{"id":13670,"date":"2020-05-26T11:27:11","date_gmt":"2020-05-26T09:27:11","guid":{"rendered":"http:\/\/patriotycznykrakow.pl\/?p=13670"},"modified":"2020-05-26T11:48:56","modified_gmt":"2020-05-26T09:48:56","slug":"marzenia-o-niepodleglej-krakowski-szlak-insurekcji-kosciuszkowskiej-2-rynek-glowny-miejsce-zlozenia-przysiegi","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/patriotycznykrakow.pl\/index.php\/2020\/05\/26\/marzenia-o-niepodleglej-krakowski-szlak-insurekcji-kosciuszkowskiej-2-rynek-glowny-miejsce-zlozenia-przysiegi\/","title":{"rendered":"Marzenia o Niepodleg\u0142ej. Krakowski Szlak Insurekcji Ko\u015bciuszkowskiej. 3. Rynek G\u0142\u00f3wny – miejsce z\u0142o\u017cenia przysi\u0119gi"},"content":{"rendered":"

<\/p>\n

Pewne miejsca a wraz z nimi osoby i wydarzenia stanowi\u0105 symbole, kt\u00f3re utrwalaj\u0105 si\u0119 w pami\u0119ci zbiorowej zar\u00f3wno lokalnej jak og\u00f3lnonarodowej i s\u0105 okre\u015blane miejscami pami\u0119ci. Ich znaczenie polega na \u0142\u0105czeniu spo\u0142eczno\u015bci, czy te\u017c narodu poprzez wsp\u00f3lne wspominanie. Wyb\u00f3r tych miejsc opiera si\u0119 na zdobytej wiedzy historycznej, kt\u00f3ra nie powinna jednak zas\u0142ania\u0107 innych w\u0142adz ludzkiej psychiki. Aby historia sta\u0142a si\u0119 \u017cywa, aby by\u0142a nauczycielk\u0105 \u017cycia musi wywo\u0142ywa\u0107 rezonans wewn\u0105trz cz\u0142owieka, z jednej strony pobudza\u0107 do jej poznawania, a z drugiej do autorefleksji, do u\u015bwiadamiania sobie jakie wra\u017cenia, odczucia, emocje, postawy moralne budz\u0105 si\u0119 w kontakcie z ni\u0105, uobecnion\u0105 w konkretnym miejscu, osobie i wydarzeniu. Marzenia o niepodleg\u0142ej  <\/strong>to cykl prezentacji os\u00f3b i miejsc zwi\u0105zanych z Krakowskim Szlakiem Walk o Niepodleg\u0142\u0105 swym zakresem si\u0119gaj\u0105cym pocz\u0105tk\u00f3w Konfederacji Barskiej 1768, a\u017c po 1918 r. Serdecznie Pa\u0144stwa zapraszamy do pod\u0105\u017cania z nami tym szlakiem i do regularnego odwiedzania strony Patriotycznego<\/p>\n

\"\"
Przysi\u0119ga Tadeusza Ko\u015bciuszki na Rynku G\u0142\u00f3wnym w Krakowie<\/figcaption><\/figure>

W ramach Krakowskiego Szlaku Insurekcji Ko\u015bciuszkowskiej poprzednio przybli\u017cony zosta\u0142 Pa\u0144stwu klasztor Braci Kapucyn\u00f3w, gdzie w Domku Loreta\u0144skim genera\u0142owie Tadeusz Ko\u015bciuszko i J\u00f3zef Wodzicki po\u015bwi\u0119cili pa\u0142asze i \u015blubowali Bogu walk\u0119 o niepodleg\u0142\u0105 Ojczyzn\u0119. W niniejszym artykule zaprezentowane zostanie miejsce przysi\u0119gi Naczelnika Ko\u015bciuszki na Rynku G\u0142\u00f3wnym a w kolejnym opisana zostanie obecno\u015b\u0107 Naczelnika Tadeusza Ko\u015bciuszki w Ratuszu Miejskim.<\/p>\n

