\u0119czni pielgrzymi zamawiali msze \u015bwi\u0119te lub pozostawiali jakie\u015b przedmioty, cz\u0119sto kosztowne, jako wota. Bywa\u0142o nieraz tak, \u017ce obdarowani przez Boga na przyk\u0142ad odzyskaniem zdrowia przekazywali do archiwum klasztoru na Ska\u0142ce \u015bwiadectwa do\u015bwiadczonych dobrodziejstw z\u0142o\u017cone na pi\u015bmie. Jako przyk\u0142ady cud\u00f3w zwi\u0105zanych z sadzawk\u0105 \u015bw. Stanis\u0142awa niech pos\u0142u\u017c\u0105 nast\u0119puj\u0105ce dwa zwi\u0119z\u0142e opisy dotycz\u0105ce wydarze\u0144 z historii ska\u0142ecznego sanktuarium z pocz\u0105tku XX stulecia. W archiwum klasztornym na Ska\u0142ce znajduje si\u0119 pi\u0119knie zdobiony dyplom pergaminowy z roku 1900 zawieraj\u0105cy \u015bwiadectwo jednego ze ska\u0142ecznych cud\u00f3w. Autork\u0105 zapisu jest Anna z Dzia\u0142y\u0144skich Stanis\u0142awa Potocka z Rymanowa. Czytamy tam:<\/p>\n

\u201c…Roku Pa\u0144skiego tysi\u0105c dziewi\u0119\u0107 setnego, po wystawie lekarskiej we Lwowie, na kt\u00f3r\u0105 zjechali si\u0119 lekarze ze wszystkich stron Polski, dwudziestu pi\u0119ciu doktor\u00f3w wyruszy\u0142o na wycieczk\u0119 po zdrojowiskach. Przyjechali wi\u0119c i do Rymanowa gdzie jako \u00f3wczesna w\u0142a\u015bcicielka ich przyjmowa\u0142am. Po obiedzie na kt\u00f3rym by\u0142o te\u017c oko\u0142o dwadzie\u015bcia os\u00f3b go\u015bci k\u0105pielowych wprowadzi\u0142am Aleksandra Fr\u0105czka obywatela miasta Rymanowa uznanego jako nieuleczalnie chorego na wad\u0119 serca. Razem z nim wesz\u0142a m\u0142odziutka jego \u017cona, kt\u00f3rej \u0142zy serdeczne ka\u017cdego mog\u0142y rozrzewni\u0107. Prosi\u0142am tych zgromadzonych lekarzy aby pozostawili po sobie pami\u0105tk\u0119 w Rymanowie obmy\u015blaj\u0105c ratunek dla tego nieszcz\u0119\u015bliwego! Jak by\u0142o tych pan\u00f3w Doktor\u00f3w 25 tak ka\u017cden z nich przy\u0142o\u017cy\u0142 ucho do tego biednego chorego serca! Gdy pacjent wyszed\u0142 zbli\u017cy\u0142 si\u0119 do mnie jeden ze starszych lekarzy, powiedzia\u0142 \u017ce im niezmiernie przykro \u017ce mi zaw\u00f3d uczyni\u0107 musz\u0105, jednak\u017ce stan chorego jest taki, \u017ce \u017cycie jego liczy\u0107 mo\u017cna ju\u017c tylko na tygodnie, a najwy\u017cej na miesi\u0105ce i ostatnie s\u0142owa tej przemowy by\u0142y: \u201cGdyby nas tu by\u0142o jeszcze drugich dwudziestu pi\u0119ciu nic by\u015bmy tu poradzi\u0107 nie mogli\u201d!
Gdy wysz\u0142am do chorego, z u\u015bmiechem kt\u00f3rego nie zapomn\u0119 powiedzia\u0142 mi : \u201cJa zgaduj\u0119 co lekarze powiedzieli! Ale niech si\u0119 Pani nie martwi. Jutro pojad\u0119 do Krakowa na Ska\u0142k\u0119, wyk\u0105pi\u0119 si\u0119 w sadzawce w kt\u00f3rej le\u017ca\u0142o cia\u0142o \u015bwi\u0119tego m\u0119czennika Stanis\u0142awa Biskupa i zobaczy Pani \u017ce powr\u00f3c\u0119 zdr\u00f3w!\u201d Nie umia\u0142am wznie\u015b\u0107 si\u0119 na wy\u017cyny tak silnej wiary i z niepokojem czeka\u0142am powrotu biedaka. Powr\u00f3ci\u0142 do Rymanowa zdr\u00f3w i \u017cy\u0142 tam jeszcze lat osiemna\u015bcie! Pi\u0119cioro zdrowych dzieci wychowa\u0142 z w\u0142asnego zarobku. Na tydzie\u0144 przed \u015bmierci\u0105 zdr\u00f3w b\u0119d\u0105c kaza\u0142 mi obieca\u0107 sobie za opiek\u0119 to ca\u0142e zdarzenie do Archiwum na Ska\u0142ce…\u201d<\/p>\n

