{"id":13730,"date":"2020-05-28T10:19:57","date_gmt":"2020-05-28T08:19:57","guid":{"rendered":"http:\/\/patriotycznykrakow.pl\/?p=13730"},"modified":"2020-05-29T10:48:45","modified_gmt":"2020-05-29T08:48:45","slug":"86-lat-temu-w-krakowie-powstalo-centrum-promocji-obrony-przeciwchemicznej-i-lotnictwa","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/patriotycznykrakow.pl\/index.php\/2020\/05\/28\/86-lat-temu-w-krakowie-powstalo-centrum-promocji-obrony-przeciwchemicznej-i-lotnictwa\/","title":{"rendered":"86 lat temu w Krakowie powsta\u0142o centrum promocji obrony przeciwchemicznej i lotnictwa"},"content":{"rendered":"\n

W okresie\nmi\u0119dzywojennym zagro\u017cenia zwi\u0105zane z nowoczesnymi technikami prowadzenia walki\nzbrojnej, wi\u0105za\u0142y si\u0119 nie tylko z potencjalnymi stratami w szeregach\nwojskowych. Niebezpiecze\u0144stwo dotyczy\u0142o tak\u017ce ludno\u015bci cywilnej, szczeg\u00f3lnie\nmieszka\u0144c\u00f3w wi\u0119kszych miast oraz os\u00f3b zamieszka\u0142ych w pobli\u017cu wszelakich obiekt\u00f3w\no znaczeniu strategicznym. Im bli\u017cej by\u0142o tragicznego w skutkach roku 1939, tym\nwi\u0119cej stara\u0144 podejmowano, aby przygotowa\u0107 instytucje pa\u0144stwowe i spo\u0142eczne, a\ntak\u017ce jak najwi\u0119ksz\u0105 rzesz\u0119 obywateli RP, do poradzenia sobie w sytuacji\nbezpo\u015bredniego zagro\u017cenia \u017cycia. Starano si\u0119 systemowo wyedukowa\u0107 jak najwi\u0119cej\nos\u00f3b a tak\u017ce zabezpieczy\u0107 w sprz\u0119t ochronny zak\u0142ady pracy, kt\u00f3re mog\u0142y sta\u0107 si\u0119\ncelem potencjalnych atak\u00f3w, w wypadku konfliktu zbrojnego.<\/p>\n\n\n\n

\"\"<\/figure>\n\n\n\n

Sprawami ochrony\nprzed skutkami nalot\u00f3w i innych form u\u017cycia broni chemicznej zajmowa\u0142a si\u0119\npot\u0119\u017cna organizacja \u2013 teoretycznie spo\u0142eczna, w praktyce \u015bci\u015ble powi\u0105zana z sanacyjnymi\nw\u0142adzami \u2013 Liga Obrony Powietrznej i Przeciwgazowej (LOPP). Pocz\u0105tkowo \u2013 pod\nnazw\u0105 Liga Obrony Powietrznej Pa\u0144stwa \u2013 zajmowa\u0142a si\u0119 ona promocj\u0105 lotnictwa w\nspo\u0142ecze\u0144stwie. Po\u0142\u0105czona w jedn\u0105 struktur\u0119, ze zdecydowanie mniej popularnym\nTowarzystwem Obrony Przeciwgazowej, znacz\u0105co rozszerzy\u0142a swe cele. By\u0142a to\norganizacja masowa, obracaj\u0105ca znacznymi \u015brodkami finansowymi, pozyskiwanymi od\nspo\u0142ecze\u0144stwa. Zebrane fundusze umo\u017cliwia\u0142y m.in.: wspieranie finansowe\naeroklub\u00f3w, budow\u0119 lotnisk i l\u0105dowisk, organizacj\u0119 masowej edukacji lotniczej\n(szczeg\u00f3lnie modelarskiej i teoretycznej szybowcowej), czy te\u017c szkolenia z\nzakresu obrony przeciwlotniczo-gazowej.<\/p>\n\n\n\n