24 marca 1794 r. po uczestnictwie we mszy \u015bwi\u0119tej i po\u015bwi\u0119ceniu szabli w Domku Loreta\u0144skim przy krakowskiej \u015bwi\u0105tyni Braci Kapucyn\u00f3w, oko\u0142o godz. 10, Tadeusz Ko\u015bciuszko uda\u0142 si\u0119 z Pa\u0142acu Wodzickich, ulic\u0105 \u015bw. Anny na p\u0142yt\u0119 krakowskiego Rynku, gdzie mi\u0119dzy ulicami \u015bw.Anny a Szewsk\u0105 mia\u0142a miejsce proklamacja powstania nazwanego potem Insurekcj\u0105 Ko\u015bciuszkowsk\u0105. Na Rynku, mi\u0119dzy ulicami Szewsk\u0105 a \u015bw. Anny za wojskiem ustawi\u0142y si\u0119 kongregacja kupiecka i cechy z chor\u0105gwiami, t\u0142umy mieszka\u0144c\u00f3w Krakowa. Obok zamo\u017cniejszych mieszczan, by\u0142a zgromadzona szlachta w kontuszach, ch\u0142opi oraz ubo\u017csi mieszczanie. Genera\u0142 Ko\u015bciuszko zatrzyma\u0142 si\u0119 przed frontem \u017co\u0142nierzy i wyg\u0142osi\u0142 kr\u00f3tk\u0105 przemow\u0119. Nast\u0119pnie pose\u0142 krakowski Aleksander Linowski odczyta\u0142 Akt powstania obywatel\u00f3w, mieszka\u0144c\u00f3w, wojew\u00f3dztwa krakowskiego<\/em>, kt\u00f3ry w istocie by\u0142 dokumentem og\u00f3lnonarodowego powstania. Po odczytaniu Aktu<\/em> Ko\u015bciuszko z\u0142o\u017cy\u0142 uroczyst\u0105 przysi\u0119g\u0119. Po Naczelniku przysi\u0119g\u0119 sk\u0142adali gen. Wodzicki i wojsko.<\/span><\/p>\n

<\/p>\n\n\n

\"\"
Wojciech Kossak, Przysi\u0119ga Tadeusza Ko\u015bciuszki na Rynku G\u0142\u00f3wnym<\/figcaption><\/figure>\n\n\n

Ja, Tadeusz Ko\u015bciuszko, przysi\u0119gam w obliczu Boga ca\u0142emu Narodowi Polskiemu, i\u017c powierzonej mi w\u0142adzy na niczyj prywatny ucisk nie u\u017cyj\u0119, lecz jedynie jej dla obrony ca\u0142o\u015bci granic, odzyskania samodzielno\u015bci Narodu i ugruntowania powszechnej wolno\u015bci u\u017cywa\u0107 b\u0119d\u0119. Tak mi Panie Bo\u017ce dopom\u00f3\u017c i niewinna M\u0119ka Syna Twego.<\/strong><\/span><\/p>\n\n\n

P\u0142yta na Rynku G\u0142\u00f3wnym (tekst prof. Mieczys\u0142awa Rokosza)<\/strong><\/p>\n\n\n

Kamie\u0144 przysi\u0119gi Ko\u015bciuszki jest szczeg\u00f3lnym miejscem narodowej pami\u0119ci. Najpierw by\u0142 stacj\u0105, przy kt\u00f3rej w czasie konduktu zatrzymywa\u0142y si\u0119 niesione dot\u0105d przez weteran\u00f3w trumny ko\u015bciuszkowskich \u017co\u0142nierzy, by symbolicznie po\u017cegnali si\u0119 ze swym Naczelnikiem. Dalej nie\u015bli je akademicy. W roku 1879 Mieczys\u0142aw Pawlikowski, uczestnik powstania styczniowego, taternik, pisarz oraz dzia\u0142acz polityczny i spo\u0142eczny ufundowa\u0142 niewielk\u0105 tablic\u0119 pami\u0105tkow\u0105 z r\u00f3\u017cowego piaskowca, z wyryt\u0105 tylko dat\u0105: 24 marca 1794.<\/p>\n\n\n

