![\"\"](\"https:\/\/patriotycznykrakow.pl\/wp-content\/uploads\/2020\/05\/Limba-728x1024.jpg\")
W karpackim borze \u015bwierkowym oraz w pozosta\u0142o\u015bciach po borach limbowych (pi\u0119tro regla g\u00f3rnego) spotykamy oko\u0142o 35 l\u0119gowych gatunk\u00f3w ptak\u00f3w (wi\u0119kszo\u015b\u0107 z nich wyst\u0119puje tak\u017ce w pi\u0119trze ni\u017cszym). Spotkamy tu typowo g\u00f3rskie gatunki \u2013 dzi\u0119cio\u0142a tr\u00f3jpalczastego i drozda obro\u017cnego. <\/p>\n
![\"\"](\"https:\/\/patriotycznykrakow.pl\/wp-content\/uploads\/2020\/05\/dzi\u0119cio\u0142.jpg\")
<\/p>\n
Samiec dzi\u0119cio\u0142a tr\u00f3jpalczastego Drozd obro\u017cny, fot, Piotr Tadeusz<\/p>\n Bytuje tu tak\u017ce orzech\u00f3wka, kt\u00f3rej ulubiony, naturalny pokarm stanowi\u0105 nasiona limby. Dzi\u0119ki robieniu zapas\u00f3w na zim\u0119 z szyszek i nasion tego drzewa przyczynia si\u0119 ona do jego rozsiewania. Orzech\u00f3wka jest tak\u017ce przyk\u0142adem gatunku, kt\u00f3ry ulega szybkim procesom synantropizacji (przystosowaniu do \u017cycia w\u015br\u00f3d ludzi) i coraz cz\u0119\u015bciej pokarm jej stanowi\u0105 odpadki pozostawione przez cz\u0142owieka.<\/p>\n Orzech\u00f3wka zwyczajna, fot. Margaux 1900<\/p>\n W lasach tego regla swoje ostoje posiadaj\u0105 r\u00f3wnie\u017c jak i w reglu dolnym g\u0142uszec, jarz\u0105bek oraz dzi\u0119cio\u0142 czarny. W g\u00f3rnoreglowym borze \u015bwierkowym dominantami nadal s\u0105 szeroko rozmieszczone zi\u0119ba i rudzik.<\/p>\n Jarz\u0105bek pospolity, fot. Wilfried Berns<\/a>\/ Tiermotive.de<\/a><\/span><\/p>\n Rudzik fot. Wikinature <\/p>\n <\/p>\n Opr\u00f3cz nich wyst\u0119puj\u0105 jednak g\u0142\u00f3wnie gatunki preferuj\u0105ce lasy szpilkowe. Nale\u017c\u0105 do nich: mysikr\u00f3lik, sosn\u00f3wka, pokrzywnica i czubatka.W\u015br\u00f3d zespo\u0142u ptak\u00f3w tatrza\u0144skich regli a\u017c 12 gatunk\u00f3w znajduje si\u0119 na Czerwonej li\u015bcie zwierz\u0105t gin\u0105cych i zagro\u017conych w Polsce. S\u0105 to: jarz\u0105bek, g\u0142uszec, cietrzew, przepi\u00f3rka, derkacz, s\u0142onka, puchacz, s\u00f3weczka, puszczyk uralski, w\u0142ochatka, dzi\u0119cio\u0142 tr\u00f3jpalczasty i pomurnik. S\u0105 to w wi\u0119kszo\u015bci gatunki zwi\u0105zane z naturalnymi lasami, gdzie znajduj\u0105 optymalne warunki \u017cycia. Bez utrzymania drzewostanu w stanie zbli\u017conym do naturalnego wymienione ptaki nie maj\u0105 szans na prze\u017cycie.<\/p>\n Sowy. <\/strong>Do tej pory w Tatrach i ich bliskim otoczeniu zanotowano wyst\u0119powanie 12 gatunk\u00f3w s\u00f3w,z czego 6 zak\u0142ada tu stanowiska l\u0119gowe (s\u00f3weczka, sowa uszata, puszczyk zwyczajny, puszczyk uralski, w\u0142ochatka oraz puchacz). Najmniejsze s\u0105 s\u00f3weczki, kt\u00f3re wa\u017c\u0105 70 g, za\u015b najwi\u0119ksze, puchacze, mog\u0105 osi\u0105gn\u0105\u0107 wag\u0119 nawet 4 kg. U wi\u0119kszo\u015bci gatunk\u00f3w obserwujemy du\u017ce oczy, kt\u00f3re umo\u017cliwiaj\u0105 im lepsze wychwytywanie \u015bwiat\u0142a w ciemno\u015bci. Wbrew popularnym opiniom, sowy dobrze widz\u0105 tak\u017ce za dnia, a z natury s\u0105 dalekowidzami. Ptaki te maj\u0105 zaokr\u0105glon\u0105 g\u0142ow\u0119, nieproporcjonalnie du\u017c\u0105 w stosunku do reszty cia\u0142a. Wok\u00f3\u0142 twarzy pi\u00f3ra tworz\u0105 u nich tzw. szlar\u0119 \u2013 swoist\u0105 ramk\u0119. Taka budowa cia\u0142a pozwala sowom na niezwykle precyzyjne wychwytywanie d\u017awi\u0119k\u00f3w. Z racji tego, \u017ce sowy przewa\u017cnie s\u0105 nocnymi drapie\u017cnikami, struktura ich pi\u00f3r pozwala na mi\u0119kki i cichy lot, konieczny do bezszelestnego dopadni\u0119cia p\u0142ochej ofiary.<\/p>\n Tatrza\u0144ski Park Narodowy le\u017cy w ca\u0142o\u015bci w zlewisku Ba\u0142tyku, co ma wielkie znaczenie dla sk\u0142adu gatunkowego mieszkaj\u0105cych tu ryb, kt\u00f3re w spos\u00f3b naturalny mog\u0142y przyp\u0142yn\u0105\u0107 z ni\u017cej po\u0142o\u017conych w\u00f3d. Do nas dop\u0142yn\u0119\u0142y ryby z dorzecza Wis\u0142y, do cz\u0119\u015bci Tatr s\u0142owackich dop\u0142yn\u0119\u0142y z dorzecza Dunaju. Dolne biegi potok\u00f3w zasiedla pstr\u0105g potokowy, g\u0142owacz pr\u0119gop\u0142etwy, strzebla potokowa oraz lipie\u0144. Ryby docieraj\u0105 tam, dok\u0105d mog\u0105. Kiedy na drodze ich w\u0119dr\u00f3wek staj\u0105 wodospady lub odcinki o podziemnych przep\u0142ywach, g\u00f3rne biegi potok\u00f3w s\u0105 bezrybne. \u017bycie w wodach uzale\u017cnione jest w wielkim stopniu od tego, co dzieje si\u0119 na l\u0105dzie. Na to, co dzieje si\u0119 w wodach tatrza\u0144skich wp\u0142yw wywieraj\u0105 budowle po\u0142o\u017cone setki i dziesi\u0105tki kilometr\u00f3w od Tatr. Przegrodzenie koryta Wis\u0142y zapor\u0105 we W\u0142oc\u0142awku, koryta Dunajca zaporami w Czchowie, Ro\u017cnowie, Sromowcach i Czorsztynie ca\u0142kowicie wykluczy\u0142o powr\u00f3t troci w\u0119drownej na jej odwieczne tarliska w Tatrach. Przegrodzenie dop\u0142yw\u00f3w Dunajca progami na przedpolu Tatr utrudnia okresowe migracje pstr\u0105ga potokowego.Ryby w Tatrza\u0144skim Parku Narodowym znajduj\u0105 si\u0119 pod ochron\u0105, w parku nie mo\u017cna w\u0119dkowa\u0107.