{"id":12966,"date":"2020-04-28T10:23:23","date_gmt":"2020-04-28T08:23:23","guid":{"rendered":"http:\/\/patriotycznykrakow.pl\/?p=12966"},"modified":"2020-04-28T10:24:18","modified_gmt":"2020-04-28T08:24:18","slug":"o-kobiecym-przysposobieniu-wojskowym-w-ii-rp-23-lata-po-odejsciu-gen-marii-wittek","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/patriotycznykrakow.pl\/index.php\/2020\/04\/28\/o-kobiecym-przysposobieniu-wojskowym-w-ii-rp-23-lata-po-odejsciu-gen-marii-wittek\/","title":{"rendered":"O kobiecym przysposobieniu wojskowym w II RP, 23 lata po odej\u015bciu gen. Marii Wittek"},"content":{"rendered":"\n

19 kwietnia 1997 r. w Warszawie zmar\u0142a Maria Wittek (ur. 16 sierpnia 1899 r.), pierwsza Polka mianowana (w 1991 r.) na stopie\u0144 genera\u0142a Wojska Polskiego. Wytrwale walczy\u0142a o odzyskanie i utrzymanie niepodleg\u0142o\u015bci Polski w szeregach: Polskiej Organizacji Wojskowej, Ochotniczej Legii Kobiet, Przysposobienia Wojskowego Kobiet i Wojskowej S\u0142u\u017cby Kobiet.Nale\u017cy stwierdzi\u0107, i\u017c ca\u0142e swoje \u017cycie, przysz\u0142a genera\u0142 brygady podporz\u0105dkowa\u0142a patriotycznym obowi\u0105zkom. Antyrosyjsk\u0105 dzia\u0142alno\u015b\u0107 podj\u0119\u0142a ju\u017c w trakcie nauki w szkole polskiej w Kijowie. By\u0142a harcerk\u0105, a nied\u0142ugo przed matur\u0105 zosta\u0142a zaprzysi\u0119\u017cona do nielegalnie dzia\u0142aj\u0105cej Polskiej Organizacji Wojskowej. Warto zaznaczy\u0107, i\u017c POW \u017ce\u0144skie oddzia\u0142y w Kr\u00f3lestwie Polskim utworzy\u0142a ju\u017c po 1914 r. Nie wszyscy jednak byli temu przychylni.Wielu m\u0119\u017cczyzn w mundurach wola\u0142o aby panie skupi\u0142y si\u0119 raczej na aprowizacji oraz piel\u0119gniarstwie. Takie jak przywo\u0142ana tutaj m\u0142oda ochotniczka, nie dawa\u0142y si\u0119 jednak zap\u0119dzi\u0107 w przys\u0142owiowy \u201ekozi r\u00f3g\u201d i \u201esz\u0142y po swoje\u201d pomimo rozmaitych trudno\u015bci. Wittek\u00f3wna uko\u0144czy\u0142a kurs wywiadowczy oraz szko\u0142\u0119 podoficersk\u0105. W czasie wojny polsko-bolszewickiej pracowa\u0142a w wywiadzie (by\u0142a to s\u0142u\u017cba elitarna, wielce ceniona przez J\u00f3zefa Pi\u0142sudskiego). Po zako\u0144czeniu wojny dzia\u0142a\u0142a w Ochotniczej Legii Kobiet i kszta\u0142ci\u0142a si\u0119 wojskowo. Ca\u0142y czas by\u0142a zwi\u0105zana z wojskowo\u015bci\u0105. Mo\u017cna przyj\u0105\u0107, \u017ce nie zna\u0142a innego \u017cycia, jak w mundurze i na s\u0142u\u017cbie. Pomimo rozwi\u0105zania organizacji, ona i jej kole\u017canki dowiod\u0142y, i\u017c w wypadku zagro\u017cenia b\u0119d\u0105 nie tylko przydatne, ale wr\u0119cz niezb\u0119dne. Na szersz\u0105 skal\u0119 zapozna\u0107 si\u0119 z obronno\u015bci\u0105, mia\u0142o jednak dopiero kolejne pokolenie m\u0142odych kobiet \u2013 przysz\u0142ych konspiratorek w II wojnie \u015bwiatowej.W 1927 r. przed Mari\u0105 otworzy\u0142y si\u0119 nowe mo\u017cliwo\u015bci zinstytucjonalizowanego dzia\u0142ania. Do 1926 r. w\u0142adze