{"id":15138,"date":"2024-08-06T07:57:32","date_gmt":"2024-08-06T05:57:32","guid":{"rendered":"http:\/\/patriotycznykrakow.pl\/?p=15138"},"modified":"2024-08-06T07:58:47","modified_gmt":"2024-08-06T05:58:47","slug":"marzenia-o-niepodleglej-krakowski-szlak-i-kompanii-kadrowej-1-oleandry","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/patriotycznykrakow.pl\/index.php\/2024\/08\/06\/marzenia-o-niepodleglej-krakowski-szlak-i-kompanii-kadrowej-1-oleandry\/","title":{"rendered":"Oleandry. 6 sierpnia – 110 rocznica wymarszu I Kompanii Kadrowej (1914-2024)"},"content":{"rendered":"

Pewne miejsca a wraz z nimi osoby i wydarzenia stanowi\u0105 symbole, kt\u00f3re utrwalaj\u0105 si\u0119 w pami\u0119ci zbiorowej zar\u00f3wno lokalnej jak og\u00f3lnonarodowej i s\u0105 okre\u015blane miejscami pami\u0119ci. Takim miejscem sa krakowskie Oleandry. Ich tematem zaj\u0105l si\u0119 m.in. Zygmunt Nowakowski w artykule pt “Oleandry” zamieszczonym w numerze “Ilustrowanego Kuryera Codziennego” z 7 sierpnia 1939 r. Warto si\u0119 z nim zapozna\u0107.<\/p>\r\n

\"\"<\/p>\r\n

 <\/p>\r\n

\"\"<\/p>\r\n

\"\"<\/p>\r\n

 <\/p>\r\n

\"\"<\/p>\r\n\r\n

Oleandry znajduj\u0105 si\u0119 oko\u0142o 1,5 km od Rynku G\u0142\u00f3wnego, w pobli\u017cu B\u0142o\u0144, od kt\u00f3rych oddziela je Aleja 3 maja (od po\u0142udnia). Od wschodu jej granice wyznacza Aleja Trzech Wieszczy, od zachodu ulica Reymana. Od p\u00f3\u0142nocy ulica Reymonta. Na terenie mi\u0119dzy Parkiem Jordana a Alej\u0105 Trzech Wieszczy postanowiono zorganizowa\u0107 Wystaw\u0119 Architektury i Wn\u0119trz, w otoczeniu ogrodowym. Otwarto j\u0105 8 czerwca 1912 r. a prezentowane by\u0142y na niej budynki, kt\u00f3re miano budowa\u0107 w otoczeniu zieleni, nawi\u0105zuj\u0105c do idei miasta-ogrodu Ebenezora Howarda. Prezentowano realizacje projekt\u00f3w budynk\u00f3w mi\u0119dzy innymi teatru, kawiarni, restauracji, gospody, estrady, dworku domu dla robotnika, domu r\u0119kodzielnika.<\/p>\r\n

\r\n\r\n<\/p>\r\n

\r\n
\"\"\r\n
Ilustracja z Ilustrowanego Kuryera Codziennego nr 129 z 9 czerwca 1912 r.<\/figcaption>\r\n<\/figure>\r\n<\/div>\r\n

\r\n\r\n<\/p>\r\n

\"\"\r\n

Ilustracja z Ilustrowanego Kuryera Codziennego nr 129 z 9 czerwca 1912 r<\/figcaption>\r\n<\/figure>\r\n

\r\n\r\n<\/p>\r\n

 <\/p>\r\n

\r\n\r\n<\/p>\r\n

\r\n
\"\"\r\n

Ilustracja z Ilustrowanego Kuryera Codziennego nr 129 z 9 czerwca 1912 r

<\/figcaption>\r\n<\/figure>\r\n<\/div>\r\n

\r\n\r\n<\/p>\r\n

\"\"\r\n
Budynki wystawowe na Oleandrach, ze zbior\u00f3w MK Fs16991\/IX<\/figcaption>\r\n<\/figure>\r\n