Oto relacja o innym cudzie zapisana w kronice klasztornej pauli\u0144skiego konwentu na Ska\u0142ce, pod dat\u0105 15 V 1931 roku:<\/p>\n

\u201cW dniu dzisiejszym zg\u0142osi\u0142a si\u0119 Antonina Kwieci\u0144ska, zamieszka\u0142a w Krakowie…, przyprowadziwszy z sob\u0105 swoj\u0105 wnuczk\u0119 El\u017cbiet\u0119 \u0141ucj\u0119 Stachursk\u0105 3,5 roku licz\u0105c\u0105…, Ta\u017c osoba oznajmi\u0142a o cudownym uzdrowieniu swej wnuczki po umyciu jej wod\u0105 w sadzawce \u015bw. Stanis\u0142awa na Ska\u0142ce 12 V 1931 r. Pi\u0119ciu lekarzy orzek\u0142o, \u017ce musi by\u0107 operacja, bo ko\u015b\u0107 pacierzowa nie w swoim miejscu. Dziecko ca\u0142y czas by\u0142o u\u0142omne i cierpi\u0105ce. Po obmyciu w sadzawce konsylium lekarskie, sk\u0142adaj\u0105ce si\u0119 z trzech lekarzy, skonstatowa\u0142o, \u017ce operacja niepotrzebna, bo dziecko zdrowe. To te\u017c szcz\u0119\u015bliwa babka z uleczenia wnuczki zawiesi\u0142a wotum srebrne przed o\u0142tarzem \u015bw. Stanis\u0142awa\u201d.<\/p>\n

Na terenie ogrod\u00f3w klasztornych w roku 2008 zosta\u0142 wzniesiony O\u0142tarz Trzech Tysi\u0105cleci wed\u0142ug projektu prof. Wincentego Ku\u0107my, a w nim w\u015br\u00f3d siedmiu figur upami\u0119tniaj\u0105cych wielkie postacie Ko\u015bcio\u0142a w Polsce znalaz\u0142 si\u0119 \u015bw. Stanis\u0142aw.<\/p>\n

\"\"
O\u0142tarz Trzech Tysi\u0105cleci<\/figcaption><\/figure>\n

Jego posta\u0107 zosta\u0142a tak\u017ce uwieczniona na tzw. filarze trzech sakrament\u00f3w na wprost o\u0142tarza. Nasz \u015bwi\u0119ty zosta\u0142 ukazany w p\u0142askorze\u017abie przedstawiaj\u0105cej scen\u0119 udzielania sakramentu bierzmowania Jedn\u0105 z najbardziej charakterystycznych form kultu \u015bw. Stanis\u0142awa w Krakowie s\u0105 corocznie odbywane uroczyste procesje majowe z katedry wawelskiej na Ska\u0142k\u0119. Geneza tych procesji wi\u0105\u017ce si\u0119 z kanonizacj\u0105 naszego m\u0119czennika, kt\u00f3ra mia\u0142a miejsce, jak wy\u017cej wspomniano, w roku 1253 w Asy\u017cu. Papie\u017c Innocenty IV w bulli wydanej z tej okazji poleci\u0142 obchodzi\u0107 \u015bwi\u0119to \u015bw. Stanis\u0142awa w dniu 8 maja. Po raz pierwszy uroczysto\u015bci te w bardzo okaza\u0142ej formie, z udzia\u0142em licznie przyby\u0142ych cz\u0142onk\u00f3w dynastii piastowskiej z poszczeg\u00f3lnych dzielnic podzielonego pa\u0144stwa polskiego, odby\u0142y si\u0119 w Krakowie 8 maja 1254 jako kontynuacja uroczysto\u015bci w Asy\u017cu. Ka\u017cdorazowa procesja majowa odprawiana ku czci \u015bw. Stanis\u0142awa jest nawi\u0105zaniem do tych uroczysto\u015bci kanonizacyjnych.<\/p>\n