<\/p>\n\n\n\n Ciekawostki<\/p>\n 1. Cz\u0142owiek w przesz\u0142o\u015bci zarybi\u0142 bezrybne kiedy\u015b jeziora tatrza\u0144skie. Sprowadzony z Ameryki P\u00f3\u0142nocnej pstr\u0105g \u017ar\u00f3dlany \u201ewyci\u0105\u0142 w pie\u0144\u201d wiele unikatowych populacji gatunk\u00f3w planktonowych. Pstr\u0105g \u017ar\u00f3dlany \u017cyje obecnie w Zielonym, Litworowym i Czarnym Stawie G\u0105sienicowym oraz w cz\u0119\u015bci jezior Doliny Pi\u0119ciu Staw\u00f3w.<\/p>\n 2. W Czerwonym \u017blebie w masywie Czerwonych Wierch\u00f3w odkryto \u015blady dinozaura.<\/p>\n 3. W Tatrach Bielskich wyst\u0119powa\u0142y niegdy\u015b tak egzotyczne gatunki zwierz\u0105t jak bizony czy kozioro\u017cce. Wszystko za spraw\u0105 Christiana Hohenlohe, kt\u00f3ry w XIX wieku stworzy\u0142 rezerwat \u0142owiecki, do kt\u00f3rego sprowadza\u0142 te zwierz\u0119ta.<\/p>\n Ro\u015bliny Na terenie Tatr stwierdzono wyst\u0119powanie oko\u0142o 1.300 gatunk\u00f3w ro\u015blin naczyniowych, w tym oko\u0142o 1.000 gatunk\u00f3w mo\u017cna spotka\u0107 na terenie Tatrza\u0144skiego Parku Narodowego. R\u00f3\u017cnorodno\u015b\u0107 gatunkowa Tatr jest zatem wi\u0119ksza ni\u017c w wielu innych rejonach o podobnej powierzchni, po\u0142o\u017conych w Europie \u015arodkowej. Interesuj\u0105c\u0105 grup\u0119 we florze Tatr stanowi\u0105 paleoendemity. S\u0105 to ro\u015bliny, kt\u00f3re spotka\u0107 mo\u017cna wy\u0142\u0105cznie w Karpatach Zachodnich, a ich pochodzenie jest datowane na epok\u0119 poprzedzaj\u0105c\u0105 zlodowacenie. Warto wymieni\u0107 tu trzy gatunki, kt\u00f3re mog\u0105 poszczyci\u0107 si\u0119 tytu\u0142em najstarszych mieszka\u0144c\u00f3w Tatr. Jest w\u015br\u00f3d nich ostr\u00f3\u017cka tatrza\u0144ska, skalnica tatrza\u0144ska oraz posiadaj\u0105cy w Tatrach jedyne stanowiska w masywie Siwego Wierchu go\u017adzik l\u015bni\u0105cy .<\/p>\n Limba<\/strong> jest gatunkiem sosny, kt\u00f3ry w Europie wyst\u0119puje jedynie w wysokich po\u0142o\u017ceniach g\u00f3rskich. W Polsce na stanowiskach naturalnych ro\u015bnie tylko w Tatrach, tote\u017c wszystkie jej rodzime stanowiska chronione s\u0105 na obszarze Tatrza\u0144skiego Parku Narodowego. W warunkach tatrza\u0144skich limba nie osi\u0105ga zbyt imponuj\u0105cych rozmiar\u00f3w. Rzadko przekracza 20 metr\u00f3w wysoko\u015bci i 100 cm grubo\u015bci pnia. Jest przy tym drzewem rosn\u0105cym bardzo wolno. Najstarsze znane osobniki na terenie TPN licz\u0105 oko\u0142o 300\u2013400 lat. Limba jest gatunkiem do\u015b\u0107 d\u0142ugowiecznym i mo\u017ce \u017cy\u0107 nawet 1.000 lat. Od pozosta\u0142ych krajowych gatunk\u00f3w sosen limb\u0119 mo\u017cna odr\u00f3\u017cni\u0107 po tym, \u017ce jej ig\u0142y rosn\u0105 w p\u0119czkach po pi\u0119\u0107 sztuk, podczas gdy u kosodrzewiny i sosny zwyczajnej po dwie. Najwy\u017cej po\u0142o\u017cone znane stanowisko limby w Tatrach Polskich znajduje si\u0119 w Masywie Wo\u0142oszyna na wysoko\u015bci 2.020 m n.p.m.<\/p>\n Ostr\u00f3\u017cka tatrza\u0144ska<\/strong> to gatunek rzadkiej g\u00f3rskiej ro\u015bliny wieloletniej nale\u017c\u0105cej do rodziny jaskrowatych. Wyst\u0119puje w Tatrach, Tatrach Ni\u017cnych, Choczu i na Ma\u0142ej Fatrze. Ro\u015bnie w zio\u0142oro\u015blach, zarastaj\u0105cych piargach, na murawach skalnych, na pod\u0142o\u017cu wapiennym i granitowym. Osi\u0105ga wysoko\u015b\u0107 od 50 do 100 cm. Posiada, du\u017ce kwiaty o bardzo intensywnej lazurowej b\u0105d\u017a fioletowej barwie. Kwitnie w lipcu. Jest ro\u015blin\u0105 truj\u0105c\u0105. Ostr\u00f3\u017cka tatrza\u0144ska jest reliktem pochodz\u0105cym z trzeciorz\u0119du.<\/p>\n Storczyki <\/strong>licznie reprezentowane we florze tatrza\u0144skiej. Na terenie TPN stwierdzono wyst\u0119powanie 27 ich gatunk\u00f3w (w ca\u0142ej Polsce wyst\u0119puje 47 gatunk\u00f3w). Spo\u015br\u00f3d tatrza\u0144skich storczyk\u00f3w szczeg\u00f3lnie atrakcyjnie wygl\u0105daj\u0105 kwiaty nielicznie wyst\u0119puj\u0105cego obuwika pospolitego, kt\u00f3ry porasta wapienne zbocza w obr\u0119bie regli. Jest on jedynym przedstawicielem w\u015br\u00f3d krajowych storczyk\u00f3w nale\u017c\u0105cym do rodziny obuwikowatych posiadaj\u0105cych tzw. kwiaty pu\u0142apkowe. Jeden z p\u0142atk\u00f3w okwiatu, tzw. war\u017cka \u2013 ma kszta\u0142t buta (st\u0105d polska nazwa rodziny). Owad, kt\u00f3ry wlecia\u0142 do tego \u201ebuta\u201d, chc\u0105c si\u0119 z niego wydosta\u0107, musi przej\u015b\u0107 przez struktury