Marzenia o niepodleg\u0142ej<\/strong> to cykl prezentacji os\u00f3b i miejsc zwi\u0105zanych z Krakowskim Szlakiem Walk o Niepodleg\u0142\u0105 swym zakresem si\u0119gaj\u0105cym pocz\u0105tk\u00f3w Konfederacji Barskiej 1768, a\u017c po 1918 r. Serdecznie Pa\u0144stwa zapraszamy do pod\u0105\u017cania z nami tym szlakiem i do regularnego odwiedzania strony Patriotycznego<\/p>\n
Teraz zostanie Pa\u0144stwu przybli\u017cony Barbakan, gdzie swoj\u0105 legend\u0119 “ustrzeli\u0142” Marcin Oracewicz, a kolejnym miejscem b\u0119dzie Brama Floria\u0144ska z obrazem Naj\u015bwi\u0119tszej Maryi Panny<\/p>\n
Krak\u00f3w do pocz\u0105tk\u00f3w dziewi\u0119tnastego wieku otoczony by\u0142 podw\u00f3jnymi murami o d\u0142ugo\u015bci 3, 4 km. W ich ci\u0105gu znajdowa\u0142o si\u0119 kilkana\u015bcie bram oraz ponad czterdzie\u015bci baszt. Pod koniec XVIII w. mur zewn\u0119trzny by\u0142 mocno zniszczony a wewn\u0119trzny zachowany by\u0142 w miar\u0119 w dobrym stanie. W 1800 r. zaborcy austriaccy wytyczyli granice miasta, kt\u00f3re si\u0119ga\u0142y od kilometra do dw\u00f3ch, od mur\u00f3w. Ponadto z Krakowem po\u0142\u0105czy\u0142y si\u0119 dwa miasta Kleparz (1792) i Kazimierz (1800), w zwi\u0105zku z czym mury wewn\u0105trz miasta okaza\u0142y si\u0119 niepotrzebne. Wyburzanie mur\u00f3w nast\u0105pi\u0142o na wniosek organu w\u0142adzy zaborczej – Gubernium Krajowego dla Galicji, kt\u00f3ry zaakceptowa\u0142 cesarz Franciszek II. Chodzi\u0142o o wykorzystanie materia\u0142u z mur\u00f3w do budowy kanalizacji miejskiej. Ponadto materia\u0142 ten sprzedawano. Wyburzanie krakowskich mur\u00f3w rozpocz\u0119\u0142o si\u0119 w listopadzie 1806 r. i trwa\u0142o do 1809. Po zaj\u0119ciu Krakowa przez ks. J\u00f3zefa Poniatowskiego i przy\u0142\u0105czeniu miasta do Ksi\u0119stwa Warszawskiego rozbi\u00f3rk\u0119 mur\u00f3w kontynuowa\u0142 krakowski magistrat. Po zaj\u0119ciu miasta przez Rosjan w 1813 r. prace zwolni\u0142y, aby nabra\u0107 tempa w 1815 kiedy to na mocy traktatu w Wiedniu w 1815 r. powsta\u0142o Wolne Miasto Krak\u00f3w. Wyburzanie trwa\u0142o do 1820 r. kiedy to rozpocz\u0119to tworzenie krakowskich Plant. Ze starych mur\u00f3w uda\u0142o si\u0119 uratowa\u0107 jedynie Baszt\u0119 Pasamonik\u00f3w, Bram\u0119 Floria\u0144sk\u0105, Arsena\u0142, Baszt\u0119 Stolarzy, Baszt\u0119 Cie\u015bli i …. Barbakan. Przyczyni\u0142 si\u0119 do tego prof. Uniwersytetu Jagiello\u0144skiego Feliks Radwa\u0144ski, kt\u00f3ry mocno or\u0119dowa\u0142 u w\u0142adz Wolnego Miasta Krakowa – w Senacie Rz\u0105dz\u0105cym, argumentuj\u0105c wzgl\u0119dami historycznymi i zdrowotnymi potrzeb\u0119 ich zachowania. Na posiedzeniu 13 stycznia 1817 Senat przychyli\u0142 si\u0119 do wniosku prof. Feliksa Radwa\u0144skiego i przyj\u0105\u0142 uchwa\u0142\u0119 o zachowaniu tych budowli. Nie uda\u0142o si\u0119 jednak uratowa\u0107 tzw. szyi – przej\u015bcia \u0142\u0105cz\u0105cego Barbakan z Bram\u0105 Floria\u0144sk\u0105. <\/p>\n
Barbakan to wa\u017cny element obronny miasta. By\u0142 budowl\u0105 wysuni\u0119t\u0105 poza jego obszar, po\u0142\u0105czony z bram\u0105 miejsk\u0105 za pomoc\u0105 ufortyfikowanego przej\u015bcia (szyi). To pozwala\u0142o obro\u0144com n\u0105 atakowanie wroga, nie tylko z mur\u00f3w, ale r\u00f3wnie\u017c z pozycji bocznych. Dawa\u0142o mo\u017cliwo\u015b\u0107 bezpiecznych wypad\u00f3w jego za\u0142odze na pozycje wroga. W czasie za\u015b pokoju, by\u0142 miejscem w kt\u00f3rym dokonywano kontroli przybywaj\u0105cych jeszcze przed ich wej\u015bciem do miasta. Nazw\u0119 “barbakan” – jak podaje Piotr Hapanowicz w broszurze “Mury obronne i barbakan” (Krak\u00f3w 2014, s. 32) mo\u017cna