\"\"
Fragment procesji z relikwiami \u015bw. Stanis\u0142awa z Wawelu na Ska\u0142k\u0119 w maju 1931 r. fot. NAC<\/figcaption><\/figure>\n

Z czasem ustali\u0142a si\u0119 praktyka corocznych procesji w czasie oktawy \u015bwi\u0119ta \u015bw. Stanis\u0142awa, a dok\u0142adnie w \u00f3smym dniu oktawy. W pozosta\u0142e dni oktawy procesjonalnie nawiedzali Ska\u0142k\u0119 pielgrzymi zwi\u0105zani z ko\u015bcio\u0142ami zakonnymi Krakowa. R\u00f3\u017cne koleje mia\u0142a ta procesja w ci\u0105gu wiek\u00f3w. Od czasu gdy arcybiskupem krakowskim zosta\u0142 Karol Wojty\u0142a (1964 r.) uroczysto\u015bci ku czci \u015bw. Stanis\u0142awa, w tym i procesje z Wawelu na Ska\u0142k\u0119, nabra\u0142y nowego blasku. Na organizowane przez niego procesje i uroczyste celebry na Ska\u0142ce przybywa\u0142o coraz wi\u0119cej pielgrzym\u00f3w. Abp Wojty\u0142a zaprasza\u0142 do przewodniczenia liturgii zar\u00f3wno biskup\u00f3w polskich, jak r\u00f3wnie\u017c go\u015bci z zagranicy. Do dzi\u015b w tych uroczysto\u015bciach bierze udzia\u0142 kilkutysi\u0119czna rzesza pielgrzym\u00f3w na czele z licznie reprezentowanym Episkopatem Polski oraz przedstawicielami w\u0142adz pa\u0144stwowych i samorz\u0105dowych. Przez wieki ustali\u0142o si\u0119 wiele pi\u0119knych zwyczaj\u00f3w zwi\u0105zanych z majow\u0105 procesj\u0105 ku czci Patrona Polski. S\u0105 w niej niesione relikwie polskich \u015bwi\u0119tych i b\u0142ogos\u0142awionych na czele z relikwiarzem g\u0142owy \u015bw. Stanis\u0142awa. W uroczysto\u015bciach licznie bior\u0105 udzia\u0142 przedstawiciele kapitu\u0142, duchowie\u0144stwa diecezjalnego i zakonnego, siostry zakonne r\u00f3\u017cnych zgromadze\u0144, senat Uniwersytetu Papieskiego Jana  Paw\u0142a II (dawniej PAT), delegacje organizacji cechowych, charytatywnych, szk\u00f3\u0142 katolickich, poszczeg\u00f3lnych parafii oraz rzesza wiernych z terenu Archidiecezji Krakowskich oraz diecezji s\u0105siednich. Barwne stroje, pi\u0119kna oprawa muzyczna, stosowne dekoracje o\u0142tarza na Ska\u0142ce, na kt\u00f3rym ju\u017c od szeregu lat celebruje si\u0119 uroczyst\u0105 sum\u0119, oraz tradycyjna trasa tej procesji \u2013 to wszystko sk\u0142ada si\u0119 na niezwyk\u0142\u0105 atmosfer\u0119 uroczysto\u015bci. Uczestnicy po przyj\u015bciu na Ska\u0142k\u0119 bior\u0105 udzia\u0142 w sumie odpustowej celebrowanej na o\u0142tarzu polowym. Od roku 2008 jest to O\u0142tarz Trzech Tysi\u0105cleci. Majowe procesje ku czci \u015bw. Stanis\u0142awa patrona Polski po\u0142\u0105czone z uroczyst\u0105 Msz\u0105 \u015bw. na Ska\u0142ce tak dawniej, jak i dzi\u015b posiadaj\u0105 zar\u00f3wno charakter \u015bwi\u0119ta ko\u015bcielnego, jak i patriotycznego, narodowego. W ci\u0105gu stuleci historii na Ska\u0142k\u0119 przybywa\u0142y jeszcze inne procesje z r\u00f3\u017cnych okazji, np. z okazji rocznicy przeniesienia relikwii \u015bw. Stanis\u0142awa ze Ska\u0142ki na Wawel (27 IX 1088 r.). W zwi\u0105zku z tym opr\u00f3cz \u015bwi\u0105t majowych odbywa\u0142y si\u0119 