pa\u0144stwowe nie docenia\u0142y znaczenia kobiet dla obronno\u015bci Polski. Dowodzi\ntego dobitnie likwidacja kobiecej kom\u00f3rki w Sztabie Generalnym Wojska Polskiego, przeprowadzona w 1924 r. Po przewrocie majowym, oparte na by\u0142ych lub czynnych mundurowych rz\u0105dy sanacyjne, chc\u0105c zintensyfikowa\u0107 i skoordynowa\u0107 dzia\u0142ania paramilitarne cywilnej cz\u0119\u015bci spo\u0142ecze\u0144stwa, powo\u0142a\u0142y Pa\u0144stwowy Urz\u0105d Wychowania Fizycznego i Przysposobienia Wojskowego. Podlega\u0142 on Ministerstwu Spraw Wojskowych,\ndzia\u0142aj\u0105c we wsp\u00f3\u0142pracy z innymi instytucjami pa\u0144stwowymi i spo\u0142ecznymi. Urz\u0105d organizowa\u0142 i w znacznej mierze finansowa\u0142 prace wielu organizacji spo\u0142ecznych, prowadz\u0105cych dzia\u0142alno\u015b\u0107 obronn\u0105, sportow\u0105 a tak\u017ce kombatanck\u0105. W\u015br\u00f3d cel\u00f3w PU WF i PW znajdowa\u0142o si\u0119 utrzymanie sprawno\u015bci bojowej by\u0142ych wojskowych, szkolenie w zakresie wiedzy i umiej\u0119tno\u015bci dow\u00f3dc\u00f3w oddzia\u0142\u00f3w paramilitarnych a tak\u017ce promowanie idei\nwojskowych i upowszechnianie kultury fizycznej w\u015br\u00f3d spo\u0142ecze\u0144stwa \u2013 szczeg\u00f3lnie m\u0142odzie\u017cy szkolnej. Zakres dzia\u0142ania by\u0142 bardzo szeroki, a kobiety zosta\u0142y w\u0142\u0105czone do tej pracy w nawi\u0105zaniu do wcze\u015bniejszej ich dzia\u0142alno\u015bci na rzecz Wojska Polskiego. By\u0142a wi\u0119c Maria Wittek znakomit\u0105 kandydatk\u0105, aby stan\u0105\u0107 na czele Referatu do spraw Wychowania\nFizycznego i Przysposobienia Wojskowego Kobiet (rozdzielonego p\u00f3\u017aniej na dwa Samodzielne Referaty: PW Kobiet i WF Kobiet, a od 1935 r. osobny Wydzia\u0142). Program zosta\u0142 oparty na nast\u0119puj\u0105cych elementach: wychowaniu fizycznym i przysposobieniu wojskowym (tzn. szkoleniu uczennic i m\u0142odych kobiet w zakresie pomocniczej s\u0142u\u017cby wojskowej kobiet) oraz przygotowaniu fachowym (w zakresie m.in. pracy o\u015bwiatowej, administracyjnej, sanitarnej i \u0142\u0105czno\u015bci). Poza zaj\u0119ciami WF w szko\u0142ach i innych og\u00f3lnie\nusprawniaj\u0105cych, przygotowywano \u017ce\u0144sk\u0105 kadr\u0119 instruktorsk\u0105 i organizowano sport kobiecy. Podobnie jak w wypadku m\u0119skich struktur \u2013 opr\u00f3cz sta\u0142ego systemu \u0107wicze\u0144, przeprowadzano letnie i zimowe obozy sprawno\u015bciowe. We wspomniane wy\u017cej dzia\u0142ania zaanga\u017cowa\u0142o si\u0119 szereg organizacji \u2013 od bardzo silnych liczebnie, jak Zwi\u0105zek Strzelecki czy\nZHP do niewielkich jak Organizacja K\u00f3\u0142 Gospody\u0144 Wiejskich czy te\u017c Zrzeszenie \u017bydowskich Kobiecych Stowarzysze\u0144 Sportowych Makabi. Prowadzeniem szkolenia PW zajmowa\u0142a si\u0119 Organizacja Przysposobienia Wojskowego Kobiet i Zrzeszenie Stowarzysze\u0144 dla Przysposobienia Kobiet do Obrony Kraju. W tym\u017ce Zrzeszeniu, zawi\u0105zanym w 1928 r.,\nznalaz\u0142y swoje miejsce m.in. takie