generatywne kwiatu, dokonuj\u0105c w trakcie tej w\u0119dr\u00f3wki zapylenia. Wygl\u0105d kwiat\u00f3w to tak\u017ce atut kilku szeroko rozpowszechnionych storczyk\u00f3w z rodzaju kuku\u0142ka (plamistej, Fuchsa, szerokolistnej), oraz g\u00f3\u0142ki d\u0142ugoostrogowej i wonnej. Kwiaty tych storczyk\u00f3w s\u0105 zwykle w r\u00f3\u017cnych odcieniach koloru czerwonego, cho\u0107 u g\u00f3\u0142ek spotyka si\u0119 tak\u017ce formy kwitn\u0105ce na bia\u0142o. Atrakcyjno\u015b\u0107 kwiat\u00f3w g\u00f3\u0142ek jest tak\u017ce uwydatniona przez bardzo mocny, przyjemny zapach. Wo\u0144 tych kwiat\u00f3w jest szczeg\u00f3lnie intensywna podczas upalnych dni, a najbardziej odczuwalna w miejscach os\u0142oni\u0119tych od wiatru np. w Dolinie Str\u0105\u017cyskiej lub Dolinie Bia\u0142ego. Nie spos\u00f3b wspomnie\u0107 wszystkich gatunk\u00f3w storczyk\u00f3w rosn\u0105cych na terenie Tatrza\u0144skiego Parku Narodowego, cho\u0107 niekt\u00f3re z nich, jak na przyk\u0142ad najmniejszy krajowy gatunek z tej rodziny \u2013 potrostek alpejski (Chamorchis alpina<\/em>) z pewno\u015bci\u0105 zas\u0142uguj\u0105 na uwag\u0119. Gatunek ten mo\u017cna uzna\u0107 za sztandarowy dla Tatr, poniewa\u017c w\u0142a\u015bnie tutaj, g\u0142\u00f3wnie w masywie Ciemniaka w pa\u015bmie Czerwonych Wierch\u00f3w, znajduj\u0105 si\u0119 jego jedyne krajowe stanowiska.<\/p>\n\n\n Ciekawe doliny, g\u00f3ry, krzy\u017ce, kapliczki i inne zabytki na terenie TPN<\/strong><\/p>\n\n\n Dolina Chocho\u0142owska <\/strong>jest najd\u0142u\u017csz\u0105 i najwi\u0119ksz\u0105 dolin\u0105 w polskich Tatrach, ma ok. 10 km d\u0142ugo\u015bci. Jest idealnym miejscem na spacery z dzie\u0107mi lub osobami starszymi (z w\u00f3zkiem), a jednocze\u015bnie \u015bwietnym punktem wyj\u015b\u0107 w wy\u017csze partie Tatr Zachodnich m.in. na Grzesia, Wo\u0142owiec, Rohacze, Trzydniowia\u0144ski Wierch, Ornak i Starorobocia\u0144ski Wierch. Dolina Chocho\u0142owska jest dost\u0119pna i atrakcyjna o ka\u017cdej porze roku. Wiosn\u0105 przyci\u0105ga licznych fotograf\u00f3w krokus\u00f3w, a zim\u0105 narciarzy biegowych i turowych. Dolina Chocho\u0142owska w dolnej cz\u0119\u015bci tworzy g\u0142\u0119boki w\u0105w\u00f3z, w kt\u00f3rym wyst\u0119puj\u0105 przew\u0119\u017cenia, zwane bramami: jest to Ni\u017cnia i Wy\u017cnia Brama Chocho\u0142owska. Wschodnie wrota Ni\u017cniej Bramy tworzy <\/p>\n Ska\u0142a Kmietowicza<\/strong> (987 m), kt\u00f3ra dzi\u0119ki wysokim, pionowym \u015bcianom jest dobrze widoczna od strony drogi. Znajduj\u0105 si\u0119 w niej dwie ma\u0142e jaskinie zwane Schronami. Nazw\u0119 t\u0105 nadano skale dla uczczenia ks. J\u00f3zefa Leopolda Kmietowicza, przyw\u00f3dcy Powstania Chocho\u0142owskiego z 1846 r. W latach 1930-1932 wybudowano schronisko na Polanie, kt\u00f3re by\u0142o popularn\u0105 baz\u0105 dla narciarzy. W 1939 r. zaj\u0119li je Niemcy, stworzyli tu m.in. plac\u00f3wk\u0119 stra\u017cy granicznej. Schronisko sp\u0142on\u0119\u0142o niemal w ostatnich dniach wojny w bardzo dramatycznych okoliczno\u015bciach. W latach 1944-45 w dolinie stacjonowa\u0142y oddzia\u0142y partyzant\u00f3w polskich i radzieckich. Po krwawej bitwie 8 grudnia 1944 r. z oddzia\u0142ami hitlerowskimi jaka si\u0119 rozegra\u0142a w Dolinie Zuberskiej, cz\u0119\u015b\u0107 oddzia\u0142\u00f3w przesz\u0142a do Doliny Chocho\u0142owskiej i tu si\u0119 zakwaterowa\u0142a. Z pocz\u0105tkiem stycznia Niemcy natarli na partyzant\u00f3w, pal\u0105c po drodze sza\u0142asy. W czasie walk, od pocisk\u00f3w artyleryjskich schronisko zapali\u0142o si\u0119 i sp\u0142on\u0119\u0142o. W latach 1951-53 wybudowano na polanie Chocho\u0142owskiej nowe, du\u017ce schronisko PTTK (im. Jana Paw\u0142a II), kt\u00f3re s\u0142u\u017cy turystom do dzisiaj. Znajduje si\u0119 na wysoko\u015bci 1.146 m npm i jest \u015bwietn\u0105 baz\u0105 noclegow\u0105 do wypad\u00f3w w Tatry Zachodnie. Niedaleko schroniska wybudowano w roku 1955 pierwsz\u0105 w Tatrach elektrowni\u0119 wodn\u0105, wykorzystuj\u0105c\u0105 wody Jarz\u0105bczego Potoku. Projekt i wyposa\u017cenie elektrowni wykonano w Austrii, gdzie wiele schronisk korzysta z tego typu urz\u0105dze\u0144.<\/p>\n Ciekawostki<\/p>\n\n\n 1. W Dolinie Chocho\u0142owskiej kr\u0119cona by\u0142a scena z kuligiem do filmu Potop oraz 7 odcinek Janosika. \u201cPami\u0105tk\u0105\u201d po Janosiku jest Kaplica Jana Chrzciciela. Stoj\u0105ca tu wcze\u015bniej ma\u0142a kapliczka, kt\u00f3r\u0105 wybudowali w 1958 r. g\u00f3rale zosta\u0142a na potrzeby filmu rozbudowana. Po nakr\u0119ceniu zdj\u0119\u0107 nie zosta\u0142a rozebrana, a wr\u0119cz przeciwnie, wyposa\u017cona i po\u015bwi\u0119cona. Jest to chyba jedyny przypadek budowy nowego obiektu sakralnego przez socjalistyczne w\u0142adze PRL. 2. Dolina Chocho\u0142owska to jedna z niewielu dolin w Tatrach, gdzie mo\u017cna wjecha\u0107 rowerem. 