![\"\"](\"https:\/\/patriotycznykrakow.pl\/wp-content\/uploads\/2020\/07\/hitlerowcy.jpg\")
<\/p>\nW pierwszej cz\u0119\u015bci zosta\u0142a przybli\u017cona historia powstania budynku Dom \u015al\u0105skiego, tak\u017ce os\u00f3b, kt\u00f3re przyczyni\u0142y si\u0119 do jego powstania, ukazane zosta\u0142o jego przeznaczenie i funkcjonowanie do wybuchu II wojny \u015bwiatowej. W obecnym artykule zostan\u0105 przybli\u017cone dzieje budynku podczas \u015bwiatowego konfliktu 1939-1945. <\/p>\n
<\/p>\n
Ju\u017c od pierwszego i drugiego dnia wojny mieszka\u0144cy Krakowa zacz\u0119li opuszcza\u0107 swoje miasto. Krak\u00f3w opu\u015bci\u0142 m.in. prezydent Boles\u0142aw Czuchajowski, wojewoda J\u00f3zef Tymi\u0144ski, zarz\u0105dzaj\u0105cy wydzia\u0142ami magistratu, pracownicy s\u0142u\u017cb porz\u0105dkowych, wojsko. Z miasta wyjecha\u0142o dow\u00f3dztwo Armii “Krak\u00f3w” z gen. Antonim Szylingiem. Wojsko opu\u015bci\u0142o miasto, aby nie nara\u017ca\u0107 mieszka\u0144c\u00f3w na walki i bombardowanie. W biskupim pa\u0142acu pozosta\u0142 ksi\u0105\u017c\u0119 Adam Sapieha, metropolita krakowski, kt\u00f3ry stan\u0105\u0142 na czele powo\u0142anego przez siebie Obywatelskiego Komitetu Pomocy (4 wrze\u015bnia 1939 r.) Na rzecz tej organizacji metropolita przekaza\u0142 darowizn\u0119 z osobistych \u015brodk\u00f3w. <\/p>\n
Najgorsze oczekiwania mieszka\u0144c\u00f3w Krakowa spe\u0142ni\u0142y si\u0119 rano 6 wrze\u015bnia 1939 r. kiedy to do miasta weszli \u017co\u0142nierze XVII Korpusu Armijnego gen. Wernera Kienitza, wchodz\u0105cego w sk\u0142ad 14 Armii Rzeszy powsta\u0142ej 1 sierpnia 1939 r. w Wiedniu, kt\u00f3r\u0105 dowodzi\u0142 gen. Wilhelm List. Do miasta niebawem przyby\u0142 sztab Einsatzgruppe 1. dowodzonej przez SS-Briegadefuhrera Bruno Streckenbacha, kt\u00f3ry swoj\u0105 siedzib\u0119 znalaz\u0142 w budynku przy ulicy Siemiradzkiego 24.<\/p>\n
Einsatzgruppen to wydzielone grupy operacyjne a. policji bezpiecze\u0144stwa Sicherpolizei<\/strong> (Sipo) na kt\u00f3r\u0105 sk\u0142ada\u0142y si\u0119 policja kryminalna Kriminalpolizei<\/strong> (Kripo) oraz Tajna Policja Pa\u0144stwowa Geheime Staatpolizei<\/strong> (Gestapo) oraz b. s\u0142u\u017cby bezpiecze\u0144stwa Rzeszy Sicherdienst Polizei<\/strong> (SD). Na terenie Rzeczpospolitej, jesieni\u0105 1939 r. dzia\u0142a\u0142o 6 Einsatzgruppen, kt\u00f3re sk\u0142ada\u0142y si\u0119 z Einsatzkommand. Do ich zada\u0144 nale\u017ca\u0142o:<\/p>\n \u201ezwalczanie wszelkich element\u00f3w wrogich Rzeszy i antyniemieckich, w kraju nieprzyjacielskim, na ty\u0142ach walcz\u0105cych wojsk”<\/span><\/strong><\/p>\n Do akcji Einsatzgruppen nale\u017cy zaliczy\u0107 mi\u0119dzy innymi mordowanie lub izolowanie Polak\u00f3w z “Listy wrog\u00f3w Rzeszy” (Sonderfahnungsbuch Polen – specjalna ksi\u0119ga wyszukiwania). Inteligenzaktion, w tym Sonderaktion Krakau, Akcj\u0119 AB, operacj\u0119 Tannenberg.<\/p>\n Dzia\u0142acze Polskiego Zwi\u0105zku Zachodniego (PZZ) – w\u0142a\u015bciciela Domu \u015al\u0105skiego, przewiduj\u0105c zaj\u0119cie miasta przez hitlerowc\u00f3w postanowili spali\u0107 dokumenty przechowywane w budynku, aby uniemo\u017cliwi\u0107 Niemcom identyfikacj\u0119 os\u00f3b tam pracuj\u0105cych i korzystaj\u0105cych z akademika czy przebywaj\u0105cych tam w r\u00f3znych okresach. Wmurowali jedynie w \u015bcian\u0119 budynku akt erekcyjny oraz list\u0119 cz\u0142onk\u00f3w PZZ. W po\u0142owie wrze\u015bnia gmach Domu \u015al\u0105skiego zosta\u0142 zaj\u0119ty na potrzeby 2\/I Einsatzkommmando pod dow\u00f3dztwem Bruno M\u00fcllera , wchodz\u0105cego w sk\u0142ad Einsatzgruppe I. 20 listopada 1939 Einsatzkommando 2\/I zosta\u0142o rozwi\u0105zane a na jego miejsce powo\u0142ano komend\u0119 Sipo i SD na dyskrykt krakowski (Kommandeur der Sicherheitspolizei und des Sicheheitsdients). Siedzib\u0105 komendatury