podobne obchody we wrze\u015bniu. Pochody te zanik\u0142y prawdopodobnie w wieku XVII. W\u015br\u00f3d procesji na Ska\u0142k\u0119 szczeg\u00f3lne miejsce posiada\u0142y procesje kr\u00f3lewskie odbywane w przededniu koronacji. Mia\u0142y one charakter ekspiacyjny za grzech zab\u00f3jstwa dokonanego na \u015bw. Stanis\u0142awie przez kr\u00f3la Boles\u0142awa Szczodrego, ale te\u017c za w\u0142asne grzechy kandydata do korony. By\u0142y jednak nade wszystko aktem oddania czci patronowi Kr\u00f3lestwa oraz modlitw\u0105 o uproszenie sobie jego b\u0142ogos\u0142awie\u0144stwa w przededniu uroczysto\u015bci koronacyjnej na Wawelu. Zasadniczo kr\u00f3lowie udawali si\u0119 na Ska\u0142k\u0119 pieszo i pieszo wracali, chyba \u017ce warunki pogodowe lub zwi\u0105zane ze stanem dr\u00f3g na to nie pozwala\u0142y. Procesje te mia\u0142y z pewno\u015bci\u0105 miejsce od czasu koronacji W\u0142adys\u0142awa Jagie\u0142\u0142y w roku 1364. Przypuszcza si\u0119, \u017ce mog\u0142y si\u0119 odbywa\u0107 ju\u017c od koronacji W\u0142adys\u0142awa \u0141okietka w roku 1320. Ostatni kr\u00f3l Polski Stanis\u0142aw August Poniatowski nie by\u0142 na Ska\u0142ce przed koronacj\u0105 (odby\u0142a si\u0119 ona w Warszawie). Z analogiczn\u0105 sytuacj\u0105 spotykamy si\u0119 w przypadku kr\u00f3la Stanis\u0142awa Leszczy\u0144skiego. Poniatowski jednak dope\u0142ni\u0142 zwyczaju pielgrzymowania na Ska\u0142k\u0119 po 23 latach swojego panowania, dnia 21 VI 1787 roku.
Na miejsce m\u0119cze\u0144stwa \u015bw. Stanis\u0142awa w ci\u0105gu stuleci przybywali liczni jego czciciele, reprezentuj\u0105c wszystkie grupy spo\u0142eczne i zawodowe na czele z kr\u00f3lami polskimi, prezydentami naszego pa\u0144stwa, biskupami, legatami papieskimi. W dniu 8 czerwca 1979 roku przyby\u0142 na Ska\u0142k\u0119 papie\u017c Jan Pawe\u0142 II. Wydarzenie to upami\u0119tnia jego pomnik przed wej\u015bciem do bazyliki oraz replika krzy\u017ca przyniesionego w\u00f3wczas przez m\u0142odzie\u017c akademick\u0105 z miasteczka studenckiego. We wn\u0119trzu ko\u015bcio\u0142a o wydarzeniu tym informuje popiersie papie\u017ca z tablic\u0105 pami\u0105tkow\u0105. W latach 2003\u20132004 w ca\u0142ej Archidiecezji Krakowskiej by\u0142 obchodzony rok \u015aw. Stanis\u0142awa z racji 750-lecia jego kanonizacji. Najwa\u017cniejszym punktem obchod\u00f3w jubileuszowych by\u0142o og\u0142oszenie przez papie\u017ca Jana Paw\u0142a II listu apostolskiego \u201eBeatum Stanislaum\u201d.
W centralnych uroczysto\u015bciach, w tym r\u00f3wnie\u017c w procesji z Wawelu na Ska\u0142k\u0119 11 maja 2003, bra\u0142 udzia\u0142 legat papieski kard. Joseph Ratzinger, prefekt Kongregacji Nauki Wiary, p\u00f3\u017aniejszy papie\u017c Benedykt XVI. Na Ska\u0142ce wys\u0142annik papie\u017ca przewodniczy\u0142 uroczystej sumie odpustowej. Rok Stanis\u0142awowski zako\u0144czy\u0142 si\u0119 oficjalnie w dniach 8\u20139 maja 2004. Ska\u0142ka dzi\u015b pod niejednym wzgl\u0119dem jest nadal miejscem wyj\u0105tkowym w Krakowie.<\/p>\n