3. W 1938 r. usi\u0142owano pobi\u0107 tutaj \u015bwiatowy rekord wysoko\u015bci lotu balonem \u201eGwiazda Polski\u201d, niestety, z powod\u00f3w niesprzyjaj\u0105cych warunk\u00f3w atmosferycznych przedsi\u0119wzi\u0119cie si\u0119 nie powiod\u0142o (na \u015bcianie Schroniska w Dolinie Chocho\u0142owskiej umieszczono tablic\u0119 pami\u0105tkow\u0105 tego wydarzenia). 4. Na budynku schroniska znajduje si\u0119 m.in. tablica upami\u0119tniaj\u0105ca akcj\u0119 ratunkow\u0105 TOPR z 11\u201312 lutego 1945 r., przetransportowano w\u00f3wczas rannych partyzant\u00f3w ze Skrajnego Salatyna. 5. W czerwcu 1983 r. w schronisku dosz\u0142o do spotkania Papie\u017ca Jana Paw\u0142a II z Lechem Wa\u0142\u0119s\u0105 i jego rodzin\u0105. Po tym wydarzeniu na \u015bcianie budynku umieszczono tablic\u0119 pami\u0105tkow\u0105, a tak\u017ce wytyczono szlak papieski w Dolinie Jarz\u0105bczej. W schronisku znajduje si\u0119 rze\u017aba, kt\u00f3ra jest podarunkiem od Lechy Wa\u0142\u0119sy dla Papie\u017ca. 6. Tablica upami\u0119tniaj\u0105ca powstanie chocho\u0142owskie. Ufundowana przez ksi\u0119\u017cy z dekanatu nowotarskiego w roku 1903. Upami\u0119tnia epizod sprzed Wiosny Lud\u00f3w zwany “poruse\u0144stwem chocho\u0142owskim”. Powstanie mia\u0142o si\u0119 rozpocz\u0105\u0107 r\u00f3wnocze\u015bnie z og\u00f3lnonarodowym, kt\u00f3rego termin zosta\u0142 jednak w ostatniej chwili odwo\u0142any, o czym wiadomo\u015b\u0107 nie dotar\u0142a w por\u0119 na Podhale. Zryw powsta\u0144czy trwa\u0142 od 21 do 23 lutego 1846 roku, a pr\u00f3cz chocho\u0142owian brali w nim udzia\u0142 tak\u017ce g\u00f3rale z Cichego, Dzianisza oraz Witowa. Tablica wkuta jest w \u015bcian\u0119 skaln\u0105 Ni\u017cniej Bramy Chocho\u0142owskiej, po prawej stronie potoku. Metalowa, odlewana z br\u0105zu, w kszta\u0142cie prostok\u0105ta (80 x 70 cm) z wypuk\u0142ym napisem: “Ku czci X. Leopolda Kmietowicza, wikarego z Chocho\u0142owa, tw\u00f3rcy zbrojnego ruchu narodowego g\u00f3rali tutejszych w 1846 r., przy dzielnej pomocy Jana Andursikiewicza org., X. Micha\u0142a G\u0142owackiego z Poronina i X. Micha\u0142a Janiczaka z Szaflar”. Nad tablic\u0105 umieszczony obrazek Matki Boskiej Cz\u0119stochowskiej, w drewnianej ramce, za szk\u0142em.<\/p>\n Dolina Ko\u015bcieliska<\/strong> to jedna z najpi\u0119kniejszych i najch\u0119tniej odwiedzanych dolin w Tatrach. Jest doskona\u0142ym miejscem spacerowym dla wszystkich grup turyst\u00f3w. Dzi\u0119ki licznym dodatkowym atrakcjom mo\u017cna j\u0105 zwiedza\u0107 wielokrotnie w r\u00f3\u017cnych kombinacjach i o ka\u017cdej porze roku. Dolina Ko\u015bcieliska tworzy d\u0142ugi i g\u0142\u0119boki w\u0105w\u00f3z skalny, o d\u0142ugo\u015bci ok. 9 kilometr\u00f3w. Wej\u015bcie do niej znajduje si\u0119 w Kirach. Dnem w\u0105wozu p\u0142ynie Ko\u015bcieliski Potok. Spacery mo\u017cna po\u0142\u0105czy\u0107 z odwiedzeniem jaski\u0144, niezwyk\u0142ego W\u0105wozu Krak\u00f3w lub wycieczk\u0105 nad Smreczy\u0144ski Staw. Du\u017cym u\u0142atwieniem jest Schronisko na Hali Ornak, gdzie mo\u017cna odpocz\u0105\u0107 lub zanocowa\u0107, by ruszy\u0107 na okoliczne szczyty.<\/strong> W Dolinie znajduje si\u0119 5 dost\u0119pnych dla ruchu turystycznego jaski\u0144: Mro\u017ana, Mylna, Raptawicka, Ob\u0142azkowa i Smocza Jama. W trzech punktach doliny wyst\u0119puj\u0105 zw\u0119\u017cenia, miejsca gdzie \u015bciany zbli\u017caj\u0105 si\u0119 do siebie nazywane s\u0105 bramami, s\u0105 to: Ni\u017cnia (Brama Kantaka), Po\u015brednia (Brama Kraszewskiego) i Wy\u017cnia Ko\u015bcieliska Brama (Brama Raptawicka).<\/p>\n Ciekawostki Kapliczka hawiarska, zwana te\u017c zb\u00f3jnick\u0105<\/strong>kapliczka na polanie Stare Ko\u015bcieliska. Legenda podaje, \u017ce ufundowali j\u0105 zb\u00f3jnicy, ale tak naprawd\u0119 zosta\u0142a wybudowana przez g\u00f3rnik\u00f3w i hutnik\u00f3w, kt\u00f3rzy pracowali w dzia\u0142aj\u0105cej tu hucie \u017celaza. Na podstawie dost\u0119pnych \u017ar\u00f3de\u0142 okre\u015bla si\u0119, \u017ce powsta\u0142a w 1 \u0107w. XIX w. Murowana, kryta gontem kapliczka stoi na skraju polany, po prawej stronie drogi prowadz\u0105cej na Ornak . Nad drzwiami znajduje si\u0119 napis \u201eAve Marya\u201d oraz emblematy g\u00f3rnicze \u2013 dwa skrzy\u017cowane m\u0142otki. Przy s\u0142upkach ogrodzenia ustawione s\u0105 rze\u017abione sylwetki zb\u00f3jnika i g\u00f3rnika.