\"\"<\/figure>\n\n\n\n

Dzia\u0142alno\u015b\u0107 Ligi\nObrony Powietrznej i Przeciwgazowej charakteryzowa\u0142a si\u0119 wysoce rozwini\u0119t\u0105\npromocj\u0105, powi\u0105zan\u0105 \u015bci\u015ble z zarobkowaniem. Organizacja dzia\u0142a\u0142a na terenie\nca\u0142ego kraju a poprzez umiej\u0119tne wykorzystywanie \u015brodk\u00f3w przekazu, prawnie nikt\nz mieszka\u0144c\u00f3w II RP nie by\u0142 wolny od jednoznacznie sformu\u0142owanych \u2013 zazwyczaj\nprostych w swej perswazji \u2013 hase\u0142. Komunikaty te zawiera\u0142y tre\u015bci zlecane przez\nwarszawsk\u0105 central\u0119. Tre\u015bci mog\u0142y by\u0107 sta\u0142e (np. zwi\u0105zane z potrzeb\u0105 wspierania\nfinansowego LOPP) lub te\u017c zmienne (np. propagowanie przynale\u017cno\u015bci\norganizacyjnej w\u015br\u00f3d grup spo\u0142ecznych, dotychczasowo ma\u0142o w niej\nreprezentowanych). Przegl\u0105daj\u0105c spu\u015bcizn\u0119 archiwaln\u0105 i biblioteczn\u0105,\nniejednokrotnie zadziwiony by\u0142em rozmachem i uporem w dzia\u0142alno\u015bci nazywanej\nwtedy propagandow\u0105. Okre\u015blenie to, nie mia\u0142o jeszcze wtedy wyd\u017awi\u0119ku\nnegatywnego, kt\u00f3ry zapewne pojawi\u0142 si\u0119 poprzez publicystyczne i edukacyjne\nopisy dzia\u0142alno\u015bci pa\u0144stw totalitarnych. Powsta\u0142o wiele prac o propagandzie\nnarodowosocjalistycznej, faszystowskiej czy te\u017c komunistycznej. Odczarujmy to\ns\u0142owo, chocia\u017cby na potrzeby niniejszego artyku\u0142u.<\/p>\n\n\n\n

\"\"<\/figure>\n\n\n\n

Liga Obrony\nPowietrznej i Przeciwgazowej, w ramach rozwoju organizacyjnego, tworzy\u0142a stopniowo\ncoraz wi\u0119cej struktur terenowych. Do najwa\u017cniejszych nale\u017ca\u0142y Obwody\nWojew\u00f3dzkie. Dzia\u0142alno\u015b\u0107 krakowskiego pozna\u0142em cz\u0119\u015bciowo przed laty,\nprzygotowuj\u0105c prac\u0119 magistersk\u0105 po\u015bwi\u0119con\u0105 lotnictwu sportowemu i wyszkoleniu\nlotniczemu w okresie do 1939 r. Uwa\u017cam, \u017ce mo\u017cna go zakwalifikowa\u0107 do\nprzeci\u0119tnych, \u015brednich w stosunku do sumy wszystkich obwod\u00f3w. Pomimo coraz\nwi\u0119kszej penetracji historiograficznej okresu mi\u0119dzywojennego, nadal nikt nie\npochyli\u0142 si\u0119 nad dziejami krakowskiego LOPP. Mija dwadzie\u015bcia lat od wystawy\nczasowej po\u015bwi\u0119conej ca\u0142o\u015bci jej dzia\u0142alno\u015bci w krakowskim Muzeum Lotnictwa\nPolskiego. Niewiele od tego czasu opublikowano. Osobi\u015bcie mam na koncie artyku\u0142\no XIII Tygodniu LOPP w wojew\u00f3dztwie krakowskim (1936 r.), gdzie przedstawi\u0142em\nmechanizmy stosowane regionalnie w zakresie promocji lotnictwa i obrony\nprzeciwlotniczo-gazowej (oplg) a tak\u017ce pozyskiwania \u015brodk\u00f3w finansowych. Tutaj\nchcia\u0142bym przedstawi\u0107 wydarzenia nieco wcze\u015bniejsze.<\/p>\n\n\n\n