\"\"
Procesja \u015bw. Stanis\u0142awa w maju 1936 r. fot. NAC<\/figcaption><\/figure>\n

Zar\u00f3wno bazylika, jak i teren przyleg\u0142y daj\u0105 komfort wyciszenia i spokoju tak potrzebnego do osobistej modlitwy i refleksji. Wystarczy kilka minut drogi z ruchliwej cz\u0119\u015bci miasta, aby znale\u017a\u0107 si\u0119 w tej oazie ciszy nad Wis\u0142\u0105 na Ska\u0142ce. Od kilku stuleci za spraw\u0105 ks. Jana D\u0142ugosza w ko\u015bciele na Ska\u0142ce pos\u0142uguj\u0105 wiernym zakonnicy pauli\u0144scy. Ta pos\u0142uga poprzez wieki przybiera\u0142a r\u00f3\u017cne formy. Obecnie paulini r\u00f3wnie\u017c staraj\u0105 si\u0119 sprosta\u0107 zadaniom, kt\u00f3re staj\u0105 przed nimi, aby pom\u00f3c odwiedzaj\u0105cym poprzez to sanktuarium spotka\u0107 si\u0119 z Bogiem. W\u015br\u00f3d innych form pos\u0142ugi duszpasterskiej na Ska\u0142ce warto w tym miejscu przywo\u0142a\u0107 te odnosz\u0105ce si\u0119 bezpo\u015brednio do kultu patrona Polski. W ko\u015bciele w pobli\u017cu o\u0142tarza \u015bw. Stanis\u0142awa znajduje si\u0119 skrzynka, do kt\u00f3rej wierni mog\u0105 wrzuca\u0107 kartki z wypisanymi intencjami, z kt\u00f3rymi zwracaj\u0105 si\u0119 do m\u0119czennika ze Ska\u0142ki. Druga skrzynka, ale ju\u017c w wersji elektronicznej, funkcjonuje na stronie internetowej miejscowego klasztoru paulin\u00f3w. W ostatnich latach daje si\u0119 zauwa\u017cy\u0107, \u017ce intencji przekazywanych drog\u0105 elektroniczn\u0105 jest znacznie wi\u0119cej. Co pi\u0105tek poranne msze \u015bw. (o godz. 7.00 i 8.00) sprawowane s\u0105 z zasady przy o\u0142tarzu \u015bw. Stanis\u0142awa. Co pi\u0105tek r\u00f3wnie\u017c, o ile nie ma innych wa\u017cniejszych obchod\u00f3w liturgicznych, wieczorna msza \u015bw. o godz. 19.00 jest po\u0142\u0105czona z nowenn\u0105 wieczyst\u0105 ku czci \u015bw. Stanis\u0142awa. Na tej mszy zanoszone s\u0105 modlitwy w intencjach, o kt\u00f3rych by\u0142a mowa wy\u017cej, kt\u00f3re odczytuje si\u0119 w ramach modlitwy wiernych. Na o\u0142tarzu w czasie nabo\u017ce\u0144stwa spoczywaj\u0105 relikwie \u015bw. Stanis\u0142awa, a po zako\u0144czeniu modlitw wierni mog\u0119 je uczci\u0107 przez uca\u0142owanie. Je\u015bli rubryki liturgiczne pozwalaj\u0105, to wszystkie msze \u015bw. tego dnia na Ska\u0142ce s\u0105 sprawowane wed\u0142ug formularza o \u015bw. Stanis\u0142awie i w ornatach koloru czerwonego. W czwarty pi\u0105tek miesi\u0105ca w czasie wieczornej mszy \u015bw. wsp\u00f3lnota Betelewo dzia\u0142aj\u0105ca przy bazylice na Ska\u0142ce a z\u0142o\u017cona g\u0142\u00f3wnie z rodzin modli si\u0119 o potomstwo dla ma\u0142\u017ce\u0144stw bezdzietnych. Ma\u0142\u017conkowie pragn\u0105cy otrzyma\u0107 dar rodzicielstwa otrzymuj\u0105 specjalne b\u0142ogos\u0142awie\u0144stwo relikwiami \u015bw. Stanis\u0142awa. W tym patronie \u0142adu moralnego i obro\u0144cy ma\u0142\u017ce\u0144stwa