{"id":17894,"date":"2021-03-31T14:11:53","date_gmt":"2021-03-31T12:11:53","guid":{"rendered":"http:\/\/patriotycznykrakow.pl\/?p=17894"},"modified":"2021-03-31T14:14:37","modified_gmt":"2021-03-31T12:14:37","slug":"glinik-w-przegorzalach-miejsce-egzekucji-w-latach-1939-1944","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/patriotycznykrakow.pl\/index.php\/2021\/03\/31\/glinik-w-przegorzalach-miejsce-egzekucji-w-latach-1939-1944\/","title":{"rendered":"Glinik w Przegorza\u0142ach \u2013 miejsce egzekucji w latach 1939-1944."},"content":{"rendered":"\n

Na\nwsp\u00f3\u0142czesnej mapie Krakowa mo\u017cemy znale\u017a\u0107 kilkadziesi\u0105t miejsc ka\u017ani Polak\u00f3w i\nos\u00f3b innych narodowo\u015bci, kt\u00f3re w czasach Generalnego Gubernatorstwa pad\u0142y\nofiar\u0105 okupanta. Najwa\u017cniejsze z tych\u017ce miejsc strace\u0144 \u2013 punkt\u00f3w pami\u0119ci po\npomordowanych, zosta\u0142y zebrane przez Mariusza Jab\u0142o\u0144skiego (w formie kr\u00f3tkich\nopis\u00f3w z za\u0142\u0105czonymi fotografiami) we wk\u0142adce historycznej do \u015apiewnika\nPolskich Pie\u015bni Patriotycznych wydanego z okazji 101. Rocznicy odzyskania\nniepodleg\u0142o\u015bci przez Polsk\u0119 (publikacja nak\u0142adem Centrum M\u0142odzie\u017cy im. Dra H.\nJordana, Krak\u00f3w 2019, s. 6-16). Na pozycji trzydziestej wspomnianego\nzestawienia, figuruje \u201eMur Pami\u0119ci \u2013 Mauzoleum Glinik\u201d (Tam\u017ce, s. 16). Na temat\nbada\u0144, kt\u00f3re doprowadzi\u0142y do godnego poch\u00f3wku pomordowanych w Przegorza\u0142ach a\ntak\u017ce o wnioskach historycznych wyp\u0142ywaj\u0105cych z podj\u0119tych bada\u0144 b\u0119dzie si\u0119\nmo\u017cna dowiedzie\u0107 z poni\u017cszego artyku\u0142u.<\/p><\/p>\n\n\n\n

W\nokresie od listopada 1939 r. do pa\u017adziernika 1944 r. w podkrakowskim Gliniku,\nNiemcy dokonywali szeregu egzekucji na obywatelach polskich przetrzymywanych\nwcze\u015bniej m.in. w krakowskich wi\u0119zieniach \u015bw. Micha\u0142a i drugim, mieszcz\u0105cym si\u0119\nprzy ul. Montelupich 7. Wed\u0142ug ustale\u0144 Tadeusza Wro\u0144skiego, zawartych w\n\u201eKronice okupowanego Krakowa\u201d (Krak\u00f3w 1974, s. 57), w 1939 r. odby\u0142y si\u0119 tam\ntrzy egzekucje, w 1940 r. zorganizowano dwie, a nast\u0119pnie potwierdzone zosta\u0142y\ncztery w 1943 i a\u017c siedemna\u015bcie w 1944 r. Oczywi\u015bcie by\u0142y to ustalenia wst\u0119pne,\nnie poparte stosownymi pracami badawczymi, szczeg\u00f3lnie o charakterze\narcheologicznym. T. Wro\u0144ski oszacowa\u0142 liczb\u0119 zamordowanych w czasie okupacji\nniemieckiej os\u00f3b na ok. 1350 (tam\u017ce), ale na weryfikacj\u0119 tych\u017ce danych oraz\nstosowne upami\u0119tnienie zabitych os\u00f3b, spo\u0142ecze\u0144stwo krakowskie musia\u0142o jeszcze\npoczeka\u0107.<\/p><\/p>\n\n\n\n

W\nostatnim dziesi\u0119cioleciu wzmog\u0142y si\u0119 wysi\u0142ki organizacyjne i merytoryczne\nszeregu s\u0142u\u017cb i instytucji, kt\u00f3re doprowadzi\u0142y do nadania miejscu pami\u0119ci w\nPrzegorza\u0142ach statusu cmentarza wojennego a nast\u0119pnie na przeprowadzeniu\ngruntownych bada\u0144 historyczno-archiwalnych, zmierzaj\u0105cych do wyznaczenia\nterenu, gdzie Niemcy dokonywali egzekucji a nast\u0119pnie przeprowadzenia\nekshumacji, aby ostatecznie godnie pochowa\u0107 ofiary hitlerowc\u00f3w.<\/p><\/p>\n\n\n\n

