Wybitny m\u0105\u017c\nstanu i wsp\u00f3\u0142tw\u00f3rca niepodleg\u0142ej RP, J\u00f3zef Pi\u0142sudski (1867-1935), urodzi\u0142 si\u0119 w\nZu\u0142owie na Wile\u0144szczy\u017anie, a zmar\u0142 w sto\u0142ecznej Warszawie. W trakcie burzliwego\n\u017cycia przebywa\u0142 w rozmaitych miejscach Europy i Azji. Ze wzgl\u0119du jednak na\nantyrosyjsk\u0105 dzia\u0142alno\u015b\u0107, w latach 1901-1914, to w\u0142a\u015bnie galicyjski Krak\u00f3w sta\u0142\nsi\u0119 dla niego najwa\u017cniejszym z o\u015brodk\u00f3w, to jest miejscem do \u017cycia i zarazem pracy\npolityczno-wojskowej. Oczywi\u015bcie, zdarza\u0142o mu si\u0119 bywa\u0107 w mie\u015bcie kr\u00f3l\u00f3w Polski\ni wcze\u015bniej i p\u00f3\u017aniej, ale w\u0142a\u015bnie pierwsza dekada XX w. wraz z okresem\nbezpo\u015brednio poprzedzaj\u0105cym wybuch I wojny \u015bwiatowej i sformowania Legion\u00f3w\nPolskich, wydaje si\u0119 kluczowy dla oceny powodzenia \u017cyciowej misji Pi\u0142sudskiego.\nBy\u0142o ni\u0105 wydobycie Polski z zakurzonego katalogu historycznych pa\u0144stw\neuropejskich i umieszczenie na aktualnej mapie politycznej starego kontynentu.<\/p>\n\n\n\n
J\u00f3zef Pi\u0142sudski\nspotyka\u0142 si\u0119 ze swoimi wsp\u00f3\u0142pracownikami m.in. w lokalach znajduj\u0105cych si\u0119 przy\nulicach: Lubicz, Aria\u0144skiej, Floria\u0144skiej i Karmelickiej. Wynajmowa\u0142 mieszkania\nprzy ul. Podzamcze, Szlak i Topolowej (tutaj w sumie a\u017c w czterech r\u00f3\u017cnych\nkamienicach, widocznie rejon w pobli\u017cu dworca kolejowego wyj\u0105tkowo mu\nodpowiada\u0142). Do boju z Legionami Polskimi wyruszy\u0142 za\u015b z Oleandr\u00f3w 6 sierpnia\n1914 r.<\/p>\n\n\n\n
W 1921 r.\nNaczelnik otrzyma\u0142 honorowy doktorat UJ, a w 1933 r. honorowe obywatelstwo\nKrakowa. W tym samym roku zmieniono te\u017c nazw\u0119 ulicy, nazywanej dotychczas\nWolsk\u0105. Zosta\u0142a ona wtedy nazwana imieniem Marsza\u0142ka J\u00f3zefa Pi\u0142sudskiego. Po\nprzerwie w latach rz\u0105d\u00f3w komunistycznych, powr\u00f3cono do tej nazwy na pocz\u0105tku\nlat 90. ubieg\u0142ego wieku.<\/p>\n\n\n\n
Na wie\u015b\u0107 o\n\u015bmierci J\u00f3zefa Pi\u0142sudskiego, 13 maja 1935 r. rozhu\u015bta\u0142y si\u0119 dzwony krakowskich\n\u015bwi\u0105ty\u0144. Rozpocz\u0105\u0142 swoim niskim g\u0142osem najwa\u017cniejszy z dzwon\u00f3w, s\u0142ynny Zygmunt\nz katedry wawelskiej, kt\u00f3ry odzywa si\u0119 tylko w wyj\u0105tkowych okazjach. We\nwszystkich zak\u0142adach pracy i instytucjach mundurowych w\u0142\u0105czono syreny. Rada\nmiejska i senat UJ odby\u0142y okoliczno\u015bciowe uroczyste posiedzenia po\u015bwi\u0119cone\nosobie zmar\u0142ego Ojca Narodu. Rozpocz\u0119\u0142a si\u0119 sze\u015bciotygodniowa \u017ca\u0142oba\nog\u00f3lnonarodowa.<\/p>\n\n\n\n
Dnia 17 maja, w\ntrakcie uroczysto\u015bci \u017ca\u0142obnych odbywaj\u0105cych si\u0119 w stolicy, wielu mieszka\u0144c\u00f3w\nmiasta, s\u0142ucha\u0142o radiowej transmisji z tego wydarzenia, przygotowuj\u0105c si\u0119\nduchowo na maj\u0105cy nast\u0105pi\u0107 w Krakowie ci\u0105g dalszy, a w\u0142a\u015bciwie postawienie\n\u201ekropki nad i\u201d, dopowiedzenie ostatniego rozdzia\u0142u w biografii Marsza\u0142ka J\u00f3zefa\nPi\u0142sudskiego, zapowiadane przez klepsydry wydrukowane na papierze o kolorze\nstrzeleckiego munduru, czyli szarym. W\u0142adze zaapelowa\u0142y do mieszka\u0144c\u00f3w, aby w\ndniu pogrzebu ubrali si\u0119 w ciemne, a najlepiej czarne ubiory.<\/p>\n\n\n\n
Poci\u0105g ze\nzw\u0142okami J\u00f3zefa Pi\u0142sudskiego przyby\u0142 do Krakowa rankiem 18 maja. Za trumn\u0105\nprzeszed\u0142 przez centrum miasta na wawelskie wzg\u00f3rze ok. 300-tysi\u0119czny orszak. Ksawery\nPruszy\u0144ski w artykule opublikowanym w \u201eWiadomo\u015bciach Literackich\u201d (w nr 22 z\n1935 r.) zanotowa\u0142 dla nast\u0119pnych pokole\u0144: \u201ena krakowskich ulicach stoj\u0105 jeden\nprzy drugim wysokie maszty, ca\u0142e w czerni, jak smolne pochodnie, czekaj\u0105ce, aby\nzap\u0142on\u0105\u0107. Srebrne or\u0142y legionowe siad\u0142y na ich szczycie. Wolno, w szpalerze\npiechoty, otoczony rojem ksi\u0119\u017cy, zakon\u00f3w, zakonnic, posuwa si\u0119 kondukt od\ndworca. Wchodz\u0105 w ulice stare, kt\u00f3rymi od d\u0142ugich wiek\u00f3w o\u015bmiu kroczy\u0142y\npogrzeby kr\u00f3l\u00f3w\u201d.<\/p>\n\n\n\n