organizacje jak: Zwi\u0105zek Strzelecki, ZHP, PCK, Stowarzyszenie Rodzina Wojskowa, Zwi\u0105zek Pracy Obywatelskiej Kobiet i Stowarzyszenie Rodzina Rezerwist\u00f3w. Od 1928 r. istnia\u0142a mo\u017cliwo\u015b\u0107 prowadzenia kobiecych hufc\u00f3w szkolnych przysposobienia wojskowego w szko\u0142ach \u017ce\u0144skich i koedukacyjnych. Poza podniesieniem sprawno\u015bci fizycznej dziewcz\u0105t starano si\u0119 krzewi\u0107 warto\u015bci obywatelskie, \u201eprzygotowywa\u0107 moralnie\u201d m\u0142ode Polki do doros\u0142ego \u017cycia jako warto\u015bciowe spo\u0142ecznie, empatyczne jednostki. Dodam tutaj, i\u017c m\u0119skie hufce istnia\u0142y ju\u017c w wielu gimnazjach galicyjskich na pocz\u0105tku XX w., zajmuj\u0105c si\u0119 g\u0142\u00f3wnie sportem, w tym strzelectwem. Liczba zaanga\u017cowanych w t\u0105 dzia\u0142alno\u015b\u0107 uczni\u00f3w wzros\u0142a w II po\u0142owie lat dwudziestych, aby w nast\u0119pnej dekadzie sta\u0107 si\u0119 standardem. Trudno okre\u015bli\u0107 skal\u0119 rozwoju organizacyjnego w wypadku hufc\u00f3w \u017ce\u0144skich. Wiem na pewno, \u017ce by\u0142 takowy w warszawskim gimnazjum im. Kr\u00f3lowej Jadwigi, gdy\u017c kontrolowa\u0142a go inspektorka Wanda Gertz, \u017co\u0142nierka i dzia\u0142aczka w zakresie kobiecego PW.\nW okresie bezpo\u015brednio poprzedzaj\u0105cym wybuch II wojny \u015bwiatowej, nast\u0105pi\u0142o przekszta\u0142cenie struktur WF i PW Kobiet. W ramach dotychczasowej struktury organizacyjnej wykonano tytaniczn\u0105 prac\u0119. Setki instruktorek wypracowa\u0142o metody i formy pracy, ugruntowa\u0142a si\u0119 te\u017c baza materialna (od podr\u0119cznik\u00f3w i czasopism po urz\u0105dzenia i sale do\n\u0107wicze\u0144) niezb\u0119dna do trwa\u0142ej i skutecznej dzia\u0142alno\u015bci. Organizacja Przysposobienia Wojskowego Kobiet, kt\u00f3r\u0105 kierowa\u0142a niezmordowana Maria Wittek, wsp\u00f3\u0142pracowa\u0142a z ponad pi\u0119\u0107dziesi\u0119cioma stowarzyszeniami i organizacjami kobiecymi. D\u0105\u017cono do powstania jednej organizacji, kt\u00f3ra w pe\u0142ni by sprosta\u0142a zadaniom stawianym przez w\u0142adze wojskowe. 11\nlutego 1939 r. na mocy rozporz\u0105dzenia Rady Ministr\u00f3w, utworzono Przysposobienie Wojskowe Kobiet. By\u0142o to stowarzyszenie wy\u017cszej u\u017cyteczno\u015bci publicznej, kt\u00f3re skupia\u0142o ok. 47 tys. zarejestrowanych cz\u0142onki\u0144. W dziele bra\u0142o te\u017c udzia\u0142 57 stowarzysze\u0144, skupiaj\u0105cych w swych szeregach ok. 700 tys. kobiet. Wielkim sukcesem by\u0142o podniesienie\nog\u00f3lnej wiedzy obronnej spo\u0142ecze\u0144stwa, a tak\u017ce \u2013 w trudnym do weryfikacji stopniu \u2013 praktycznej sprawno\u015bci obronnej. Przyjmuje si\u0119, \u017ce w latach mi\u0119dzywojennych przeszkolono w Polsce ok. milion kobiet.