\"\"<\/figure>\n\n\n\n

Od\n2013 r. w terenie Glinika dzia\u0142a\u0142 zesp\u00f3\u0142 O\u015brodka Archeologii G\u00f3r i Wy\u017cyn z\nInstytutu Archeologii i Etnologii Polskiej Akademii Nauk w Krakowie. W trakcie\nprac ekshumacyjnych wydobyto szcz\u0105tki 125 os\u00f3b (w wi\u0119kszo\u015bci m\u0119\u017cczyzn \u2013\nkobiecych szkielet\u00f3w znaleziono tylko dziesi\u0119\u0107). Nazistowskie ofiary by\u0142y w\nwi\u0119kszo\u015bci osobami w wieku \u015brednim \u2013 ok. 30-40 roku \u017cycia. Cia\u0142a z\u0142o\u017cone by\u0142y\nzazwyczaj w niewielkich, pojedynczych grobach. Zachowa\u0142y si\u0119 materialne dowody\nzbrodni, w trakcie kt\u00f3rych kr\u0119powano skaza\u0144com r\u0119ce na plecach, oczy\nprzys\u0142aniano opaskami a nieszcz\u0119\u015bnik\u00f3w rozstrzeliwano przy drewnianych palach (oprawcy\nzazwyczaj strzelali w g\u0142ow\u0119). Bardzo cenne dla badaczy i os\u00f3b zajmuj\u0105cych si\u0119\nekspozycj\u0105 muzealn\u0105, s\u0105 nieliczne zachowane przedmioty osobiste nale\u017c\u0105ce do\nofiar. Wi\u0119\u017ani\u00f3w nie ograbiono wcze\u015bniej m.in. z modlitewnik\u00f3w, r\u00f3\u017ca\u0144c\u00f3w,\nokular\u00f3w, zegarka, pude\u0142ka na kosmetyk, grzebienia czy te\u017c naszyjnika.\nArcheolodzy zabezpieczyli r\u00f3wnie\u017c fragmenty odzie\u017cy i obuwia. Niestety,\nstosunkowo sk\u0105pe dane nie pozwoli\u0142y przywr\u00f3ci\u0107 to\u017csamo\u015b\u0107 zamordowanym ofiarom.\nJedyn\u0105 tak\u0105 rozpoznan\u0105 osob\u0105 by\u0142a Zofia Eichenbaum z domu K\u00fchn, kt\u00f3ra zgin\u0119\u0142a\npod koniec 1941 r. Jedyn\u0105 szans\u0105 na kolejne identyfikacje mog\u0105 okaza\u0107 si\u0119\nbadania genetyczne, do potrzeb kt\u00f3rych antropolodzy zabezpieczyli stosowny\nmateria\u0142 DNA.<\/p><\/p>\n\n\n\n

Dwie\nakcje ekshumacyjne przeprowadzone w latach 2014 i 2015 r. mia\u0142y swoje\npodsumowania w postaci uroczystych poch\u00f3wk\u00f3w szcz\u0105tk\u00f3w ofiar niemieckich\noprawc\u00f3w. Na miejscu znajduj\u0105 si\u0119 dwie zbiorowe mogi\u0142y, a dalsze kompleksowe\nprace nad miejscem strace\u0144 w Przegorza\u0142ach ostatecznie zweryfikowa\u0142y hipotezy w\nrodzaju tych, zaprezentowanych w \u2013 sk\u0105din\u0105d nadal bardzo cennej i w wielu\nsprawach historycznych niezast\u0105pionej \u2013 publikacji Tadeusza Wro\u0144skiego. Nie\nm\u00f3g\u0142 bowiem \u00f3w pracownik merytoryczny Muzeum Historii Krakowa, na prze\u0142omie lat\n60 i 70 ubieg\u0142ego stulecia mie\u0107 wiedzy na temat liczby ofiar pogrzebanych w\nGliniku, tak\u0105 jak\u0105 mamy obecnie.<\/p><\/p>\n\n\n\n

Dobrze\nsi\u0119 sta\u0142o, \u017ce temat zosta\u0142 podj\u0119ty nie tylko przez publicyst\u00f3w i historyk\u00f3w,\nale i badaczy innych specjalno\u015bci, kt\u00f3rych wsparli urz\u0119dnicy w\u0142adni nada\u0107\nsprawie stosowny bieg a tak\u017ce dysponuj\u0105cy stosownymi \u015brodkami publicznymi,\nniezb\u0119dnymi do wykonaniu wszystkich prac w spos\u00f3b zgodny z procedurami. Miejmy\nnadziej\u0119, \u017ce kolejne tajemnice z przesz\u0142o\u015bci niemieckiej okupacji zostan\u0105 w\nprzysz\u0142o\u015bci wykonane w spos\u00f3b r\u00f3wnie wzorcowy. Na marginesie chcia\u0142bym jeszcze\npostulowa\u0107, aby nadal niezast\u0105pion\u0105 publikacj\u0119 T. Wro\u0144skiego ponownie wyda\u0107 \u2013\noczywi\u015bcie w formie edycji krytycznej i z bibliografi\u0105 za ostatnie\npi\u0119\u0107dziesi\u0119ciolecie a tak\u017ce uzupe\u0142nion\u0105 o internetowe bazy danych \u017ar\u00f3d\u0142owych \u2013\nw tym m.in. proweniencji niemieckiej.<\/p><\/p>\n\n\n\n