<\/p>\n Ska\u0142a Pisana<\/strong> \u2013 wapienna, kilkunastometrowa p\u0142aska ska\u0142a, kt\u00f3ra ca\u0142a jest \u201epopisana\u201d autografami turyst\u00f3w sprzed lat (m.in. malarza Henryka Siemiradzkiego). Ska\u0142a znajduje si\u0119 w Wy\u017cniej Ko\u015bcieliskiej Bramie, jest doskonale widoczna z mostku na Ko\u015bcieliskim Potoku. Nie jest dost\u0119pna dla turyst\u00f3w. Jaskinia by\u0142a znana od dawna, penetrowali j\u0105 i poszukiwacze skarb\u00f3w i g\u00f3rnicy. Z jaskini\u0105 zwi\u0105zanych jest kilka legend g\u00f3ralskich, jedna z nich m\u00f3wi o \u015bpi\u0105cym zast\u0119pie rycerzy Boles\u0142awa Chrobrego, kt\u00f3rzy czekaj\u0105 na sygna\u0142 do powstania, inna o jeziorku podskalnym, po kt\u00f3rym p\u0142ywa kaczka znosz\u0105ca raz w roku z\u0142ote jajko. Schronisko na Polanie Pisanej (Bufet na Polanie Pisanej) istnia\u0142o od 1935 r. W czasie II wojny \u015bwiatowej budynek s\u0142u\u017cy\u0142 partyzantom i kurierom, sp\u0142on\u0105\u0142 w 1945 r. Po wojnie, w roku 1946 wybudowano w innym miejscu wi\u0119ksze schronisko, kt\u00f3re zosta\u0142o przej\u0119te przez TPN. Kiedy niszczej\u0105cy budynek zosta\u0142 przeznaczony do likwidacji wykorzystano go do realizacji filmu \u201eTr\u00f3jk\u0105t Bermudzki\u201d \u2013 mimo licznych kontrowersji TPN wyrazi\u0142 zgod\u0119 na wysadzenie budynku (1987 r.), przewa\u017cy\u0142y oczywi\u015bcie wzgl\u0119dy finansowe.<\/p>\n W\u0105w\u00f3z Krak\u00f3w <\/strong>jeden z najpi\u0119kniejszych skalnych w\u0105woz\u00f3w w Tatrach Zachodnich. Ma ok. 3 km d\u0142ugo\u015bci, znajduje si\u0119 w nim jaskinia \u201eSmocza Jama\u201d oraz turnie: \u201eRatusz\u201d, \u201eBaszta\u201d, \u201eKo\u015bci\u00f3\u0142\u201d \u2013 nazwy nawi\u0105zuj\u0105 w bezpo\u015bredni spos\u00f3b do Krakowa i zosta\u0142y nadane przez g\u00f3rali, kt\u00f3rzy dopatrzyli si\u0119 podobie\u0144stwa w\u0105wozu do w\u0105skich krakowskich uliczek.<\/p><\/p>\n\n\n\n <\/p>\n\n\n Giewont to g\u00f3ra-symbol, kt\u00f3rej zarys kojarzony jest z sylwetk\u0105 \u015bpi\u0105cego rycerza. Jest to niew\u0105tpliwie najbardziej rozpoznawalna tatrza\u0144ska g\u00f3ra. Majestatycznie wznosz\u0105cy si\u0119 nad Zakopanem szczyt sta\u0142 si\u0119 symbolem stolicy Tatr z charakterystycznym krzy\u017cem. Stoi na nim prawdopodobnie najs\u0142ynniejszy z krzy\u017cy w Polsce. Pierwotnie na szczycie Giewontu postawiono drewniany krzy\u017c, (mia\u0142 10,5 metra wysoko\u015bci) po to by sprawdzi\u0107, czy b\u0119dzie on dobrze widoczny z Zakopanego, a nast\u0119pnie wykonano krzy\u017c wi\u0119kszy, metalowy – 17,5-metrowy. Krzy\u017c ma 15 metr\u00f3w wysoko\u015bci, 2,5 metra konstrukcji jest wpuszczone w ska\u0142\u0119. Rami\u0119 poprzeczne ma 5,5 metra d\u0142ugo\u015bci. Krzy\u017c po\u015bwi\u0119cono 19 sierpnia 1901 roku. Na krzy\u017cu umieszczono dwie tabliczki. Pierwsz\u0105 z napisem: ZBAWICIELOWI \u015aWIATA NA PRZE\u0141OMIE WIEK\u00d3W \u2013 PARAFIA ZAKOPANE ZE SWOIM PROBOSZCZEM KASZELEWSKIM 1900\u20131901 zawieszono w dniu jego po\u015bwi\u0119cenia. Drug\u0105 tablic\u0119 z napisem PRZY TYM KRZY\u017bU W ROKU \u015aWI\u0118TYM MO\u017bNA ZYSKA\u0106 \u2020 ODPUST JUBILEUSZOWY przybito w 1975 r. W tym tak\u017ce roku przeprowadzono renowacj\u0119 krzy\u017ca i zabezpieczono go przed korozj\u0105. Krzy\u017c zosta\u0142 wpisany do rejestru zabytk\u00f3w.<\/p>\n Kaplica na Wiktor\u00f3wkach Figura Matki Boskiej Niepokalanej w \u015bcianie Zawratowej\nTurni<\/p>\n\n\n Najwy\u017csze miejsce kultu maryjnego w Polsce. Figurka ufundowana zosta\u0142a przez tw\u00f3rc\u0119 Orlej Perci ksi\u0119dza Walentego Gadowskiego, kt\u00f3ry wraz z Klimkiem Bachled\u0105 umie\u015bci\u0142 j\u0105 w Zawratowej Turnii w roku 1904. Okazj\u0105 by\u0142a 50. rocznica og\u0142oszenia dogmatu o niepokalanym pocz\u0119ciu Naj\u015bwi\u0119tszej Marii Panny.<\/p>\n\n\n Krzy\u017c Wincentego Pola <\/p>\n\n\n Do czasu powstania krzy\u017ca na Giewoncie by\u0142 najbardziej znanym symbolem religijnym po p\u00f3\u0142nocnej stronie Tatr. Jego historia wi\u0105\u017ce si\u0119 z legend\u0105 “m\u0142yna srebrnego” z czas\u00f3w Zygmunta Starego, z kt\u00f3rego ma pochodzi\u0107 kamie\u0144, w kt\u00f3rym krzy\u017c jest osadzony. Pierwszy drewniany krzy\u017c umie\u015bcili w kamieniu studenci Uniwersytetu Jagiello\u0144skiego z inicjatywy swojego profesora, Wincentego Pola, podczas wycieczki naukowej odbytej w lecie 1852 r. T. \u017bebrowski wyrze\u017abi\u0142 w\u00f3wczas na nim s\u0142owa \u015bw. Paw\u0142a: “I nic nad Boga”. Obecny krzy\u017c metalowy, odlany zosta\u0142 z inicjatywy Towarzystwa Tatrza\u0144skiego w 1883 r. przez fabryk\u0119 maszyn Z. Zieleniewskiego w Krakowie. O prostej formie, z ostro zako\u0144czonymi ramionami, osadzony w kamieniu m\u0142y\u0144skim z piaskowca kwarcytowego. Na ramionach wypuk\u0142y napis, stanowi\u0105cy powt\u00f3rzenie pierwotnego tekstu.<\/p>\n\n\n Krzy\u017c drewniany przy drodze do Ku\u017anic. Krzy\u017c upami\u0119tnia tragiczn\u0105 \u015bmier\u0107 Polak\u00f3w, rozstrzelanych przez hitlerowc\u00f3w 30 maja 1944 roku. Obok krzy\u017ca stoi pomnik Prometeusz Rozstrzelany autorstwa W\u0142adys\u0142awa Hasiora.