i rodziny ma\u0142\u017conkowie mog\u0105 szuka\u0107 wstawiennictwa w sprawie tak istotnej jak dar potomstwa. Siedem kolejnych pi\u0105tk\u00f3w po Wielkanocy jest obchodzonych na Ska\u0142ce jako tzw. septenna. Jest to uroczysta msza \u015bw. o \u015bw. Stanis\u0142awie przy wielkim o\u0142tarzu bazyliki po\u0142\u0105czona z kr\u00f3tkim nabo\u017ce\u0144stwem przy o\u0142tarzu m\u0119czennika. Na mszy \u015bw. w ostatni pi\u0105tek septenny zanoszone s\u0105 modlitwy za ma\u0142\u017ce\u0144stwa sakramentalne, szczeg\u00f3lnie te, kt\u00f3re zosta\u0142y zawarte na Ska\u0142ce. M\u0142odzi ma\u0142\u017conkowie odnawiaj\u0105 swoje \u015blubowania, a ich dzieci otrzymuj\u0105 specjalne b\u0142ogos\u0142awie\u0144stwo. Doroczna uroczysto\u015b\u0107 liturgiczna ku czci \u015bw. Stanis\u0142awa jest obchodzona 8 maja. Jest to dzie\u0144 odpustowy w bazylice na Ska\u0142ce. Tego dnia pauli\u0144scy klerycy z kursu pi\u0105tego otrzymuj\u0105 z r\u0105k zaproszonego biskupa \u015bwi\u0119cenia diakonatu. O ile w katedrze wawelskiej szczeg\u00f3lnie okazale celebrowana jest nowenna przed
t\u0105 uroczysto\u015bci\u0105, to na Ska\u0142ce w spos\u00f3b szczeg\u00f3lny celebruje si\u0119 oktaw\u0119 ku czci \u015bw. Stanis\u0142awa, czyli osiem dni po 8 maja. Uroczyste wieczorne Msze \u015bw. po\u0142\u0105czone z procesj\u0105 eucharystyczn\u0105 wok\u00f3\u0142 sadzawki \u015bw. Stanis\u0142awa s\u0105 odprawiane przez przedstawicieli zakon\u00f3w miasta Krakowa. G\u0142\u00f3wne uroczysto\u015bci odpustowe ku czci \u015bw. Stanis\u0142awa obchodzone s\u0105 w Krakowie w niedziel\u0119 po 8 maja, i to w\u00f3wczas odbywa si\u0119 tradycyjna procesja z Wawelu na Ska\u0142k\u0119, suma odpustowa na o\u0142tarzu polowym, a nast\u0119pnie powr\u00f3t procesji na Wawel. Trzeba zaznaczy\u0107, \u017ce opr\u00f3cz g\u0142\u00f3wnych uroczysto\u015bci zwi\u0105zanych z majow\u0105 procesj\u0105, w kt\u00f3rych bierze udzia\u0142 w ostatnich latach ok. 6\u20138 tysi\u0119cy wiernych, wszystkie nabo\u017ce\u0144stwa ku czci \u015bw. Stanis\u0142awa na Ska\u0142ce nie maj\u0105 charakteru masowego. Przewa\u017cnie bior\u0105 w nich udzia\u0142 niezbyt du\u017ce grupy wiernych, cz\u0119sto nawet bardzo kameralne, jednak kult \u015bw. Stanis\u0142awa na Ska\u0142ce, w miejscu jego m\u0119cze\u0144stwa, jest \u017cywy i stale trwa. Na co dzie\u0144, zw\u0142aszcza w soboty i niedziele, Ska\u0142k\u0119 licznie odwiedzaj\u0105 pielgrzymi i tury\u015bci indywidualni oraz zorganizowani w grupach, szczeg\u00f3lnie od kwietnia do pa\u017adziernika. Dla wielu docieraj\u0105cych na Ska\u0142k\u0119 szczeg\u00f3lnym motywem przybycia jest w\u0142a\u015bnie posta\u0107 \u015bw. Stanis\u0142awa patrona Polski i jego m\u0119cze\u0144stwo w tym miejscu.
                                                           o. Grzegorz Prus  paulin<\/p>\n

