{"id":12183,"date":"2020-03-27T14:17:14","date_gmt":"2020-03-27T13:17:14","guid":{"rendered":"http:\/\/patriotycznykrakow.pl\/?p=12183"},"modified":"2020-05-29T11:06:35","modified_gmt":"2020-05-29T09:06:35","slug":"korona-krolestwa-polskiego-corona-regni-poloniae","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/patriotycznykrakow.pl\/index.php\/2020\/03\/27\/korona-krolestwa-polskiego-corona-regni-poloniae\/","title":{"rendered":"Z naszych publikacji&#8230; Korona Kr\u00f3lestwa Polskiego (Corona Regni Poloniae)"},"content":{"rendered":"\n<p style=\"text-align: justify;\">Z naszych publikacji&#8230;Prezentujemy pa\u0144stwu wybrane artyku\u0142y z naszej szerokiej oferty wydawnictw edukacyjnych oraz popularnonaukowych. O\u015brodek Edukacji Obywatelskiej jest wydawc\u0105 licznych pozycji ksi\u0105\u017ckowych o tematyce historycznej i patriotycznej zwi\u0105zanej z Krakowem. Zach\u0119camy do lektury!<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Tekst:<\/strong> Piotr Boro\u0144<\/p>\n\n\n\n<p style=\"text-align: justify;\">\u015aredniowiecze, cho\u0107 nie tylko ono, to epoka rywalizacji o prymat w \u015bwiecie chrze\u015bcija\u0144skim. Najbardziej znane s\u0105 z tych czas\u00f3w dominacje papieska b\u0105d\u017a cesarska, w tle kt\u00f3rych toczy\u0142a si\u0119 walka o zakres w\u0142adzy wielu dynastii i o suwerenno\u015b\u0107 pa\u0144stwow\u0105. Widocznym jej znakiem by\u0142a korona.To najwa\u017cniejsze z insygni\u00f3w \u015bwiadcz\u0105cych o tym, \u017ce w\u0142adca jest kr\u00f3lem, kt\u00f3ry to tytu\u0142 (szczeg\u00f3lnie w j\u0119zykach s\u0142owia\u0144skich) wywodzono od imienia najbardziej szanowanego spo\u015br\u00f3d w\u0142adc\u00f3w \u015bredniowiecznych,czyli Karola Wielkiego.<\/p>\n\n\n\n<p style=\"text-align: justify;\">Godno\u015b\u0107 kr\u00f3lewska, cho\u0107 popularna w kronikach, podaniach, ba\u015bniach i legendach, nie by\u0142a \u0142atw\u0105 do zdobycia w Europie, bo w\u0142adcy zazdro\u015bnie jej strzegli, aby przede wszystkim ich s\u0105siedzi nie mogli si\u0119 ni\u0105 szczyci\u0107, aspiruj\u0105c do pe\u0142nej samodzielno\u015bci politycznej. Tak by\u0142o np. w relacjach w\u0142adc\u00f3w \u015awi\u0119tego Cesarstwa Rzymskiego Narodu Niemieckiego z ksi\u0105\u017c\u0119tami polskimi. Cz\u0119sto zdobycie korony wi\u0105za\u0142o si\u0119 z wieloma staraniami, trudami, walkami. Nasz pierwszy kr\u00f3l Boles\u0142aw Chrobry czyni\u0142 starania o koron\u0119 przez \u0107wier\u0107wiecze, a cieszy\u0142 si\u0119 ni\u0105 bardzo kr\u00f3tko. Jego syn Mieszko II \u2013 cho\u0107 s\u0142usznie rozpocz\u0105\u0142 rz\u0105dy od koronacji \u2013 przyp\u0142aci\u0142 swoje ambicje wieloma cierpieniami i utrat\u0105 wszelkiej w\u0142adzy. Boles\u0142aw Szczodry, b\u0119d\u0105c u szczytu swych mo\u017cliwo\u015bci, przyj\u0105\u0142 koron\u0119 od papie\u017ca Grzegorza VII, popieraj\u0105c go w s\u0142awnym sporze z cesarzem niemieckim Henrykiem IV, ale nie min\u0119\u0142y trzy