<\/p>\n\n\n Kamie\u0144 Kar\u0142owicza<\/p>\n\n\n Przy szlaku nad Czarny Staw G\u0105sienicowy znajduje sie kamie\u0144 upami\u0119tniaj\u0105cy tragiczn\u0105 \u015bmier\u0107 Mieczys\u0142awa Kar\u0142owicza \u2013 jednego z najwi\u0119kszych polskich kompozytor\u00f3w. 8 lutego 1909 roku Kar\u0142owicz zosta\u0142 zasypany przez masy \u015bniegu, kt\u00f3re oderwa\u0142y si\u0119 ze zboczy Ma\u0142ego Ko\u015bcielca. W miejscu odnalezienia cia\u0142a kompozytora ustawiono kamie\u0144 upami\u0119tniaj\u0105cy to smutne wydarzenie. Na kamieniu znajduje si\u0119 g\u00f3ralska swastyka oraz napis “Non omnis moriar”.<\/p>\n\n\n Tablica Edwarda Jelinka<\/p>\n\n\n W Dolinie Str\u0105\u017cyskiej na jednej ze ska\u0142 znajduje si\u0119 tablica upami\u0119tniaj\u0105ca posta\u0107 Edwarda Jelinka \u2013 czeskiego literata i publicysty, wielkiego przyjaciela Polak\u00f3w. Po jego przedwczesnej \u015bmierci z inicjatywy Henryka Sienkiewicza w 1897 roku grono polskich przyjaci\u00f3\u0142 pisarza umie\u015bci\u0142o tablic\u0119, a dwa lata p\u00f3\u017aniej tak\u017ce i popiersie Edwarda Jelinka.<\/p>\n\n\n Kasprowy Wierch, <\/p>\n\n\n To g\u00f3ra – symbol, mekka narciarzy, nieod\u0142\u0105cznie kojarzona z kolejk\u0105.To najbardziej popularny obiekt na terenie Tatrza\u0144skiego Parku Narodowego, na kt\u00f3ry mo\u017cna wjecha\u0107 najstarsz\u0105, a jednocze\u015bnie najd\u0142u\u017csz\u0105 polsk\u0105 kolejk\u0105 linow\u0105. Na zboczach znajduj\u0105 si\u0119: bar, restauracja, kiosk, poczekalnia dla turyst\u00f3w, zimowa stacja TOPR, a tak\u017ce Wysokog\u00f3rskie Obserwatorium Meteorologiczne IMiGW. Amatorzy wysokog\u00f3rskich w\u0119dr\u00f3wek znajd\u0105 tu kilka szlak\u00f3w turystycznych, a wielbiciele sport\u00f3w zimowych dwie trasy do zjazd\u00f3w narciarskich.<\/p>\n\n\n Ciekawostki:<\/p>\n 1. Pierwsza nartostrada w Tatrach polskich zosta\u0142a zbudowana w okresie mi\u0119dzywojennym. Wiod\u0142a z Hali G\u0105sienicowej pod Kasprowym przez Nosalow\u0105 Prze\u0142\u0119cz do Ku\u017anic. 2. Najd\u0142u\u017cszy wariant zjazdu z Kasprowego Wierchu, przez Hal\u0119 Kondratow\u0105, trwa ok. 45 minut. 3. S\u0142owacki szlak z Kasprowego do Doliny Cichej powsta\u0142, poniewa\u017c planowano otworzy\u0107 tu przej\u015bcie graniczne. Mimo \u017ce znaki namalowano w 1956 r., a\u017c do wej\u015bcia Polski i S\u0142owacji do Strefy Schengen w 2007 r. przekraczanie granicy w tym miejscu by\u0142o zabronione. 4. Wysokog\u00f3rskie Obserwatorium Meteorologiczne na Kasprowym Wierchu jest najwy\u017cej po\u0142o\u017conym budynkiem w Polsce.<\/p>\n\n\n Dolina Pi\u0119ciu Staw\u00f3w Polskich<\/p>\n\n\n Ta pi\u0119kna dolina po\u0142o\u017cona jest mi\u0119dzy Morskim Okiem a Kozim Wierchem i tworzy j\u0105 pi\u0119\u0107 staw\u00f3w,od kt\u00f3rych pochodzi nazwa tego miejsca. O uroku doliny przes\u0105dzaj\u0105 odbijaj\u0105ce si\u0119 w taflach jezior granitowe szczyty Tatr Wysokich, gruzowiska du\u017cych g\u0142az\u00f3w i po\u0142acie kosodrzewiny.<\/p>\n Rysy <\/p>\n\n\n Szczyt ten to tr\u00f3jwierzcho\u0142kowy szczyt w Tatrach Wysokich, najwy\u017cszy z nich osi\u0105ga wysoko\u015b\u0107 2.503 m. Jest to bardzo popularna g\u00f3ra, zw\u0142aszcza w\u015br\u00f3d polskich turyst\u00f3w. Oto kilka ciekawostek na jej temat: Powietrze na szczycie Rys\u00f3w jest o 30% rzadsze od tego w dolinach. Od 1957 roku na Rysach wisia\u0142a tablica upami\u0119tniaj\u0105ca wej\u015bcie na szczyt Lenina. Taternicy nieustannie zrzucali j\u0105 w przepa\u015b\u0107, a\u017c wreszcie schowano j\u0105 w Chacie pod Rysami, na szczyt wynosz\u0105c tylko na uroczysto\u015bci. Ze szczytu Rys\u00f3w w pogodne dni mo\u017cna zobaczy\u0107 Krak\u00f3w. Przed wprowadzeniem Strefy Schengen w 2007 roku jedyne legalne przej\u015bcie graniczne w Tatrach znajdowa\u0142o si\u0119 na Rysach. W 1899 roku na wierzcho\u0142ek Rys\u00f3w wesz\u0142a Maria Curie-Sk\u0142odowska.<\/p>\n\n\n <\/p>\n Morskie Oko to jeden z najpopularniejszych cel\u00f3w w polskiej cz\u0119\u015bci Tatr i najbardziej znane miejsce na terenie parku. Uwa\u017cane za najpi\u0119kniejsze g\u00f3rskie jezioro w Polsce (o g\u0142\u0119boko\u015bci 50,8m.), jest celem wypraw ca\u0142ych rodzin, szkolnych wycieczek i wielotysi\u0119cznych t\u0142um\u00f3w turyst\u00f3w. Otoczone najwy\u017cszymi szczytami polskich Tatr w zale\u017cno\u015bci od pory roku, dnia i pogody przyci\u0105ga mnogo\u015bci\u0105 barw i zmieniaj\u0105cym si\u0119 krajobrazem. To st\u0105d mo\u017cna wyruszy\u0107 na najwy\u017cszy szczyt Tatr \u2013 Rysy.<\/p>\n\n\n Ciekawostki:<\/p>\n\n\n 1. Lustro Morskiego Oka znajduje si\u0119 na wysoko\u015bci 1.395 m. 2. Przejrzysto\u015b\u0107 wody w Morskim Oku wynosi 11-14 m. 3. Morskie Oko jest skute lodem \u015brednio przez 157 dni w roku (od grudnia do kwietnia). 