Nabo\u017ce\u0144stwo\n\u017ca\u0142obne odprawi\u0142 arcybiskup Adam Stefan Sapieha. Marsza\u0142ek pochowany zosta\u0142 w\nkatedrze wawelskiej, pierwotnie w krypcie \u015bw. Leonarda. W czasie znoszenia\ntrumny do krypty, wojsko odda\u0142o 101 salw armatnich. W 1937 r. szklan\u0105 trumn\u0119 z\nubranym w szary mundur Pi\u0142sudskim, przeniesiono na polecenie ksi\u0119cia\narcybiskupa Sapiehy do krypty pod Wie\u017c\u0105 Srebrnych Dzwon\u00f3w, co wywo\u0142a\u0142o szereg wielow\u0105tkowych\nkontrowersji, nazywanych przez historyk\u00f3w \u201ekonfliktem wawelskim\u201d. Abstrahuj\u0105c\nod kwestii politycznych, dost\u0119pna przestrze\u0144 nie by\u0142a w stanie pomie\u015bci\u0107 t\u0142um\u00f3w\nprzybywaj\u0105cych (masowe wycieczki szkolne z ca\u0142ej Polski), aby odda\u0107 ho\u0142d\nMarsza\u0142kowi. Chodzi\u0142o o zachowanie powagi i dostoje\u0144stwa godnego sanktuarium\nnarodowemu, jakie stanowi katedra na Wawelu.<\/p>\n\n\n\n
Dope\u0142nieniem\nupami\u0119tnienia wielkiego Polaka w mie\u015bcie, o kt\u00f3rym przebywaj\u0105c tutaj 19\npa\u017adziernika 1919 r. wyrazi\u0142 si\u0119, i\u017c: \u201eKrak\u00f3w pami\u0119tajmy nie jest tylko\nolbrzymi\u0105 czarown\u0105 usidlaj\u0105c\u0105 serce mogi\u0142\u0105 wielkiego narodu\u201d, sta\u0142 si\u0119 Kopiec\nPi\u0142sudskiego. Wznoszono go czynem spo\u0142ecznym w latach 1934-1937 na wzg\u00f3rzu\nSowiniec. W\u0142a\u015bnie na Sowiniec, udali si\u0119 po oddaniu ho\u0142du Marsza\u0142kowi w\nwawelskiej katedrze, uczestnicy specjalnej delegacji z Warszawy. W ostatnim\ndniu narodowej \u017ca\u0142oby, 23 czerwca 1935 r. do Krakowa przybyli: Prezydent RP\nIgnacy Mo\u015bcicki, Generalny Inspektor Si\u0142 Zbrojnych gen. Edward \u015amig\u0142y-Rydz,\nmarsza\u0142kowie sejmu i senatu oraz ca\u0142a Rada Ministr\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n
Tekst\ni rysunek: Artur Jachna<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Wybitny m\u0105\u017c stanu i wsp\u00f3\u0142tw\u00f3rca niepodleg\u0142ej RP, J\u00f3zef Pi\u0142sudski (1867-1935), urodzi\u0142 si\u0119 w Zu\u0142owie na Wile\u0144szczy\u017anie, a zmar\u0142 w sto\u0142ecznej Warszawie. W trakcie burzliwego \u017cycia przebywa\u0142 w rozmaitych miejscach Europy … <\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":13572,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[3,11,1],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/patriotycznykrakow.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/13571"}],"collection":[{"href":"https:\/\/patriotycznykrakow.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/patriotycznykrakow.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/patriotycznykrakow.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/patriotycznykrakow.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=13571"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/patriotycznykrakow.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/13571\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/patriotycznykrakow.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/13572"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/patriotycznykrakow.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=13571"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/patriotycznykrakow.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=13571"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/patriotycznykrakow.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=13571"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}