lata, jak j\u0105 utraci\u0142 (po zab\u00f3jstwie \u015bw.Stanis\u0142awa). Przemys\u0142aw II Wielkopolski, koronowany w roku 1295, zosta\u0142 zamordowany ju\u017c nast\u0119pnego roku. Wac\u0142aw II Czeski, si\u0119gn\u0105wszy w 1300 r. po insygnia kr\u00f3lewskie, cieszy\u0142 si\u0119 w\u0142adz\u0105 znacznie d\u0142u\u017cej, bo \u201ea\u017c\u201d pi\u0119\u0107 lat, a jego syn zgin\u0105\u0142 wkr\u00f3tce po nim w\u015br\u00f3d stara\u0144 o sched\u0119 po ojcu (w tym koron\u0119 polsk\u0105). Jak wi\u0119c wida\u0107, pierwszych z g\u00f3r\u0105 trzysta lat dziej\u00f3w Polski chlubi\u0107 si\u0119 mo\u017ce nazw\u0105 kr\u00f3lestwa przez niespe\u0142na 20 lat (w zale\u017cno\u015bci od datowania w\u0142adztwa Mieszka II). Dopiero koronacja W\u0142adys\u0142awa \u0141okietka na kr\u00f3la Polski 20 stycznia 1320 r. zapocz\u0105tkowa\u0142a w zasadzie nieprzerwane pasmo monarszej \u015bwietno\u015bci Kr\u00f3lestwa Polskiego<\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"798\" height=\"582\" src=\"https:\/\/patriotycznykrakow.pl\/wp-content\/uploads\/2020\/03\/Korona_W\u0142adys\u0142awa_\u0141okietka.jpg\" alt=\"\" class=\"wp-image-12208\" srcset=\"https:\/\/patriotycznykrakow.pl\/wp-content\/uploads\/2020\/03\/Korona_W\u0142adys\u0142awa_\u0141okietka.jpg 798w, https:\/\/patriotycznykrakow.pl\/wp-content\/uploads\/2020\/03\/Korona_W\u0142adys\u0142awa_\u0141okietka-300x219.jpg 300w, https:\/\/patriotycznykrakow.pl\/wp-content\/uploads\/2020\/03\/Korona_W\u0142adys\u0142awa_\u0141okietka-768x560.jpg 768w\" sizes=\"(max-width: 798px) 100vw, 798px\" \/><figcaption> <br>Ilustracja Encyklopedii staropolskiej T.3 044 &#8211; Korona W\u0142adys\u0142awa \u0141okietka. Domena publiczna.<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n<p style=\"text-align: justify;\">Dzie\u0142o W\u0142adys\u0142awa to zatem nie tylko koniec os\u0142abiaj\u0105cego nas rozbicia dzielnicowego, ale tak\u017ce rozpocz\u0119cie trwaj\u0105cego z g\u00f3r\u0105 cztery wieki posiadania silnego, suwerennego pa\u0144stwa. Na prze\u0142omie XIII\u2013XIV wieku zachodzi\u0142y powa\u017cne zmiany w dojrza\u0142o\u015bci politycznej spo\u0142ecze\u0144stw Europy. Ich efektem by\u0142o wzmacnianie ich podmiotowo\u015bci,co przejawia\u0142o si\u0119 w typach monarchii stanowej i parlamentarnej. Dynastie i dwory musia\u0142y ust\u0119powa\u0107 z form monarchii patrymonialnej, kt\u00f3ra dopuszcza\u0142a nawet swobodne dysponowanie dobrami pa\u0144stwowymi przez w\u0142adc\u0119 z podzia\u0142em pomi\u0119dzy rodzin\u0119 w\u0142\u0105cznie. Cokolwiek posiadali poddani, by\u0142o de iure wydzielone z \u0142askawo\u015bci w\u0142adcy. To on m\u00f3g\u0142 zezwoli\u0107 na polowanie w lesie, m\u00f3g\u0142 wyda\u0107 przywilej na otoczenie miasta murami lub korzystanie z si\u0142y pr\u0105du rzecznego. Z czasem pa\u0144stwo patrymonialne odchodzi\u0142o w niepami\u0119\u0107. Reprezentacje poddanych, a szczeg\u00f3lnie mo\u017cnow\u0142adztwa,rycerstwa, duchowie\u0144stwa, a