4. Wed\u0142ug legendy Morskie Oko mia\u0142o swojego \u201epotwora z Loch Ness\u201d. W wodach jeziora widziano ryb\u0119 z barani\u0105 g\u0142ow\u0105.<\/p>\n Obecnie w Tatrach funkcjonuje 8 schronisk. Kiedy\u015b by\u0142o ich znacznie wi\u0119cej. Poznajmy zatem kilka miejsc, w kt\u00f3rych niegdy\u015b sta\u0142y schroniska: 1. Na zboczach Starorobocia\u0144skiego Wierchu istnia\u0142o kiedy\u015b ma\u0142e schronisko, w czasie wojny wykorzystywane przez partyzant\u00f3w majora \u201eOgnia\u201d. 2. Na Szalonej Prze\u0142\u0119czy w Tatrach Bielskich w czasie II wojny \u015bwiatowej Niemcy wykuli w skale bunkier, do kt\u00f3rego doprowadzono lini\u0119 telefoniczn\u0105. 3. Prawdopodobnie najkr\u00f3cej istniej\u0105cym schroniskiem w historii by\u0142o schronisko w Dolinie Waksmundzkiej. Postawiono je w 1875 roku, a 3 lata p\u00f3\u017aniej zniszczy\u0142a je lawina. 4. W Dolinie Pysznia\u0144skiej, dzi\u015b obj\u0119tej rezerwatem \u015bcis\u0142ym, niegdy\u015b sta\u0142o bardzo gwarne schronisko narciarskie. Zosta\u0142o zniszczone w czasie II wojny \u015bwiatowej. 5. Niegdy\u015b nad R\u00f3wni nad Krzy\u017cnem sta\u0142 schron turystyczny o wymiarach 4 x 3 m. Do dzi\u015b zachowa\u0142y si\u0119 jego ruiny.<\/p>\n\n\n Jest wiele legend zwi\u0105zanych z tymi pi\u0119knymi g\u00f3rami. Oto niekt\u00f3re z nich:<\/p>\n\n\n 1.<\/strong> Legenda g\u0142osi, \u017ce przekrzywiony wierzcho\u0142ek Krywania powsta\u0142, gdy w g\u00f3r\u0119 uderzy\u0142 przelatuj\u0105cy nad Tatrami anio\u0142, kt\u00f3ry tak bardzo zapatrzy\u0142 si\u0119 na pi\u0119kno g\u00f3r, \u017ce nie zauwa\u017cy\u0142 szczytu. 2. <\/strong>Dolinka Wantule pokryta jest ogromnymi od\u0142amkami skalnymi. Wed\u0142ug legendy powsta\u0142y one w wyniku lawiny kamiennej, kt\u00f3ra zesz\u0142a na wypasaj\u0105cych tu juhas\u00f3w po tym, jak odm\u00f3wili pomocy \u017cebrakowi. 3.Dawniej uwa\u017cano, \u017ce Smreczy\u0144ski Staw nie ma dna. Wed\u0142ug legendy pewien baca zacz\u0105\u0142 kopa\u0107 r\u00f3w, chc\u0105c zamieni\u0107 to miejsce w \u0142\u0105k\u0119, ale przera\u017cony zaprzesta\u0142, gdy us\u0142ysza\u0142 g\u0142os, ostrzegaj\u0105cy go, \u017ce dalsze prace doprowadz\u0105 do zalania ca\u0142ej Polski a\u017c po morze. 4. <\/strong>Wed\u0142ug legendy pewien mnich z Czerwonego Klasztoru skonstruowa\u0142 lataj\u0105c\u0105 maszyn\u0119 i przylecia\u0142 na niej nad Morskie Oko. B\u00f3g ukara\u0142 go jednak za igranie z prawami natury, zamieniaj\u0105c w ska\u0142\u0119, dzi\u015b nazywan\u0105 Mnichem. 5. <\/strong>Wed\u0142ug s\u0142owackich legend w Tatrach \u017cyje smok. Ma on swoje legowisko nad Smoczym Stawem, u st\u00f3p Smoczego Szczytu. 7. Jedna z wersji legendy o rycerzach \u015bpi\u0105cych pod Tatrami, kt\u00f3rzy obudz\u0105 si\u0119, gdy Polska znajdzie si\u0119 w wielkim zagro\u017ceniu, umiejscawia ich w\u0142a\u015bnie pod Giewontem. Zwi\u0105zane jest to z licznymi w \u015bcianach Giewontu jaskiniami, m.in. Jaskinia Zawaliskowa w D\u0142ugim Giewoncie, Studnia w Giewoncie, Jaskinia Juhaska, Jaskinia \u015api\u0105cych Rycerzy, Jaskinia \u015api\u0105cych Rycerzy Wy\u017cnia, Kozia Grota, Dziura w Szczerbie, Ruda Ny\u017ca, Dziura nad Dolin\u0105 Str\u0105\u017cysk\u0105.<\/p>\n Opracowanie tekstu Anna S\u0119k<\/p>\n Opracowanie graficzne Mariusz Jab\u0142o\u0144ski<\/p>\n <\/p>\n\n\n
Alberto Chiarle<\/a><\/span> https:\/\/www.flickr.com\/photos\/alberto_chiarle\/5373229161\/<\/a><\/span><\/span><\/p>\n![\"\"](\"https:\/\/patriotycznykrakow.pl\/wp-content\/uploads\/2020\/05\/Drozd_obro\u017cny.jpg\")
<\/p>\n![\"\"](\"https:\/\/patriotycznykrakow.pl\/wp-content\/uploads\/2020\/05\/orzech\u00f3wka.jpg\")
<\/p>\n![\"\"](\"https:\/\/patriotycznykrakow.pl\/wp-content\/uploads\/2020\/05\/jarz\u0105bek.jpg\")
<\/p>\n![\"\"](\"https:\/\/patriotycznykrakow.pl\/wp-content\/uploads\/2020\/05\/Rudzik.jpg\")
<\/p>\n![\"\"](\"https:\/\/patriotycznykrakow.pl\/wp-content\/uploads\/2020\/05\/Pomurnik.jpg\")
![\"\"](\"https:\/\/patriotycznykrakow.pl\/wp-content\/uploads\/2020\/05\/400px-Aegolius-funereus-001.jpg\")
![\"\"](\"https:\/\/patriotycznykrakow.pl\/wp-content\/uploads\/2020\/05\/Vairon_WIKI800px_cropped-1024x454.jpg\")
<\/strong><\/p>\n![\"\"](\"https:\/\/patriotycznykrakow.pl\/wp-content\/uploads\/2020\/05\/Storczyk-m\u0119ski-768x1024.jpg\")
![\"\"](\"https:\/\/patriotycznykrakow.pl\/wp-content\/uploads\/2020\/05\/Dolina_Chocho\u0142owska_a21.jpg\")
![\"\"](\"https:\/\/patriotycznykrakow.pl\/wp-content\/uploads\/2020\/05\/800px-Ska\u0142a_Kmietowicza_T58.jpg\")
![\"\"](\"https:\/\/patriotycznykrakow.pl\/wp-content\/uploads\/2020\/05\/Dolina_Ko\u015bcieliska_07.jpg\")
