Norymberski wagon \u201eZeppelin\u201d z pocz\u0105tku XX wieku, kt\u00f3ry by\u0142 eksploatowany w Krakowie od 1941 roku do pocz\u0105tku lat 70. XX wieku (wozi\u0142 pasa\u017cer\u00f3w do lat 60., a nast\u0119pnie przez kilka lat by\u0142 pojazdem technicznym), wraca do stolicy Ma\u0142opolski. Po raz drugi przejdzie renowacj\u0119 w Stacji Obs\u0142ugi i Remont\u00f3w MPK SA. Tramwaj dotar\u0142 do naszego miasta na specjalnej lawecie. <\/p>\n\n\n\n
Poprzednio ten sam wagon by\u0142 remontowany w Krakowie w latach 1983\u20131984 w ramach wsp\u00f3\u0142pracy z przedsi\u0119biorstwem komunikacyjnym VAG z Norymbergi. Po zako\u0144czonych pracach 30 czerwca 1984 roku, po kilku pr\u00f3bnych jazdach po ulicach miasta, zrekonstruowany tramwaj uroczy\u015bcie przekazano delegacji z Norymbergi. By\u0142a to ostatnia jazda tego unikatowego, w\u00f3wczas blisko 80-letniego wagonu w Krakowie. Tramwaj wzbogaci\u0142 kolekcj\u0119 zabytkowych tramwaj\u00f3w w niemieckiej zajezdni St. Peter. By\u0142 wprawdzie sprawny technicznie, ale niestety nie posiada\u0142 wyposa\u017cenia wymaganego w ruchu ulicznym przez niemieckie instytucje, nie m\u00f3g\u0142 wi\u0119c by\u0107 dopuszczony do jazdy z pasa\u017cerami. Dlatego w\u0142a\u015bnie Towarzystwo Przyjaci\u00f3\u0142 Tramwaj\u00f3w \u2013 Freunde der N\u00fcrnberg-F\u00fcrter Stra\u00dfenbhan e.v, kt\u00f3re jest opiekunem tego pojazdu zdecydowa\u0142o o powrocie \u201eZeppelina\u201d do MPK SA w Krakowie i poddaniu go ponownej renowacji. Tym razem jednak efektem tych prac ma by\u0107 wyposa\u017cenie tego wagonu we wszystkie elementy, wykonane zgodnie z wymagan\u0105 technologi\u0105, kt\u00f3re umo\u017cliwi\u0105 dopuszczenie go do ruchu na ulicach Norymbergi i przewo\u017cenie pasa\u017cer\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n
Prace renowacyjne \u201eZeppelina\u201d zosta\u0142y zaplanowane na okres niemal p\u00f3\u0142tora roku. Na tej operacji zyskaj\u0105 tak\u017ce krakowianie. Efektem porozumienia z norymberskim stowarzyszeniem jest te\u017c mo\u017cliwo\u015b\u0107 wykorzystania cz\u0119\u015bci tego tramwaju do odbudowy drugiego, dok\u0142adnie takiego samego wagonu, kt\u00f3ry pozostanie w Krakowie i jako pojazd zabytkowy b\u0119dzie m\u00f3g\u0142 kursowa\u0107 m.in. w ramach Krakowskiej Linii Muzealnej.<\/p>\n\n\n\n
Historia \u201eZeppelin\u00f3w\u201d rozpocz\u0119\u0142a si\u0119 w 1906 roku w Norymberdze. W por\u00f3wnaniu z innymi tramwajami z pocz\u0105tku XX wieku \u201eZeppelin\u201d by\u0142 cichszy, a dzi\u0119ki ruchomym podwoziom \u0142agodniej wchodzi\u0142 w zakr\u0119ty i bez trudu pokonywa\u0142 je nawet przy du\u017cej pr\u0119dko\u015bci. Do budowy tramwaju o d\u0142ugo\u015bci 11 metr\u00f3w wykorzystano ameryka\u0144skie rozwi\u0105zanie \u2013 w\u00f3zki skr\u0119tne. Jak na swoje rozmiary by\u0142 stosunkowo lekki, gdy\u017c wa\u017cy\u0142 13 600 kilogram\u00f3w. Dla zwi\u0119kszenia przyczepno\u015bci w czasie ruszania i hamowania, zamontowano w nim piasecznice i hamulec szynowy. Podobnie jak wi\u0119kszo\u015b\u0107 \u00f3wczesnych tramwaj\u00f3w by\u0142 dwukierunkowy, tj. na ka\u017cdym z pomost\u00f3w mia\u0142 nastawnik umo\u017cliwiaj\u0105cy prowadzenie wagonu. Otrzyma\u0142 tak\u017ce rozwi\u0105zanie, kt\u00f3re mia\u0142o zapobiega\u0107 przed wci\u0105gni\u0119ciem cz\u0142owieka pod ko\u0142a: belki os\u0142aniaj\u0105ce podwozie z boku oraz metalowe kraty z przodu i z ty\u0142u. W oknach i drzwiach przedzia\u0142u zastosowano system przeciwwagi u\u0142atwiaj\u0105cy ich zamykanie. Pr\u0105d pobiera\u0142 za pomoc\u0105 odbieraka kr\u0105\u017ckowego, kilkana\u015bcie lat p\u00f3\u017aniej zast\u0105pionego pantografem. Najbardziej charakterystyczn\u0105 cech\u0105 \u201ezeppelina\u201d by\u0142o pi\u0119\u0107 bocznych okien: trzy kwadratowe okna rozdzielone dwoma wielkimi, prostok\u0105tnymi o powierzchni dw\u00f3ch kwadratowych.<\/p>\n\n\n\n