wyprowadzi\u0107 od arabskiego s\u0142owa “b-al-baqara” (wrota obory), perskiego “balabana” (wysoki dom) czy celtyckiego “bar-bacha” (bar- przed, bacha zamkni\u0119cie czyli przedmurze, przedbramie), W j\u0119zykach roma\u0144skich wyst\u0119puje nazwa “barbacane, barbacano”. Krakowska budowla zosta\u0142a nazwa barbakanem dopiero w 1866 r. przez Augusta Ottmara von Essenweina niemieckiego malarza. Wcze\u015bniej u\u017cywane by\u0142y nazwy: “propugnaculum valvae Sancti Floriani” (ochrona Bramy \u015bwi\u0119tego Floriana), “arx” (twierdza) czy “rondel”. (P. Hapanowicz, 2014, s. 32).<\/p>\n
Krakowski Barbakan usytuowa\u0142y by\u0142 od strony p\u00f3\u0142nocnej mur\u00f3w miejskich, na przeciw niego znajdowa\u0142 si\u0119 rynek kleparski (obejmuj\u0105cy wtedy obecny plac Stary Kleparz i Plac Matejki. Pomys\u0142odawc\u0105 i budowniczym rondla by\u0142 kr\u00f3l Jan Olbracht, kt\u00f3ry po\u0142o\u017cy\u0142 kamie\u0144 w\u0119gielny fortyfikacj\u0119 i przeznaczy\u0142 \u015brodki finansowe. Budynek powsta\u0142 w latach 1498-1499, Tempo prac zwi\u0105zane by\u0142o z zagro\u017ceniem tureckim. Jego \u015brednica wewn\u0105trz mur\u00f3w wynios\u0142a 24,4 m, za\u015b po ich stronie zewn\u0119trznej by\u0142o to ju\u017c ponad 30 m. Kiedy\u015b otacza\u0142a go p\u00f3\u0142kolista fosa o szeroko\u015bci 26 m i g\u0142\u0119boko\u015bci dochodz\u0105cej do 6 m. Z czasem zosta\u0142a jej spora cz\u0119\u015b\u0107 zasypana. Barbakan by\u0142 twierdz\u0105 prawie nie do zdobycia.<\/p>\n Pierwszy powa\u017cny egzamin zda\u0142, i to znakomicie, w pa\u017adzierniku 1587 r., kiedy to w batalii o koron\u0119 polsk\u0105 pod murami Krakowa stan\u0105\u0142 arcyksi\u0105\u017c\u0119 Maksymilian Habsburg. Atak jego wojsk zosta\u0142 odparty, a pretendent do tronu polskiego by\u0142 zmuszony do odst\u0105pienia miasta.<\/p>\n Drugie obl\u0119\u017cenie Krakowa w czasach nowo\u017cytnych mia\u0142o miejsce w okresie potopu szwedzkiego, w 1655 r. za\u0142oga Barbakanu skapitulowa\u0142a z powodu wyczerpania amunicji i g\u0142odu. W 1768 r., w czasie konfederacji barskiej, Barbakan s\u0142u\u017cy\u0142 obro\u0144com w walce z wojskami rosyjskimi.<\/p>\n\n\n \u201eRelacja o. Wincentego Wytyszkiewicza OFM: \u2026Kiedy jednak strza\u0142y armatnie nie zdo\u0142a\u0142y bramy wybi\u0107\u2026 Panin [w rzeczywisto\u015bci podpu\u0142kownik Bock] szuka\u0142 sposobu i miejsca wedle Bramy Floria\u0144skiej, je\u017cd\u017c\u0105c na koniu ze swymi oficerami, ukazuj\u0105c miejsca muru szpad\u0105 \u2013 w kt\u00f3re by bombardowa\u0107 mieli. Natychmiast spostrzeg\u0142szy jeden z obywatelstwa, b\u0119d\u0105cy na murze mieszczanin Marcin Oracewicz, kunsztu pasamoniczego, nabiwszy sztuciec, ugodzi\u0142 Panina w piersi, lecz ten b\u0119d\u0105c pod kamizelk\u0105 uzbrojony zbroj\u0105, nic mu nie szkodzi\u0142o. Poznawszy by\u0107 uzbrojonego wodza Oracewicz, nabiwszy powt\u00f3rnie bro\u0144, mierzy\u0142 do g\u0142owy, co jak tylko kapelusz jego trafiwszy i przestrzeliwszy Panin odda\u0142 dzielnemu strzelcowi uk\u0142on. Marcin Oracewicz tak po dwa razy omylon i chybionym zostawszy, nie omieszka\u0142 trzeci raz sztu\u0107ca swego nabi\u0107 \u2013 jak inna wiadomo\u015b\u0107 podaje, guzikiem od \u017cupana \u2013 i mierz\u0105c ku g\u0142owie trafi\u0142 w z\u0119by i zwali\u0142 Panina z konia. Officyerowie widz\u0105c pora\u017conego \u015bmiertelnie genera\u0142a swego, a chc\u0105c go ratowa\u0107 na ziemi, przez g\u0119sty ogie\u0144 z mur\u00f3w od obywatelstwa leg\u0142o przy nim dw\u00f3ch officyer\u00f3w z kilkunastu gemejnymi**. Mi\u0119dzy poleg\u0142ymi oficerami by\u0142 major Keith, liczba za\u015b zabitych \u017co\u0142nierzy wynosi\u0142a 27. Rosyanie, straciwszy przy tym szturmie swojego wodza, odci\u0105gn\u0119li zaraz od miasta, udaj\u0105c si\u0119 do Czy\u017cyn, dziedzicznych d\u00f3br ksi\u0119\u017cy Cysters\u00f3w mogilskich. Zabrali tak\u017ce zw\u0142oki poleg\u0142ych oficer\u00f3w i pochowali je w ogrodzie Steinkellerowskim, gdzie dzisiaj ogr\u00f3d strzelecki\u201d.