{"id":17081,"date":"2021-02-10T12:17:00","date_gmt":"2021-02-10T11:17:00","guid":{"rendered":"http:\/\/patriotycznykrakow.pl\/?p=17081"},"modified":"2021-02-18T17:55:58","modified_gmt":"2021-02-18T16:55:58","slug":"__trashed-3","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/patriotycznykrakow.pl\/index.php\/2021\/02\/10\/__trashed-3\/","title":{"rendered":"Barbakan. Tablica dedykowana Marcinowi Oracewiczowi"},"content":{"rendered":"

Barbakan to wa\u017cny element obronny miasta. By\u0142 budowl\u0105 wysuni\u0119t\u0105 poza jego obszar, po\u0142\u0105czony z bram\u0105 miejsk\u0105 za pomoc\u0105 ufortyfikowanego przej\u015bcia (szyi). To pozwala\u0142o obro\u0144com na atakowanie wroga, nie tylko z mur\u00f3w, ale r\u00f3wnie\u017c z pozycji bocznych. Dawa\u0142o mo\u017cliwo\u015b\u0107 bezpiecznych wypad\u00f3w jego za\u0142odze na pozycje wroga. W czasie za\u015b pokoju, by\u0142 miejscem w kt\u00f3rym dokonywano kontroli przybywaj\u0105cych jeszcze przed ich wej\u015bciem do miasta. Nazw\u0119 \u201ebarbakan\u201d \u2013 jak podaje Piotr Hapanowicz w broszurze \u201eMury obronne i barbakan\u201d (Krak\u00f3w 2014, s. 32) mo\u017cna wyprowadzi\u0107 od arabskiego s\u0142owa \u201eb-al-baqara\u201d (wrota obory), perskiego \u201ebalabana\u201d (wysoki dom) czy celtyckiego \u201ebar-bacha\u201d (bar- przed, bacha zamkni\u0119cie czyli przedmurze, przedbramie),\u00a0 W j\u0119zykach roma\u0144skich wyst\u0119puje nazwa \u201ebarbacane, barbacano\u201d.\u00a0 Krakowska budowla zosta\u0142a nazwa barbakanem dopiero w 1866 r. przez Augusta Ottmara von Essenweina niemieckiego malarza. Wcze\u015bniej u\u017cywane by\u0142y nazwy: \u201epropugnaculum valvae Sancti Floriani\u201d (ochrona Bramy \u015bwi\u0119tego Floriana), \u201earx\u201d (twierdza) czy \u201erondel\u201d. (P. Hapanowicz, 2014, s. 32).<\/p>\n

\"\"<\/p>\n

Krakowski Barbakan usytuowa\u0142y by\u0142 od strony p\u00f3\u0142nocnej mur\u00f3w miejskich, na przeciw niego znajdowa\u0142 si\u0119 rynek kleparski (obejmuj\u0105cy wtedy obecny plac Stary Kleparz i Plac Matejki. Pomys\u0142odawc\u0105 i budowniczym rondla by\u0142 kr\u00f3l Jan Olbracht, kt\u00f3ry po\u0142o\u017cy\u0142 kamie\u0144 w\u0119gielny pod fortyfikacj\u0119 i przeznaczy\u0142\u00a0 \u015brodki finansowe. Budynek powsta\u0142 w latach 1498-1499,\u00a0 Tempo prac zwi\u0105zane by\u0142o z zagro\u017ceniem tureckim. Jego \u015brednica wewn\u0105trz mur\u00f3w wynios\u0142a 24,4 m, za\u015b po ich stronie zewn\u0119trznej by\u0142o to ju\u017c ponad 30 m. Kiedy\u015b otacza\u0142a go p\u00f3\u0142kolista fosa o szeroko\u015bci 26 m i g\u0142\u0119boko\u015bci dochodz\u0105cej do 6 m. Z czasem zosta\u0142a jej spora cz\u0119\u015b\u0107 zasypana. Barbakan by\u0142 twierdz\u0105 prawie nie do zdobycia. Pierwszy powa\u017cny egzamin zda\u0142, i to znakomicie, w pa\u017adzierniku 1587 r., kiedy to w batalii o koron\u0119 polsk\u0105 pod murami Krakowa stan\u0105\u0142 arcyksi\u0105\u017c\u0119 Maksymilian Habsburg. Atak jego wojsk zosta\u0142 odparty, a pretendent do tronu polskiego by\u0142 zmuszony do odst\u0105pienia od miasta. Drugie obl\u0119\u017cenie Krakowa w czasach nowo\u017cytnych mia\u0142o miejsce w okresie potopu szwedzkiego, w 1655 r. za\u0142oga Barbakanu skapitulowa\u0142a z powodu wyczerpania amunicji i g\u0142odu. W 1768 r., w czasie konfederacji barskiej, Barbakan s\u0142u\u017cy\u0142 obro\u0144com w walce z wojskami rosyjskimi.<\/p>\n

\"\"
Portret Marcina Oracewicza, mal. Piotr Stachiewicz, 1895 r.<\/figcaption><\/figure>\n