1. Dolina Ko\u015bcieliska niegdy\u015b zwi\u0105zana by\u0142a z przemys\u0142em hutniczym, pod koniec XV wieku zacz\u0119to tu wydobywa\u0107 srebro, antymon i mied\u017a, od XVIII rudy \u017celaza. Hut\u0119 miedzi przerobiono na hut\u0119 \u017celaza i zak\u0142ad metalurgiczny. Zak\u0142ad funkcjonowa\u0142 do 1841 r. \u2013 zosta\u0142 zlikwidowany z powodu nieop\u0142acalno\u015bci. W Dolinie wybudowano karczm\u0119, ku\u017anie, tartak, le\u015bnicz\u00f3wk\u0119, chaty dla robotnik\u00f3w, czy wreszcie ko\u015bci\u00f3\u0142ek. Od niego pochodzi nazwa Doliny. 2. W histori\u0119 Doliny Ko\u015bcieliskiej wpisali si\u0119 te\u017c kupcy i przemytnicy, szmugluj\u0105cy towary z Polski na S\u0142owacj\u0119, a opr\u00f3cz nich zb\u00f3jnicy, kt\u00f3rzy napadali nie tylko na kupc\u00f3w, ale te\u017c na zarz\u0105d huty w Starych Ko\u015bcieliskach. Legendy o napadach i morderstwach nie maj\u0105 ko\u0144ca, a o do\u015b\u0107 krwawej i zb\u00f3jnickiej przesz\u0142o\u015bci przypominaj\u0105 nazwy ska\u0142 o fantazyjnych kszta\u0142tach<\/strong>\u2013 Zb\u00f3jnicka Turnia, Zb\u00f3jnickie Okna, czy wreszcie Zb\u00f3jnicki St\u00f3\u0142. 3. Pierwsi tury\u015bci pojawili si\u0119 w dolinie pod koniec XVIII w. Bywali te\u017c tutaj pisarze: Stefan \u017beromski, Kazimierz Przerwa-Tetmajer czy te\u017c Seweryn Goszczy\u0144ski. 4. Wed\u0142ug legend w \u015bredniowieczu w Dolinie Ko\u015bcieliskiej mia\u0142a miejsce wielka bitwa z Tatarami. Dolina mia\u0142a przyj\u0105\u0107 nazw\u0119 od ko\u015bci poleg\u0142ych tu naje\u017ad\u017ac\u00f3w. 5. W czasie II wojny \u015bwiatowej w dolinie ukrywali si\u0119 partyzanci. 6. W czasie II wojny \u015bwiatowej Niemcy planowali w Dolinie zbudowa\u0107 zapor\u0119 spi\u0119trzaj\u0105c\u0105 wody Ko\u015bcieliskiego Potoku (rozpocz\u0119li prace badawcze). Podobny pomys\u0142 mia\u0142y komunistyczne w\u0142adze, pami\u0105tk\u0105 po tych planach jest sztolnia wykuta w 1954 r. we wschodniej \u015bcianie (czasem b\u0142\u0119dnie uwa\u017cana za jaskini\u0119).<\/p>\n![\"\"](\"https:\/\/patriotycznykrakow.pl\/wp-content\/uploads\/2020\/05\/Kapliczka-zb\u00f3jnicka.jpg\")
![\"\"](\"https:\/\/patriotycznykrakow.pl\/wp-content\/uploads\/2020\/05\/Ska\u0142a_Pisana_2.jpg\")
![\"\"](\"https:\/\/patriotycznykrakow.pl\/wp-content\/uploads\/2020\/05\/800px-W\u0105w\u00f3z_Krak\u00f3w_a4.jpg\")
![\"\"](\"https:\/\/patriotycznykrakow.pl\/wp-content\/uploads\/2020\/05\/Giewont.jpg\")
Historia powstania tej kaplicy wi\u0105\u017ce si\u0119 z wydarzeniem, kt\u00f3re mia\u0142o miejsce w 1860 roku w rejonie Polany Rusinowej. Wed\u0142ug legendy, m\u0142odej dziewczynie Marysi Murza\u0144skiej, objawi\u0142a si\u0119 w lesie po\u015br\u00f3d mg\u0142y Ja\u015bniej\u0105ca Pani. Wydarzenie to upami\u0119tniono najpierw poprzez przybicie do \u015bwierka obrazka z wizerunkiem Matki Boskiej przy kt\u00f3rym pasterze i robotnicy le\u015bni modlili si\u0119, wierz\u0105c, \u017ce posiada ono moc. Cudowne w\u0142a\u015bciwo\u015bci przypisywano te\u017c wodzie z pobliskiego \u017ar\u00f3de\u0142ka. Z czasem obrazek uleg\u0142 zniszczeniu, a na jego miejscu zawieszono obraz na szkle. W 1902 roku zbudowano ma\u0142\u0105 kapliczk\u0119 na wz\u00f3r sza\u0142asu pasterskiego i przeniesiono do niej figurk\u0119 Matki Bo\u017cej wykonan\u0105 w ko\u0144cu XIX wieku przez nieznanego artyst\u0119. Wkr\u00f3tce ta niewielka kaplica sp\u0142on\u0119\u0142a, ale uratowano figur\u0119. W 1921 roku kaplic\u0119 odbudowano, a nast\u0119pnie (w 1932) powi\u0119kszono tak, \u017ce mie\u015bci\u0142 si\u0119 w niej o\u0142tarz i kilkoro ludzi. W latach 1936\u201337 wybudowano now\u0105 kaplic\u0119. W 1958 roku plac\u00f3wk\u0119 na Wiktor\u00f3wkach obj\u0119li Dominikanie. Zosta\u0142a dobudowana do kaplicy cz\u0119\u015b\u0107 p\u00f3\u0142nocna, kuchnia i sygnaturka. Obecnie kaplica Matki Boskiej Jaworzy\u0144skiej jest jednym z najwa\u017cniejszych o\u015brodk\u00f3w kultu maryjnego w Tatrach i na Podhalu.<\/p>\n![\"\"](\"https:\/\/patriotycznykrakow.pl\/wp-content\/uploads\/2020\/05\/Tatry_Wiktorowki_310-03.jpg\")
![\"\"](\"https:\/\/patriotycznykrakow.pl\/wp-content\/uploads\/2020\/05\/Zawratowa_Pani-1-897x1024.jpg\")
![\"\"](\"https:\/\/patriotycznykrakow.pl\/wp-content\/uploads\/2020\/05\/krzy\u017c-1024x620.jpg\")
![\"\"](\"https:\/\/patriotycznykrakow.pl\/wp-content\/uploads\/2020\/05\/Hasior.jpg\")
![\"\"](\"https:\/\/patriotycznykrakow.pl\/wp-content\/uploads\/2020\/05\/Krzy\u017c-k.jpg\")
![\"\"](\"https:\/\/patriotycznykrakow.pl\/wp-content\/uploads\/2020\/05\/Dolina_Strazyska_Edward_Jelinek_Plaque-893x1024.jpg\")
![\"\"](\"https:\/\/patriotycznykrakow.pl\/wp-content\/uploads\/2020\/05\/Kasprowy_Wierch_5_a1-1-1024x768.jpg\")
![\"\"](\"https:\/\/patriotycznykrakow.pl\/wp-content\/uploads\/2020\/05\/5-st.jpg\")
<\/p>\n\n\n <\/h3>\n\n\n
![\"\"](\"https:\/\/patriotycznykrakow.pl\/wp-content\/uploads\/2020\/05\/73393335.jpg\")
<\/p>\n