<\/em> A. Chmiel, Marcin Oracewicz, mieszczanin krakowski<\/em>, Krak\u00f3w 1897, \u201eBiblioteka Krakowska\u201d, cytat za: Lidia Lig\u0119za, Pog\u0142osy konfederacji barskiej na ziemi krakowskiej<\/em>, (w:) Przemiany tradycji barskiej<\/em>, s. 225\u2013246 [za:] str. 41\u201342<\/p>\n\n\n Marcin Oracewicz (pierwotne nazwisko Oracz, ur. ok. 1720 r. w Lubowli na Spiszu – zm. w Krakowie po 1789 r. By\u0142 krakowskim mieszczaninem od 17 listopada 1745 r. W latach 1747 -1775 prowadzi\u0142 warsztat w Szarej Kamienicy (obecnie Rynek G\u0142\u00f3wny 6), gdzie te\u017c mieszka\u0142. Zajmowa\u0142 si\u0119 pasamonictwem to jest wyrobem pas\u00f3w, ta\u015bm, fr\u0119dzli, by\u0142 tak\u017ce cz\u0142onkiem Bractwa Kurkowego i bardzo dobrym strzelcem. Jako pasamonik by\u0142 zobowi\u0105zany do obrony miasta z baszty tego cechu i mur\u00f3w przylegaj\u0105cych bezpo\u015brednio do niej. Znajduje si\u0119 ona jako pierwsza po prawej od Bramy Floria\u0144skiej patrz\u0105c od wewn\u0105trz miasta. Wydarzenia z czerwca 1768 r. przenios\u0142y Oracewicza do grupy bohater\u00f3w naszego miasta. Opracowanie Mariusz Jab\u0142o\u0144ski<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" Pewne miejsca a wraz z nimi osoby i wydarzenia stanowi\u0105 symbole, kt\u00f3re utrwalaj\u0105 si\u0119 w pami\u0119ci zbiorowej zar\u00f3wno lokalnej jak og\u00f3lnonarodowej i s\u0105 okre\u015blane miejscami pami\u0119ci. Ich znaczenie polega na … <\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":15128,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[3,11,29,2],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/patriotycznykrakow.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/15085"}],"collection":[{"href":"https:\/\/patriotycznykrakow.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/patriotycznykrakow.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/patriotycznykrakow.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/patriotycznykrakow.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=15085"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/patriotycznykrakow.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/15085\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/patriotycznykrakow.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/15128"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/patriotycznykrakow.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=15085"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/patriotycznykrakow.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=15085"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/patriotycznykrakow.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=15085"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}![\"\"](\"https:\/\/patriotycznykrakow.pl\/wp-content\/uploads\/2020\/07\/barb1.jpg\")
![\"\"](\"https:\/\/patriotycznykrakow.pl\/wp-content\/uploads\/2020\/07\/barbakan.jpg\")
![\"\"](\"https:\/\/patriotycznykrakow.pl\/wp-content\/uploads\/2020\/07\/121499561-1024x792.jpg\")
<\/p>
<\/p>\n\n\n\n![\"\"](\"https:\/\/patriotycznykrakow.pl\/wp-content\/uploads\/2020\/07\/P8170690-1024x677.jpg\")
Marcinowi Oracewiczowi z 1897 r.<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n