\r\n\r\n<\/p>\r\n

\u00a0“Zamach w Sarajewie na arcyksi\u0119cia Franciszka Ferdynanda i jego ma\u0142\u017conk\u0119 przeprowadzony 28 czerwca 1914 r. i uruchomiona w konsekwencji fala szybko nast\u0119puj\u0105cych po sobie zdarze\u0144 stanowi\u0142a, mimo wcze\u015bniejszych kalkulacji, du\u017ce zaskoczenie dla wszystkich. Nie omin\u0119\u0142o ono r\u00f3wnie\u017c obozu niepodleg\u0142o\u015bciowego, kt\u00f3ry by\u0142 chwilowo zupe\u0142nie zdemobilizowany. Zmusi\u0142o to jego lider\u00f3w, przede wszystkim samego Pi\u0142sudskiego, do improwizacji. Komisja Skonfederowanych Stronnictw Niepodleg\u0142o\u015bciowych zebra\u0142a si\u0119 po raz pierwszy od wybuchu kryzysu dopiero 27 lipca, nie maj\u0105c \u017cadnego pomys\u0142u co robi\u0107. Poprzesta\u0142a na wycofaniu pieni\u0119dzy z banku oraz wezwaniu wszystkich organizacji paramilitarnych do wsp\u00f3\u0142dzia\u0142ania poddaj\u0105c je r\u00f3wnocze\u015bnie naczelnej komendzie J\u00f3zefa Pi\u0142sudskiego. W tym samym dniu w komendzie Zwi\u0105zku Strzeleckiego przy ul. Siemiradzkiego 27 w Krakowie pod kierunkiem szefa sztabu Kazimierza Sosnkowskiego rozpocz\u0119to prace mobilizacyjne. Trzy dni p\u00f3\u017aniej Komendant G\u0142\u00f3wny J\u00f3zef Pi\u0142sudski og\u0142osi\u0142 mobilizacj\u0119 polskich si\u0142 strzeleckich. Wydarzenia od tego momentu tocz\u0105 si\u0119 lawinowo. Decyzje Komendanta maj\u0105 charakter suwerenny, nie uzgadniany z wojskowymi austriackimi ani polskimi politykami. 1 sierpnia zaczynaj\u0105 si\u0119 gromadzi\u0107 w rejonie B\u0142o\u0144 i Parku Jordana \u015bci\u0105gaj\u0105ce po\u015bpiesznie z Galicji grupy strzelc\u00f3w i dru\u017cyniak\u00f3w.<\/p>\r\n

\r\n\r\n<\/p>\r\n

\"\"\r\n
Strzelcy na Oleandrach<\/figcaption>\r\n<\/figure>\r\n

\r\n\r\n<\/p>\r\n

M\u0142odzi ludzie s\u0105 kwaterowani w dworkach i pawilonach powystawowych na Oleandrach. W obliczu zaistnia\u0142ej sytuacji Polskie Dru\u017cyny Strzeleckie na powr\u00f3t podporz\u0105dkowa\u0142y si\u0119 niedawnemu Komendantowi. W rezultacie dosz\u0142o do cz\u0119\u015bciowej reintegracji obozu niepodleg\u0142o\u015bciowego.<\/p>\r\n

\r\n\r\n<\/p>\r\n

\"\"\r\n
Teatrzyk w Parku Sportowym na Oleandrach zamieniony na koszary<\/figcaption>\r\n<\/figure>\r\n

\r\n\r\n<\/p>\r\n

Szare strzeleckie mundury wdzia\u0142a te\u017c spora cz\u0119\u015b\u0107 intelektualist\u00f3w przebywaj\u0105cych w Krakowie: pisarzy, poet\u00f3w, malarzy, publicyst\u00f3w, wspieraj\u0105c tym samym rozpoczynaj\u0105cy si\u0119 w\u0142a\u015bnie czyn zbrojny i jego wodza. 3 sierpnia Pi\u0142sudski jako Komendant G\u0142\u00f3wny wyda\u0142 rozkaz integracyjny dla strzelc\u00f3w i dru\u017cyniak\u00f3w oraz wys\u0142a\u0142 siedmioosobowy patrol W\u0142adys\u0142awa Pra\u017cmowskiego \u201eBeliny\u201d do Kr\u00f3lestwa w celu rozpoznania przygranicznych rejon\u00f3w wzd\u0142u\u017c trasy na Kielce. Na Oleandrach formuje si\u0119 I Kompania Kadrowa z\u0142o\u017cona ze strzelc\u00f3w i dru\u017cyniak\u00f3w pod dow\u00f3dztwem Tadeusza Kasprzyckiego. Ta w\u0142a\u015bnie Kompania wczesnym rankiem 6 sierpnia, na kilka godzin przed wypowiedzeniem wojny Rosji przez Austro- -W\u0119gry przekroczy\u0142a o godzinie 9.45 granic\u0119 rosyjsk\u0105 pod Micha\u0142owicami. Strzelcy, a teraz ju\u017c polscy \u017co\u0142nierze w szarych mundurach i maciej\u00f3wkach z orze\u0142kami rozpocz\u0119li marsz ku wolnej Polsce. Sens tego kroku komendant potwierdzi\u0142 specjalnym rozkazem w pierwsz\u0105 rocznic\u0119 wymarszu. \u201eCh\u0142opcy! Naprz\u00f3d! Na \u015bmier\u0107, czy na \u017cycie, na zwyci\u0119stwo czy na kl\u0119ski \u2014 id\u017acie czynem wojennym budzi\u0107 Polsk\u0119 do zmartwychwstania!\u201d. Marsz strzelc\u00f3w na ca\u0142kowicie odmiennej od przewidywanej trasie S\u0142omniki\u2013Miech\u00f3w\u2013J\u0119drzej\u00f3w\u2013Kielce, przebiega\u0142 w zaskakuj\u0105cej dla nich atmosferze ch\u0142odnej oboj\u0119tno\u015bci, niech\u0119ci, a nawet wrogo\u015bci. Poczucie osamotnienie pozostawi\u0142o trwa\u0142y \u015blad w umys\u0142ach i emocjach m\u0142odych \u017co\u0142nierzy. Tymczasem na Oleandry nap\u0142ywali nieustannie nowi ochotnicy. Na szlak bojowy wyruszy\u0142 wi\u0119c kolejny oddzia\u0142 pod dow\u00f3dztwem M. Norwid-Neugebauera. 8 sierpnia na krakowskich B\u0142oniach odby\u0142 si\u0119 przegl\u0105d zaimprowizowanego pu\u0142ku z\u0142o\u017conego z 13 kompanii strzeleckich i dru\u017cyniackich, dowodzonego przez Tadeusza Wyrw\u0119-Furgalskiego.<\/p>\r\n