\"\"
Pierwsza p\u0142yta z Rynku G\u0142\u00f3wnego


<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n
\"\"
Pierwsza tablica , widok z boku<\/figcaption><\/figure>\n\n\n

Pokoleniom, kt\u00f3re \u017cyw\u0105 pami\u0119ci\u0105 si\u0119ga\u0142y jeszcze tamtego czasu, wystarczy\u0142a ta lakoniczna inskrypcja. Wkr\u00f3tce kamie\u0144 ten uznano za \u201ema\u0142o znaczny\u201d i zast\u0105piono go nowym, okazalszym i z bardziej obja\u015bniaj\u0105c\u0105 inskrypcj\u0105. Ju\u017c bowiem w 1883 r. Kalikst Horoch, oficer w powstaniu listopadowym odznaczony Krzy\u017cem Z\u0142otym Virtuti Militari, dzia\u0142acz na rzecz u\u015bwiadomienia narodowego i podniesienia materialnego ch\u0142op\u00f3w, a ponadto fundator i prezes Towarzystwa Opieki nad Weteranami 1830\/31 roku \u2013 ufundowa\u0142 now\u0105, granitow\u0105 p\u0142yt\u0119 z napisem: W TYM MIEJSCU TADEUSZ KO\u015aCIUSZKO PRZYSI\u0118GA\u0141 NARODOWI W DNIU 24 MARCA 1794.\u00a0<\/p>\n