niekiedy tak\u017ce mieszcza\u0144stwa i ch\u0142opstwa zacz\u0119\u0142y wp\u0142ywa\u0107 na decyzje w\u0142adc\u00f3w i czu\u0107 si\u0119 odpowiedzialnymi za swoje pa\u0144stwa, a te rozumiano coraz bardziej jako wsp\u00f3lne dobro. Dzia\u0142aj\u0105c w imieniu swoich pa\u0144stw, \u201ekontraktowa\u0142y\u201d w\u0142adanie nimi z dynastiami, a najsilniejsze z rodzin rywalizowa\u0142y w obsadzaniu jak najwi\u0119kszej liczby tron\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n<p style=\"text-align: justify;\">Nie spos\u00f3b przeceni\u0107 W\u0142adys\u0142awa \u0141okietka jako tego, kt\u00f3ry ustabilizowa\u0142 panowanie kr\u00f3lewskie. Powszechnie ceniona i osnuta anegdotami jest jego uporczywa, pe\u0142na wyrzecze\u0144 walka o zjednoczenie dziedzictwa Boles\u0142awa Krzywoustego. Przeganiany z Krakowa, bywa\u0142o, \u017ce ukrywa\u0142 si\u0119 i tu\u0142a\u0142 z garstk\u0105 wiernych rycerzy. Osiad\u0142szy wreszcie na Wawelu po wyga\u015bni\u0119ciu Przemy\u015blid\u00f3w, stworzy\u0142 dw\u00f3r godny i zdolny do uprawiania z rozmachem europejskiej polityki. Wszed\u0142 w koneksje z innymi w\u0142adcami, podj\u0105\u0142 konkretne dzia\u0142ania, aby doprowadzi\u0107 do zbli\u017cenia z Litw\u0105 (\u015blub Kazimierza z Aldon\u0105), pozyska\u0142 pot\u0119\u017cne W\u0119gry do rozgrywek politycznych z Czechami i Krzy\u017cakami. Wielkim nak\u0142adem wysi\u0142ku uspokoi\u0142 atmosfer\u0119 na swoich ziemiach, co stworzy\u0142o dogodne warunki do zintensyfikowania handlu. \u015amia\u0142a i skuteczna polityka dynastyczna w jego wykonaniu da\u0142a dynastii Piast\u00f3w licz\u0105c\u0105 si\u0119 pozycj\u0119 w Europie \u015arodkowej, a sojusze pozwoli\u0142y osi\u0105gn\u0105\u0107 pierwsze sukcesy mi\u0119dzypa\u0144stwowe cz\u0119\u015bciowo zjednoczonego dziedzictwa Boles\u0142awa Krzywoustego. W polityce wewn\u0119trznej\nodbudowa\u0142 autorytet w\u0142adcy, a wsp\u00f3\u0142pracuj\u0105c umiej\u0119tnie z poddanymi\n(szczeg\u00f3lnie \u015brednim rycerstwem), dostosowa\u0142 si\u0119 do starych instytucji\nwiecowych, kt\u00f3re w okresie rozbicia uros\u0142y na znaczeniu. Zjazd w Sulejowie w 1318 r., gdzie uzyska\u0142 od rycerstwa poparcie dla plan\u00f3w koronacyjnych wielu historyk\u00f3w ustroju, wskazuje jako wa\u017cny krok w kierunku monarchii parlamentarnej. Charakterystyczne, \u017ce ten krok zbli\u017cy\u0142 w\u0142adc\u0119 z poddanymi, a upodmiotowiwszy ich, monarcha nic nie utraci\u0142 ze swego autorytetu. Materialnymi skutkami jego dzia\u0142ania w kwestii umocnienia panowania poprzez koronacj\u0119 by\u0142y np.: skompletowanie insygni\u00f3w kr\u00f3lewskich w Krakowie, przebudowa w stylu gotyckim katedry wawelskiej i modna rozbudowa zamku na wz\u00f3r pa\u0142acu papieskiego w Avignon (w jednej z sal z jego czas\u00f3w eksponowany jest dzisiaj Szczerbiec), kt\u00f3re mia\u0142y go\u015bci\u0107  \u015bwiadk\u00f3w koronacji. Bezkolizyjne przej\u0119cie w\u0142adzy