W\u00a0 czasie konfederacji barskiej\u00a0 narodzi\u0142a si\u0119 legenda Marcina Oracewicza. W tym miejscu nale\u017cy przytoczy\u0107 relacj\u0119 o. Wincentego Wytyszkiewicza OFM: \u2026Kiedy jednak strza\u0142y armatnie nie zdo\u0142a\u0142y bramy wybi\u0107\u2026 Panin [w rzeczywisto\u015bci podpu\u0142kownik Bock] szuka\u0142 sposobu i miejsca wedle Bramy Floria\u0144skiej, je\u017cd\u017c\u0105c na koniu ze swymi oficerami, ukazuj\u0105c miejsca muru szpad\u0105 \u2013 w kt\u00f3re by bombardowa\u0107 mieli. Natychmiast spostrzeg\u0142szy jeden z obywatelstwa, b\u0119d\u0105cy na murze mieszczanin Marcin Oracewicz, kunsztu pasamoniczego, nabiwszy sztuciec, ugodzi\u0142 Panina w piersi, lecz ten b\u0119d\u0105c pod kamizelk\u0105 uzbrojony zbroj\u0105, nic mu nie szkodzi\u0142o. Poznawszy by\u0107 uzbrojonego wodza Oracewicz, nabiwszy powt\u00f3rnie bro\u0144, mierzy\u0142 do g\u0142owy, co jak tylko kapelusz jego trafiwszy i przestrzeliwszy Panin odda\u0142 dzielnemu strzelcowi uk\u0142on. Marcin Oracewicz tak po dwa razy omylon i chybionym zostawszy, nie omieszka\u0142 trzeci raz sztu\u0107ca swego nabi\u0107 \u2013 jak inna wiadomo\u015b\u0107 podaje, guzikiem od \u017cupana \u2013 i mierz\u0105c ku g\u0142owie trafi\u0142 w z\u0119by i zwali\u0142 Panina z konia. Officyerowie widz\u0105c pora\u017conego \u015bmiertelnie genera\u0142a swego, a chc\u0105c go ratowa\u0107 na ziemi, przez g\u0119sty ogie\u0144 z mur\u00f3w od obywatelstwa leg\u0142o przy nim dw\u00f3ch officyer\u00f3w z kilkunastu gemejnymi**. Mi\u0119dzy poleg\u0142ymi oficerami by\u0142 major Keith, liczba za\u015b zabitych \u017co\u0142nierzy wynosi\u0142a 27. Rosyanie, straciwszy przy tym szturmie swojego wodza, odci\u0105gn\u0119li zaraz od miasta, udaj\u0105c si\u0119 do Czy\u017cyn, dziedzicznych d\u00f3br ksi\u0119\u017cy Cysters\u00f3w mogilskich. Zabrali tak\u017ce zw\u0142oki poleg\u0142ych oficer\u00f3w i pochowali je w ogrodzie Steinkellerowskim, gdzie dzisiaj ogr\u00f3d strzelecki\u201d.<\/em>\u00a0A. Chmiel,\u00a0Marcin Oracewicz, mieszczanin krakowski<\/em>, Krak\u00f3w 1897, \u201eBiblioteka Krakowska\u201d, cytat za: Lidia Lig\u0119za,\u00a0Pog\u0142osy konfederacji barskiej na ziemi krakowskiej<\/em>, (w:)\u00a0Przemiany tradycji barskiej<\/em>, s. 225\u2013246 [za:] str. 41\u201342<\/p>\n

\"\"
Tablica Marcina Oracewicza<\/figcaption><\/figure>\n

Na Barbakanie zosta\u0142a umieszczona tablica o nast\u0119puj\u0105cej tre\u015bci:<\/p>\n

DNIA 22 CZERWCA 1768 ROKU
\nMARCIN ORACEWICZ
\nMIESZCZANIN I PASAMONIK KRAKOWSKI
\nSTRZA\u0141EM Z MUR\u00d3W MIASTA ZABI\u0141
\nPU\u0141KOWNIKA ROSYJSKIEGO SKUTKIEM
\nCZEGO ROSYANIE TEGO DNIA OD MIASTA
\nODST\u0104PILI<\/p>\n

\u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 1897<\/p>\n

Marcin Oracewicz (pierwotne nazwisko Oracz, ur. ok. 1720 r. w Lubowli na Spiszu \u2013 zm. w Krakowie po 1789 r. Krakowskim mieszczaninem zosta\u0142 w 1745 r. W latach 1747 -1775 prowadzi\u0142 warsztat w Szarej Kamienicy (obecnie Rynek G\u0142\u00f3wny 6), gdzie te\u017c mieszka\u0142. Zajmowa\u0142 si\u0119 pasamonictwem to jest wyrobem pas\u00f3w, ta\u015bm, fr\u0119dzli, by\u0142 tak\u017ce cz\u0142onkiem Bractwa Kurkowego. Jako pasamonik zobowi\u0105zany zosta\u0142 do obrony miasta z baszty tego cechu i mur\u00f3w przylegaj\u0105cych bezpo\u015brednio do niej. Wydarzenia z czerwca 1768 r. przenios\u0142y Oracewicza do grupy bohater\u00f3w naszego miasta.<\/p>\n

Opracowanie Mariusz Jab\u0142o\u0144ski<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Barbakan to wa\u017cny element obronny miasta. By\u0142 budowl\u0105 wysuni\u0119t\u0105 poza jego obszar, po\u0142\u0105czony z bram\u0105 miejsk\u0105 za pomoc\u0105 ufortyfikowanego przej\u015bcia (szyi). To pozwala\u0142o obro\u0144com na atakowanie wroga, nie tylko z … <\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":17084,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[3,2,33],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/patriotycznykrakow.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/17081"}],"collection":[{"href":"https:\/\/patriotycznykrakow.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/patriotycznykrakow.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/patriotycznykrakow.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/patriotycznykrakow.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=17081"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/patriotycznykrakow.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/17081\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/patriotycznykrakow.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/17084"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/patriotycznykrakow.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=17081"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/patriotycznykrakow.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=17081"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/patriotycznykrakow.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=17081"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}