\"\"<\/p>\n

P\u00f3\u017aniej na tym miejscu kl\u0119ka\u0142 ch\u0142op polski, by \u201euca\u0142owa\u0107 ten kamie\u0144 pami\u0105tkowy, jako \u015bwi\u0119t\u0105 relikwi\u0119\u201d \u2013 jak to uczyni\u0142 i napisa\u0142 przyby\u0142y z Machowa pod Tarnobrzegiem do Krakowa na wawelski pogrzeb Mickiewicza w lipcu 1890 roku Wojciech Wi\u0105cek. I przy tym kamieniu odbywa\u0142y si\u0119 g\u0142\u00f3wne uroczysto\u015bci stulecia Insurekcji w 1894 i stulecia zgonu Ko\u015bciuszki w 1917 roku. W dniu 19 pa\u017adzierniku 1919 r. w \u015bwi\u0119to symbolicznego zjednoczenia armii polskiej przy tym \u201eKamieniu Ko\u015bciuszki\u201d Naczelnik Pa\u0144stwa J\u00f3zef Pi\u0142sudski \u2013 uprzednio z\u0142o\u017cywszy tu bia\u0142o-czerwony wieniec z szarf\u0105 z prostym a wymownym napisem \u201eTadeuszowi Ko\u015bciuszce w ho\u0142dzie J\u00f3zef Pi\u0142sudski\u201d \u2013 przyjmowa\u0142 defilad\u0119 wojska odrodzonej Rzeczypospolitej. Dwaj inni wodzowie: genera\u0142 J\u00f3zef Dowbor-Mu\u015bnicki, tw\u00f3rca oddzia\u0142\u00f3w polskich w Rosji i Wojska Polskiego w Wielkopolsce, i genera\u0142 Jan Haller, dow\u00f3dca Armii Polskiej we Francji \u2013 przybyli, aby Pi\u0142sudskiemu odda\u0107 naczelne dow\u00f3dztwo. Podkre\u015blano tamtego dnia w krakowskiej prasie, i\u017c owo zjednoczenie \u201eju\u017c dawno dokona\u0142o si\u0119 na polach bitew, przypiecz\u0119towane krwi\u0105 serdeczn\u0105 najlepszych syn\u00f3w ojczyzny (\u2026) wyroki Opatrzno\u015bci (\u2026) z\u0142ama\u0142y pot\u0119g\u0119 zaborc\u00f3w i odwali\u0142y kamie\u0144 niewoli przygniataj\u0105cy Polsk\u0119\u201d. Podkre\u015blano, jak \u201er\u00f3\u017cne by\u0142y drogi, kt\u00f3rymi kroczy\u0142 \u017co\u0142nierz polski ale jeden by\u0142 cel, wypisany na legionowym sztandarze: Dla Ciebie Polsko i dla Twojej chwa\u0142y\u201d. By\u0142o to wielkie narodowe i wojskowe \u015bwi\u0119to w odrodzonej Rzeczypospolitej, kt\u00f3remu patronowa\u0142 nie\u015bmiertelny duch Ko\u015bciuszki. Hitlerowscy Niemcy, kt\u00f3rzy na samym pocz\u0105tku okupacji zburzyli wawelski pomnik konny Naczelnika i zamierzali zniwelowa\u0107 Kopiec Ko\u015bciuszki \u2013 wyrwali z bruku Rynku ten pami\u0105tkowy kamie\u0144 przysi\u0119gi, a i tak co roku w tym miejscu Polacy 24 Marca k\u0142adli kwiaty. 31 pa\u017adziernika 1945 r. zmar\u0142 w szpitalu Bonifratr\u00f3w w Krakowie Wincenty Witos, czo\u0142owy przyw\u00f3dca ch\u0142op\u00f3w polskich od 1895 r., m\u0105\u017c stanu, trzykrotny premier Rz\u0105du RP. Pierwsza cz\u0119\u015b\u0107 pogrzebu odby\u0142a si\u0119 w Krakowie. Po mszy w ko\u015bciele Mariackim i egzekwiach z udzia\u0142em krakowskiego metropolity kardyna\u0142a Adama Stefana Sapiehy ch\u0142opi w krakowskich sukmanach wynie\u015bli trumn\u0119 z ko\u015bcio\u0142a na podest w miejscu zburzonego przez Niemc\u00f3w, a nieodbudowanego jeszcze pomnika Mickiewicza. Po od\u015bpiewaniu Roty wstawiono trumn\u0119 na obszern\u0105, zas\u0142an\u0105 kilimami platform\u0119 wozu zaprz\u0119\u017conego w cztery kare konie. I okr\u0105\u017caj\u0105c Rynek kondukt, zatrzymawszy si\u0119 na chwil\u0119 na wysoko\u015bci p\u0142yty przysi\u0119gi Ko\u015bciuszki, ruszy\u0142 ulic\u0105 Sienn\u0105, przez Ma\u0142y Rynek, Starowi\u015bln\u0105 w licz\u0105c\u0105 88 kilometr\u00f3w drog\u0119 do Wierzchos\u0142awic. Tak kr\u00f3lewski Krak\u00f3w \u017cegna\u0142 wodza ch\u0142op\u00f3w. Reporter \u201eDziennika Polskiego\u201d celnie zauwa\u017cy\u0142, i\u017c \u201epodobnym pogrzebowi Wincentego Witosa by\u0142 w tym porywie ludowym jedynie pogrzeb Ko\u015bciuszki\u201d. Wyrwana z bruku Rynku przez Niemc\u00f3w w czasie okupacji p\u0142yta przysi\u0119gi w 1961 r. zosta\u0142a odnaleziona na Zwierzy\u0144cu, ale ju\u017c w 1946 roku, kiedy nowa w\u0142adza PRL w poszukiwaniu swego rodowodu przygotowywa\u0142a w Krakowie uroczysty obch\u00f3d 200-lecie urodzin Ko\u015bciuszki, Zarz\u0105d Miasta po\u0142o\u017cy\u0142 nowy kamie\u0144. Przy nim 24 Marca odby\u0142y si\u0119 g\u0142\u00f3wne uroczysto\u015bci. P\u00f3\u017aniej jeszcze raz w czasie kolejnej zmiany nawierzchni Rynku w 1964 r. nak\u0142adem Ludowego Wojska Polskiego wstawiono obecn\u0105 p\u0142yt\u0119 z czarnego marmuru. Zgromadzili\u015bmy si\u0119 te\u017c przy niej 19 pa\u017adziernika w roku narodzin \u201eSolidarno\u015bci\u201d, by od\u015bpiewa\u0107 hymn narodowy.<\/p>\n\n\n