Przys\u0142owiow\u0105\n\u201ekropk\u0105 nad i\u201d dla opisywanej sprawy jest ekspozycja czasowa, prezentowana w\nprzestrzeniach Muzeum Armii Krajowej im. gen. Emila Fieldorfa \u201eNila\u201d w Krakowie\npt. \u201eGlinik. Miejsce grozy w okupowanym Krakowie\u201d. Pod takim te\u017c tytu\u0142em\nprzygotowano niewielk\u0105 broszur\u0119 (wyda\u0142o Muzeum AK, Krak\u00f3w 2020, 16 stron, 18\nfotografii, mapa), gdzie pi\u00f3rem Pana dra Krzysztofa Tuni w spos\u00f3b jasny i\nniezwykle komunikatywny, a jednocze\u015bnie bez niestosownej tutaj banalizacji nie\u0142atwej\nprzecie\u017c tematyki lub te\u017c szukania sensacji, sprawa zosta\u0142a opisana. Napisany\nlekko a zarazem tre\u015bciwie, esej uzupe\u0142niaj\u0105 w\u0142a\u015bciwie dobrane zdj\u0119cia (co niestety,\nwcale nie jest takie powszechne w wypadku wydawnictw popularyzuj\u0105cych histori\u0119).\nOczywi\u015bcie cztery bardzo znane fotografie ze zbior\u00f3w Narodowego Archiwum\nCyfrowego \u2013 z czego jedno bardzo znane (s. 5) \u2013 stanowi\u0105 jedynie materia\u0142\npomocniczy, jednak cenny edukacyjnie, gdy\u017c posiadaj\u0105cy u\u015bwiadamiaj\u0105c\u0105 dla\nodbiorcy rol\u0119. Jest to szczeg\u00f3lnie wa\u017cne w percepcji m\u0142odszego pokolenia, dla\nprzedstawicieli kt\u00f3rego groza dni wojennej codzienno\u015bci cywil\u00f3w poddanych\nterrorowi, wydawa\u0107 si\u0119 mo\u017ce bardzo odleg\u0142a i nie zawsze zrozumia\u0142a.<\/p><\/p>\n\n\n\n

Niestety,\nsytuacja pandemiczna w kraju spowodowa\u0142a zamro\u017cenie dzia\u0142alno\u015bci\nwystawienniczej. Nie mia\u0142em mo\u017cliwo\u015bci obejrzenia ekspozycji, opar\u0142em si\u0119\nprzede wszystkim na przywo\u0142anej powy\u017cej broszurze. Miejmy nadziej\u0119, \u017ce\nzagro\u017cenie koronawirusem zostanie jak najszybciej zminimalizowane a instytucje\nkultury wr\u00f3c\u0105 do pe\u0142nienia swej spo\u0142ecznej misji. Na razie w przestrzeni\nmiejskiej odnale\u017a\u0107 mo\u017cna plakaty reklamuj\u0105ce wystaw\u0119, ale tak\u017ce stanowi\u0105ce\nsygna\u0142 do upami\u0119tnienia os\u00f3b pogrzebanych w Gliniku, do zapalanie na miejscu\nznicza pami\u0119ci nie tylko w dniu \u015awi\u0119ta Zmar\u0142ych.<\/p><\/p>\n\n\n\n

Tekst\ni zdj\u0119cie: Artur Jachna <\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Na wsp\u00f3\u0142czesnej mapie Krakowa mo\u017cemy znale\u017a\u0107 kilkadziesi\u0105t miejsc ka\u017ani Polak\u00f3w i os\u00f3b innych narodowo\u015bci, kt\u00f3re w czasach Generalnego Gubernatorstwa pad\u0142y ofiar\u0105 okupanta. Najwa\u017cniejsze z tych\u017ce miejsc strace\u0144 \u2013 punkt\u00f3w pami\u0119ci … <\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":17898,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[3,11,2],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/patriotycznykrakow.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/17894"}],"collection":[{"href":"https:\/\/patriotycznykrakow.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/patriotycznykrakow.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/patriotycznykrakow.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/patriotycznykrakow.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=17894"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/patriotycznykrakow.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/17894\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/patriotycznykrakow.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/17898"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/patriotycznykrakow.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=17894"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/patriotycznykrakow.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=17894"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/patriotycznykrakow.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=17894"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}