po zmar\u0142ym ojcu przez jego jedynego syna Kazimierza oraz niepozostawiaj\u0105ca w\u0105tpliwo\u015bci co do praw sukcesji ceremonia koronacji pozwoli\u0142y unikn\u0105\u0107 Polsce perturbacji,kt\u00f3re by\u0142y cz\u0119st\u0105 niedol\u0105 pa\u0144stw w \u00f3wczesnej Europie. Najbardziej znany kryzys dynastyczny Francji by\u0142 przyczyn\u0105 wojen, kt\u00f3re trwa\u0142y ponad sto lat, ale takich wojen (r\u00f3wnie\u017c domowych jak wojna dw\u00f3ch r\u00f3\u017c w Anglii) by\u0142o znacznie wi\u0119cej. Kazimierz zas\u0142u\u017cy\u0142 sobie w pe\u0142ni na miano Wielkiego, kt\u00f3ry to przydomek spo\u015br\u00f3d wszystkich polskich w\u0142adc\u00f3w najsilniej do niego przywar\u0142 i immanentnie wyst\u0119puje z jego imieniem jako\njedynego z naszych kr\u00f3l\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"800\" height=\"700\" src=\"https:\/\/patriotycznykrakow.pl\/wp-content\/uploads\/2020\/03\/800px-Polska_WladLokietka_1275-1300.png\" alt=\"\" class=\"wp-image-12210\" srcset=\"https:\/\/patriotycznykrakow.pl\/wp-content\/uploads\/2020\/03\/800px-Polska_WladLokietka_1275-1300.png 800w, https:\/\/patriotycznykrakow.pl\/wp-content\/uploads\/2020\/03\/800px-Polska_WladLokietka_1275-1300-300x263.png 300w, https:\/\/patriotycznykrakow.pl\/wp-content\/uploads\/2020\/03\/800px-Polska_WladLokietka_1275-1300-768x672.png 768w\" sizes=\"(max-width: 800px) 100vw, 800px\" \/><figcaption>\u0179r\u00f3d\u0142o mapy:   <a href=\"https:\/\/commons.wikimedia.org\/wiki\/User:Ulamm\">Ulamm<\/a> <br><a rel=\"noreferrer noopener\" href=\"http:\/\/creativecommons.org\/licenses\/by-sa\/3.0\/\" target=\"_blank\">CC BY-SA 3.0<\/a> <\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n<p style=\"text-align: justify;\">Powiadomiony przez swojego agenta, \u017ce kr\u00f3l Polski umiera na zaka\u017cenie, wkr\u00f3tce po tragicznej \u015bmierci Kazimierza (1370 r.) przyby\u0142 do Krakowa Ludwik zwany przez W\u0119gr\u00f3w Wielkim, a przez Polak\u00f3w Andegawe\u0144skim lub W\u0119gierskim i \u2013 dla silniejszego okazania swoich praw do tronu \u2013 wyprawi\u0142 pogrzeb swojemu poprzednikowi, a nast\u0119pnie sam ukoronowa\u0142 si\u0119 i od pocz\u0105tku lat 70. prowadzi\u0142 usilne starania, by zapewni\u0107 jednej ze swoich c\u00f3rek sukcesj\u0119. Jadwiga by\u0142a zatem ostatnim dynastycznym w\u0142adc\u0105 Polski, a jej m\u0105\u017c, ksi\u0105\u017c\u0119 litewski Jagie\u0142\u0142o, kt\u00f3ry otrzyma\u0142 na chrzcie imi\u0119 W\u0142adys\u0142aw, uznawany jest za pierwszego w\u0142adc\u0119 elekcyjnego. Wszyscy kolejni kr\u00f3lowie te\u017c byli de iure elekcyjni, cho\u0107 panowa\u0142a tendencja do obierania najbli\u017cszych krewnych poprzednik\u00f3w, od syn\u00f3w pocz\u0105wszy. Ich ojcowie (szczeg\u00f3lnie Jagiellonowie) zapewniali trony swoim synom poprzez szafowanie przywilejami dla szlachty. To w\u0142a\u015bnie na przestrzeni panowania wymienionych tu z imienia w\u0142adc\u00f3w Polski dojrzewa\u0142a idea Korony Kr\u00f3lestwa Polskiego, kt\u00f3ra obowi\u0105zywa\u0142a jako nazwa naszego\npa\u0144stwa do rozbior\u00f3w, a pos\u0142ugiwali si\u0119 ni\u0105 tak\u017ce carowie jako dziedziczni w\u0142adcy Kr\u00f3lestwa Kongresowego, kt\u00f3re z Rosj\u0105 by\u0142o prawnie poprzez osob\u0119 panuj\u0105cego zespolone od 1815 r.