Artyku\u0142 pochodzi z ksi\u0105\u017cki pt. “\u015aladami \u015bw. Stanis\u0142awa w 940. rocznic\u0119 \u015bmierci biskupa i m\u0119czennika”, Krak\u00f3w 2019<\/p>\n\n\n

Literatura:

Teksty \u017ar\u00f3d\u0142owe:
Anonim tzw. Gall, Kronika polska, t\u0142. R. Grodecki, Wroc\u0142aw 2003. D\u0142ugosz J., \u017bywot \u015awi\u0119tego Stanis\u0142awa Biskupa Krakowskiego, t\u0142. L. F. Karczewski, Krak\u00f3w 1865.
D\u0142ugosz J, Roczniki czyli kroniki s\u0142awnego Kr\u00f3lestwa Polskiego, t\u0142. J. Mruk\u00f3wna, ks. 3\u20134, Warszawa 1969; ks. 7\u20138, Warszawa 1974; ks. 9, Warszawa 1975.
Mistrz Wincenty Kad\u0142ubek, Kronika polska, t\u0142. B. K\u00fcrbis, Wroc\u0142aw 2003.
Szotarewicz B., \u017byciorys \u015awi\u0119tego Stanis\u0142awa Biskupa i M\u0119czennika, t\u0142. M. Li\u015bkiewicz i in., Cz\u0119stochowa 2011. \u015aredniowieczne \u017cywoty i cuda patron\u00f3w Polski, t\u0142. J. Pleziowa, Warszawa 1987.

Opracowania:
Grodecki R., Sprawa \u015bw. Stanis\u0142awa, Krak\u00f3w 1979.
Koskowska M., \u015awi\u0119ty Stanis\u0142aw ze Szczepanowa, biskup krakowski, m\u0119czennik, patron Polski, Niepokalan\u00f3w 1997.
\u015aladami \u015bw. Stanis\u0142awa – 140 – Labuda G., \u015awi\u0119ty Stanis\u0142aw biskup krakowski, patron Polski, Pozna\u0144 2000.
Plezia M., Dooko\u0142a sprawy \u015bwi\u0119tego Stanis\u0142awa. Studium \u017ar\u00f3d\u0142oznawcze, Bydgoszcz 1999.
Ro\u017cek M., Ska\u0142ka, Krak\u00f3w 20011. Ska\u0142ka. Ko\u015bci\u00f3\u0142 i klasztor paulin\u00f3w w Krakowie, red. J. Mazur, Krak\u00f3w 1999.
Ska\u0142ka \u2013 Sanktuarium i Panteon Narodu, \u201ePeregrinus Cracoviensis\u201d zeszyt 14\/2003 wydany z okazji 750-lecia kanonizacji \u015bw. Stanis\u0142awa, \u201eStudia Claromontana\u201d tom 17\/1997 \u015aredniowieczny ko\u015bci\u00f3\u0142 na Ska\u0142ce w Krakowie w \u015bwietle bada\u0144 interdyscyplinarnych, red. J. Poleski, Krak\u00f3w 2018.
\u015awi\u0119ty Stanis\u0142aw w \u017cyciu Ko\u015bcio\u0142a w Polsce, red. A. Napi\u00f3rkowski, Krak\u00f3w 2003 <\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Ska\u0142ka to jedno z tych miejsc na terenie Krakowa, kt\u00f3re stanowi\u0105 o wyj\u0105tkowo\u015bci miasta na mapie Polski. Ma ona niezwykle bogat\u0105 histori\u0119, istotne znaczenie religijne i narodowe. Jest miejscem szczeg\u00f3lnym … <\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":19228,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[3,11,2],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/patriotycznykrakow.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/19224"}],"collection":[{"href":"https:\/\/patriotycznykrakow.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/patriotycznykrakow.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/patriotycznykrakow.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/patriotycznykrakow.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=19224"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/patriotycznykrakow.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/19224\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/patriotycznykrakow.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/19228"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/patriotycznykrakow.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=19224"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/patriotycznykrakow.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=19224"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/patriotycznykrakow.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=19224"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}