\"\"<\/figure>\n\n\n\n

Dnia 17 maja\n1934 r. w pobli\u017cu Plant otwarto O\u015brodek Propagandy L.O.P.P. w Krakowie. Pod\nadresem: ul. Studencka 1 znalaz\u0142o si\u0119 miejsce, do kt\u00f3rego \u0142atwo by\u0142o trafi\u0107\nwszystkim wys\u0142annikom struktur powiatowych organizacji. O\u015brodek, mia\u0142 bowiem\npoza prowadzeniem dzia\u0142alno\u015bci promocyjnej, sta\u0107 si\u0119 plac\u00f3wk\u0105 handlow\u0105. W\nofercie znalaz\u0142 si\u0119 sprz\u0119t do obrony przeciwlotniczo-gazowej i ratownictwa,\ncz\u0119\u015bci i wszelkie inne materia\u0142y przeznaczone do szybownictwa i modelarstwa a\ntak\u017ce czasopisma i ksi\u0105\u017cki fachowe. W podziemiach budynku zbudowano i\nwyposa\u017cono wzorcowy schron przeciwgazowy. By\u0142 on dost\u0119pny do zwiedzania przez\npubliczno\u015b\u0107. W drugiej po\u0142owie lat trzydziestych, gdy ulica Studencka zmieni\u0142a\nnazw\u0119 na im. Bronis\u0142awa Pierackiego (zamordowany przez ukrai\u0144skich\nnacjonalist\u00f3w 15 czerwca 1934 r.), cz\u0119sto mo\u017cna by\u0142o zobaczy\u0107 tutaj wycieczki\nszkolne zmierzaj\u0105ce do schronu. M\u0142odzie\u017c nierzadko mia\u0142a na sobie maski,\nnazywane zazwyczaj \u201egazowymi\u201d. Wiedza m\u0142odzie\u017cy na temat zasad bezpiecze\u0144stwa,\ndzi\u0119ki intensywnej pracy szkoleniowej, by\u0142a stosunkowo wysoka, co prze\u0142o\u017cy\u0142o\nsi\u0119 na dyscyplin\u0119 we wrze\u015bniu 1939 r., nie tylko w\u015br\u00f3d harcerzy i cz\u0142onk\u00f3w Zwi\u0105zku\nStrzeleckiego. O\u015brodkiem kierowa\u0142 instruktor Stanis\u0142aw Wojtyga. Niedaleko, bo\nna ulicy Brackiej znajdowa\u0142a si\u0119 jedna z wi\u0119kszych pracowni modelarskich w\nwojew\u00f3dztwie krakowskim, a w okolicach Rynku G\u0142\u00f3wnego i na ulicy\nZwierzynieckiej swoj\u0105 siedzib\u0119 mia\u0142o wiele organizacji kombatanckich,\nparamilitarnych i sportowych. Jeszcze bli\u017cej znajdowa\u0142a si\u0119 siedziba Polskiego\nCzerwonego Krzy\u017ca, zajmuj\u0105cego si\u0119 pod koniec lat trzydziestych ratownictwem,\njakie obecnie znajduje si\u0119 w domenie Stra\u017cy Po\u017carnej. Chcia\u0142bym podkre\u015bli\u0107\nnowatorstwo metod i \u015brodk\u00f3w ochronnych, kt\u00f3rego wystarczaj\u0105ce upowszechnienie\nnie by\u0142o jednak mo\u017cliwe, ze wzgl\u0119du na niewystarczaj\u0105ce zasoby \u00f3wczesnego\npa\u0144stwa i spo\u0142ecze\u0144stwa.<\/p>\n\n\n\n

Tekst i\nfotografie: Artur Jachna<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

W okresie mi\u0119dzywojennym zagro\u017cenia zwi\u0105zane z nowoczesnymi technikami prowadzenia walki zbrojnej, wi\u0105za\u0142y si\u0119 nie tylko z potencjalnymi stratami w szeregach wojskowych. Niebezpiecze\u0144stwo dotyczy\u0142o tak\u017ce ludno\u015bci cywilnej, szczeg\u00f3lnie mieszka\u0144c\u00f3w wi\u0119kszych miast … <\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":13731,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[3,11,2],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/patriotycznykrakow.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/13730"}],"collection":[{"href":"https:\/\/patriotycznykrakow.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/patriotycznykrakow.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/patriotycznykrakow.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/patriotycznykrakow.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=13730"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/patriotycznykrakow.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/13730\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/patriotycznykrakow.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/13731"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/patriotycznykrakow.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=13730"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/patriotycznykrakow.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=13730"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/patriotycznykrakow.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=13730"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}