\nW okresie II wojny \u015bwiatowej Maria Wittek, podobnie jak szereg jej wsp\u00f3\u0142pracowniczek w\u0142\u0105czy\u0142a si\u0119 do konspiracji niepodleg\u0142o\u015bciowej. Z tego okresu wymieni\u0119 jedynie, i\u017c w 1940 r. zosta\u0142a szefow\u0105 Wojskowej S\u0142u\u017cby Kobiet funkcjonuj\u0105cej w ramach Armii Krajowej. Po likwidacji AK, zasili\u0142a kadrowo Organizacj\u0119 \u201eNIE\u201d. W latach 1946-1949 nasza bohaterka, pe\u0142ni\u0142a funkcje organizacyjne w odrodzonym PU WF i PW a nast\u0119pnie G\u0142\u00f3wnym Komitecie Kultury Fizycznej i Sportu oraz Powszechnej\nOrganizacji \u201eS\u0142u\u017cba Polsce\u201d. Nie by\u0142a to ju\u017c jednak tamta, przedwojenna Polska i jej patriotyczne instytucje kultury fizycznej i obronno\u015bci. Wykorzystuj\u0105c do\u015bwiadczenia przedwojennych dzia\u0142aczy i dzia\u0142aczek, nowa w\u0142adza przygotowywa\u0142a nowe instytucje, maj\u0105ce na celu szerzenie ideologii komunistycznej a tak\u017ce \u015bcis\u0142e podporz\u0105dkowanie wszelkich dzia\u0142a\u0144 WF i PW w Polsce nowej w\u0142adzy. Maria Wittek te\u017c musia\u0142a odej\u015b\u0107. By\u0142a\naresztowana, jednak szcz\u0119\u015bliwie stosunkowo nied\u0142ugo przebywa\u0142a w wi\u0119zieniu. Wspania\u0142ym uzupe\u0142nieniem dla aktywnej dzia\u0142alno\u015bci paramilitarnej i wojskowej, sta\u0142o si\u0119 prowadzone na przez ni\u0105 na emeryturze, gromadzenie i opracowywanie \u017ar\u00f3de\u0142 historycznych do dziej\u00f3w\nkobiet, kt\u00f3re walczy\u0142y o niepodleg\u0142o\u015b\u0107 Polski z niemieckim okupantem.<\/p>\n\nTekst: Artur Jachna\n\n\n\n

\"\"
rys. Artur Rafa\u0142 Jachna<\/figcaption><\/figure>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

19 kwietnia 1997 r. w Warszawie zmar\u0142a Maria Wittek (ur. 16 sierpnia 1899 r.), pierwsza Polka mianowana (w 1991 r.) na stopie\u0144 genera\u0142a Wojska Polskiego. Wytrwale walczy\u0142a o odzyskanie i … <\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":12968,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[3,11,2],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/patriotycznykrakow.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/12966"}],"collection":[{"href":"https:\/\/patriotycznykrakow.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/patriotycznykrakow.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/patriotycznykrakow.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/patriotycznykrakow.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=12966"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/patriotycznykrakow.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/12966\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/patriotycznykrakow.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/12968"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/patriotycznykrakow.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=12966"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/patriotycznykrakow.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=12966"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/patriotycznykrakow.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=12966"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}