\"\"
P\u0142yta upami\u0119tniaj\u0105ca Tadeusza Ko\u015bciuszk\u0119

<\/figcaption><\/figure>\n\n\n

W \u201estanie wojennym\u201d na prze\u0142omie sierpnia i wrze\u015bnia 1982 r. nieopodal p\u0142yty przysi\u0119gi solidarno\u015bciowe podziemie wmurowa\u0142o niewielk\u0105 tablic\u0119 upami\u0119tniaj\u0105ca drug\u0105 rocznic\u0119 podpisania porozumie\u0144 gda\u0144skich, ze s\u0142owami \u201enie oddamy sierpnia\u201d. Wprawdzie \u00f3wczesny re\u017cim jeszcze tego samego dnia wyrwa\u0142 t\u0119 tablic\u0119 z bruku, ale dla krakowian by\u0142 to znak zakonspirowanego \u017cycia zwi\u0105zku, znak, kt\u00f3ry krzepi\u0142 i mobilizowa\u0142 wol\u0119 oporu. Dzi\u015b kopia tamtej solidarno\u015bciowej tabliczki znalaz\u0142a si\u0119 na swoim miejscu, a umowy gda\u0144skie z Sierpnia 80. roku s\u0105 na li\u015bcie \u201ePami\u0119ci \u015awiata\u201d UNESCO po\u015br\u00f3d papierowych skarb\u00f3w dziedzictwa ludzko\u015bci. I tak przy tym pami\u0105tkowym kamieniu Ko\u015bciuszki historia wybicia si\u0119 Polak\u00f3w na niepodleg\u0142o\u015b\u0107, historia narodowych zmaga\u0144 o suwerenno\u015b\u0107 Rzeczypospolitej \u2013 po raz wt\u00f3ry jakby si\u0119 zamkn\u0119\u0142a. A p\u0142yt\u0119 przysi\u0119gi Ko\u015bciuszki wci\u0105\u017c, nie tylko z okazji rocznic, zdobi\u0105 \u015bwie\u017ce wi\u0105zanki bia\u0142ych i czerwonych kwiat\u00f3w.<\/p>\n\n\n

Opracowanie Mariusz Jab\u0142o\u0144ski <\/p>\n\n\n\n

Jako obrazek wyr\u00f3\u017cniaj\u0105cy reprodukcja obrazu Micha\u0142a Stachowicza Przysi\u0119ga Tadeusza Ko\u015bciuszki <\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Pewne miejsca a wraz z nimi osoby i wydarzenia stanowi\u0105 symbole, kt\u00f3re utrwalaj\u0105 si\u0119 w pami\u0119ci zbiorowej zar\u00f3wno lokalnej jak og\u00f3lnonarodowej i s\u0105 okre\u015blane miejscami pami\u0119ci. Ich znaczenie polega na … <\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":13659,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[3,11,29],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/patriotycznykrakow.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/13670"}],"collection":[{"href":"https:\/\/patriotycznykrakow.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/patriotycznykrakow.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/patriotycznykrakow.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/patriotycznykrakow.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=13670"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/patriotycznykrakow.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/13670\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/patriotycznykrakow.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/13659"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/patriotycznykrakow.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=13670"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/patriotycznykrakow.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=13670"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/patriotycznykrakow.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=13670"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}