\r\n\r\n<\/p>\r\n

\"\"\r\n
Jerzy Kossak, Wymarsz I Kompanii Kadrowej z Oleandr\u00f3w w Krakowie dnia 6 sierpnia 1914 r. (1934)
w\u0142asno\u015b\u0107 MK nr 4681\/III<\/figcaption>\r\n<\/figure>\r\n

\r\n\r\n<\/p>\r\n

Pu\u0142k zyska\u0142 niebawem organizacj\u0119 batalionow\u0105 (4 baony). 11 sierpnia dotar\u0142 do Krakowa konny oddzia\u0142 \u201eSoko\u0142\u00f3w\u201d ze Lwowa. Dzie\u0144 p\u00f3\u017aniej w kierunku Kielc wyruszy\u0142y z Krakowa 3 dalsze bataliony. Pi\u0142sudski przekraczaj\u0105c granic\u0119 austriacko-rosyjsk\u0105 rozpoczyna\u0142 wojn\u0119 o Polsk\u0119. Oddzia\u0142y strzeleckie stanowi\u0142y dla\u0144 kadry wojska polskiego jako formacji sojuszniczej Austro-W\u0119gier i II Rzeszy. Dla legitymizowania takiego w\u0142a\u015bnie charakteru swej akcji powo\u0142a\u0142 si\u0119 nawet na fikcyjny rozkaz Rz\u0105du Narodowego, kt\u00f3ry jakoby mia\u0142 powsta\u0107 w Warszawie. Tymczasem Austriacy walcz\u0105c z Serbi\u0105 i Rosj\u0105 rozpoczynali wojn\u0119 o zupe\u0142nie inne cele. Dla nich oddzia\u0142y strzeleckie by\u0142y jedynie grup\u0105 dywersyjn\u0105 o statusie pospolitego ruszenia, podleg\u0142\u0105 Naczelnej Komendzie Armii. Zapowiada\u0142o to powa\u017cny konflikt w niedalekiej przysz\u0142o\u015bci.”<\/p>\r\n

Fragment artyku\u0142u prof. Tomasza G\u0105sowskiego pt. “Krak\u00f3w kolebk\u0105 Legion\u00f3w” z ksi\u0105\u017cki “Rola Krakowa w odzyskaniu niepodleg\u0142o\u015bci. Znaczenie Rady Regencyjnej w uformowaniu ustroju pa\u0144stwa polskiego” Krak\u00f3w 2017<\/p>\r\n

\r\n\r\n<\/p>\r\n

Na terenie dawnych Oleandr\u00f3w znajduje si\u0119 budynek – Dom im. J\u00f3zefa Pi\u0142sudskiego wybudowany w latach 1928-1934 z inicjatywy Legionist\u00f3w maj\u0105cy upami\u0119tnia\u0107 ich szlak bojowy

<\/p>\r\n

\r\n\r\n<\/p>\r\n

\"\"\r\n
Dom im. J\u00f3zefa Pi\u0142sudskiego na krakowskich Oleandrach<\/figcaption>\r\n<\/figure>\r\n

\r\n\r\n<\/p>\r\n

 <\/p>\r\n

\r\n\r\n<\/p>\r\n

Opracowanie Mariusz Jab\u0142o\u0144ski<\/p>\r\n

<\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Pewne miejsca a wraz z nimi osoby i wydarzenia stanowi\u0105 symbole, kt\u00f3re utrwalaj\u0105 si\u0119 w pami\u0119ci zbiorowej zar\u00f3wno lokalnej jak og\u00f3lnonarodowej i s\u0105 okre\u015blane miejscami pami\u0119ci. Takim miejscem sa krakowskie … <\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":15177,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[3,11,29,2],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/patriotycznykrakow.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/15138"}],"collection":[{"href":"https:\/\/patriotycznykrakow.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/patriotycznykrakow.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/patriotycznykrakow.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/patriotycznykrakow.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=15138"}],"version-history":[{"count":3,"href":"https:\/\/patriotycznykrakow.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/15138\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":38595,"href":"https:\/\/patriotycznykrakow.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/15138\/revisions\/38595"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/patriotycznykrakow.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/15177"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/patriotycznykrakow.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=15138"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/patriotycznykrakow.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=15138"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/patriotycznykrakow.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=15138"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}