Do Krakowa \u201eZeppeliny\u201d trafi\u0142y w 1941 roku. Z Norymbergi wys\u0142ano wtedy 10 istniej\u0105cych wagon\u00f3w silnikowych i dodatkowo 23 przyczepy. Pocz\u0105tkowo skierowano je na lini\u0119 nr 5 (Salwator \u2013 Osiedle Oficerskie), a we wrze\u015bniu na nowo otwart\u0105 lini\u0119 nr 8, biegn\u0105c\u0105 od Bronowic do Cmentarza Rakowickiego. Je\u017adzi\u0142y po Krakowie z regu\u0142y bez przyczepek. \u017bywot norymberskich wagon\u00f3w w Krakowie okaza\u0142 si\u0119 wyj\u0105tkowo d\u0142ugi. Nie zosta\u0142y zniszczone podczas wojny i z powodzeniem wykorzystywano je r\u00f3wnie\u017c po wojnie. \u201eZeppeliny\u201d zacz\u0119to wycofywa\u0107 z eksploatacji dopiero w 1959 roku i trwa\u0142o to do pocz\u0105tku lat 70. XX wieku. Dwa \u201eZeppeliny\u201d przez kilka lat s\u0142u\u017cy\u0142y jako wagony s\u0142u\u017cbowe: nr 92 jako wagon wie\u017cowy do napraw sieci trakcyjnej, a nr 96 jako p\u0142ug od\u015bnie\u017caj\u0105cy. Ten drugi skre\u015blono z inwentarza i zdemontowano w roku 1973. Wagon wie\u017cowy, pierwotnie oznakowany 310, a potem raz jeszcze przenumerowany na 1010, skre\u015blono z inwentarza cztery lata p\u00f3\u017aniej i odes\u0142ano do zajezdni w Nowej Hucie, gdzie oczekiwa\u0142 na kasacj\u0119.<\/p>\n\n\n\n
W marcu 1976 roku niemieccy entuzja\u015bci starych pojazd\u00f3w za\u0142o\u017cyli stowarzyszenie \u201eVerein der N\u00fcrnberg-F\u00fchrter Stra\u00dfenbahn\u201d (Stowarzyszenie Tramwaj\u00f3w Norymberga-F\u00fchrt \u2013 obecnie Freunde der N\u00fcrnberg-F\u00fcrter Stra\u00dfenbhan e.v), stawiaj\u0105c sobie za cel dokumentowanie pocz\u0105tk\u00f3w komunikacji tramwajowej. Od turyst\u00f3w, kt\u00f3rzy odwiedzili Krak\u00f3w, dowiedzieli si\u0119 o istnieniu \u201eZeppelina\u201d nr 92. Zwr\u00f3cili si\u0119 wi\u0119c do krakowskiego MPK z pro\u015bb\u0105 o bli\u017csze informacje na jego temat. W efekcie umowy o partnerstwie pomi\u0119dzy Norymberg\u0105 a Krakowem mog\u0142a rozpocz\u0105\u0107 si\u0119 pierwsza renowacja tego unikatowego wagonu.<\/p>\n\n\n\n
Odbudowa wagonu norymberskiego oznaczonego w Krakowie SN3 da\u0142a pocz\u0105tek wsp\u00f3\u0142pracy pomi\u0119dzy miastami Krakowem i Norymberg\u0105, kt\u00f3re dzi\u015b s\u0105 miastami partnerskimi. Jego odbudowa zainicjowana przez mi\u0142o\u015bnik\u00f3w niemieckich, zainspirowa\u0142a MPK w Krakowie do stworzenia w\u0142asnej kolekcji historycznych tramwaj\u00f3w i autobus\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n
Fot: Miejskie Przedsi\u0119biorstwo Komunikacyjne SA w Krakowie
<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Norymberski wagon \u201eZeppelin\u201d z pocz\u0105tku XX wieku, kt\u00f3ry by\u0142 eksploatowany w Krakowie od 1941 roku do pocz\u0105tku lat 70. XX wieku (wozi\u0142 pasa\u017cer\u00f3w do lat 60., a nast\u0119pnie przez kilka … <\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":16189,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[3,2,1],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/patriotycznykrakow.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/16188"}],"collection":[{"href":"https:\/\/patriotycznykrakow.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/patriotycznykrakow.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/patriotycznykrakow.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/patriotycznykrakow.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=16188"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/patriotycznykrakow.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/16188\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/patriotycznykrakow.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/16189"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/patriotycznykrakow.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=16188"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/patriotycznykrakow.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=16188"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/patriotycznykrakow.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=16188"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}