zosta\u0142 Dom \u015al\u0105ski. Jacek Salwi\u0144ski podaje przyczyny dla kt\u00f3rych ten budynek zosta\u0142 wybrany do tej funkcji przez Niemc\u00f3w. Pierwszym czynnikiem by\u0142o po\u0142o\u017cenie. Blisko\u015b\u0107 wi\u0119zienia Montelupich, siedziby rz\u0105du Generalnej Guberni w budynku AGH, oraz siedziby Hansa Franka na Wawelu. Drugim czynnikiem by\u0142a funkcjonalno\u015b\u0107. Budynek by\u0142 nowy, du\u017cy, \u0142atwo mo\u017cna by\u0142o go zaadoptowa\u0107 do potrzeb s\u0142u\u017cb. Trzecim by\u0142 element propagandowy. Zaj\u0119cie przez Niemc\u00f3w Domu \u015al\u0105skiego mia\u0142o wskazywa\u0107 na s\u0142abo\u015b\u0107 pa\u0144stwa polskiego i jego obywateli, kt\u00f3rzy walczyli o polsko\u015b\u0107 \u015al\u0105ska.<\/p>\n Budynek Domu \u015al\u0105skiego zosta\u0142 po\u0142\u0105czony z kolejnymi kamienicami przy ulicy Pomorskiej, z kt\u00f3rych wyrzucono lokator\u00f3w. Opr\u00f3cz biur, stworzono tam mieszkania dla gestapowc\u00f3w. Kino dostosowano do potrzeb funkcjonariuszy, urz\u0105dzono kasyno,<\/p>\n W pokojach na I i II pi\u0119trze by\u0142y przes\u0142uchiwane osoby zar\u00f3wno z wi\u0119zienia Montelupich, z wi\u0119zienia \u015bw. Micha\u0142a jak i te przywo\u017cone bezpo\u015brednio z miejsc zatrzymania. W piwnicach urz\u0105dzono niewielki areszt. Przez ca\u0142y okres wojny hitlerowcy przes\u0142uchiwali, zn\u0119cali si\u0119 , bili, mordowali i organizowali publiczne egzekucje, kt\u00f3re mia\u0142y na celu zastraszy\u0107 polsk\u0105 ludno\u015b\u0107 i zminimalizowa\u0107 ryzyko buntu z jej strony. Na Pomorskiej funkcjonariusze niemieckich s\u0142u\u017cb prze\u015bladowali tak\u017ce innych narod\u00f3w. <\/p>\n\n\n Opracowanie Mariusz Jab\u0142o\u0144ski na podstawie ksi\u0105\u017cek; <\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" W pierwszej cz\u0119\u015bci zosta\u0142a przybli\u017cona historia powstania budynku Dom \u015al\u0105skiego, tak\u017ce os\u00f3b, kt\u00f3re przyczyni\u0142y si\u0119 do jego powstania, ukazane zosta\u0142o jego przeznaczenie i funkcjonowanie do wybuchu II wojny \u015bwiatowej. W … <\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":15274,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[3,11,28,29,2],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/patriotycznykrakow.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/15268"}],"collection":[{"href":"https:\/\/patriotycznykrakow.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/patriotycznykrakow.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/patriotycznykrakow.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/patriotycznykrakow.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=15268"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/patriotycznykrakow.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/15268\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/patriotycznykrakow.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/15274"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/patriotycznykrakow.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=15268"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/patriotycznykrakow.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=15268"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/patriotycznykrakow.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=15268"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}![\"\"](\"https:\/\/patriotycznykrakow.pl\/wp-content\/uploads\/2020\/07\/Terror-niem--1024x724.jpg\")
<\/figure>\n\n\n\n
Moniki Bednarek i Jacka Salwi\u0144skiego, Pomorska Przewodnik po miejscu pami\u0119ci narodowej i oddziale Muzeum Historycznego Miasta Krakowa,<\/em> Krak\u00f3w 2003 oraz Moniki Bednarek i Katarzyny Zimmerer Okupanci. Niemcy w Krakowie 1939-1945<\/em>, Krak\u00f3w 2017. <\/p>\n\n\n\n