<\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"600\" height=\"400\" src=\"https:\/\/patriotycznykrakow.pl\/wp-content\/uploads\/2020\/03\/Wiec_Kazimierz_Wielki.jpg\" alt=\"\" class=\"wp-image-12215\" srcset=\"https:\/\/patriotycznykrakow.pl\/wp-content\/uploads\/2020\/03\/Wiec_Kazimierz_Wielki.jpg 600w, https:\/\/patriotycznykrakow.pl\/wp-content\/uploads\/2020\/03\/Wiec_Kazimierz_Wielki-300x200.jpg 300w\" sizes=\"(max-width: 600px) 100vw, 600px\" \/><figcaption>Wiec Kazimierza Wielkiego. Domena publiczna<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n<p style=\"text-align: justify;\"> Regni Poloniae to koncepcja wyros\u0142a na tle kryzysu dynastycznego, jaki nast\u0105pi\u0142 z wyga\u015bni\u0119ciem rodzimej dynastii Piast\u00f3w na polskim tronie. Do jej d\u0142ugiego panowania poddani byli tak przyzwyczajeni, \u017ce obj\u0119cie tronu przez blisko spokrewnion\u0105, ale jednak obc\u0105 (g\u0142\u00f3wnie francusko- w\u0119giersk\u0105) dynasti\u0119 Andegawen\u00f3w wzbudzi\u0142o refleksje nad podmiotowo\u015bci\u0105 pa\u0144stwa wobec zmieniaj\u0105cych si\u0119 kr\u00f3l\u00f3w. Po s\u0105siedzku mieli\u015bmy ju\u017c wyros\u0142e wcze\u015bniej Koron\u0119 Kr\u00f3lestwa Czeskiego i Koron\u0119 Kr\u00f3lestwa W\u0119gierskiego, kt\u00f3re zapewne zainspirowa\u0142y tak\u017ce Polak\u00f3w. Wiek XIV by\u0142 dobrym czasem dla rewizji pogl\u0105d\u00f3w na temat istoty pa\u0144stwa. Za\u0142o\u017cona przez Kazimierza Wielkiego w 1364 r. Akademia Krakowska z dominuj\u0105cymi katedrami prawa dostarczy\u0142a tak uczonych, jak i inspiracji do rozwa\u017ca\u0144 o pa\u0144stwie. Za znacz\u0105cy krok w oddzieleniu interesu dynastycznego od pa\u0144stwowego nale\u017cy uzna\u0107 w tym czasie obalenie zapisu testamentalnego Kazimierza Wielkiego na rzecz swojego wnuka po k\u0105dzieli zwanego popularnie Ka\u017akiem S\u0142upskim. Intencj\u0105 monarchy by\u0142o zmuszenie do uznania kr\u00f3lem Ka\u017aka poprzez zapisanie mu swoich prywatnych terytori\u00f3w. Ten ma\u0142y \u201eszanta\u017c\u201d zysku lub utraty przez Polsk\u0119 cz\u0119\u015bci Kujaw z Bydgoszcz\u0105 kasztelanii kruszwickiej, lenna dobrzy\u0144skiego, Z\u0142otorii, Wa\u0142cza i Z\u0142otowa mia\u0142 na celu pozostawienie na tronie polskim kandydata przygotowanego przez Kazimierza i \u201ewykr\u0119cenie si\u0119\u201d z obietnic dla Andegawen\u00f3w, dzi\u0119ki kt\u00f3rym od p\u00f3\u0142wiecza Kazimierz rozgrywa\u0142 kilka politycznych problem\u00f3w. Niekt\u00f3rzy historycy p\u00f3\u0142\u017cartem podsumowuj\u0105, \u017ce niejako niewdzi\u0119czni wobec Kazimierz\u00f3w za fundacj\u0119 Akademii prawnicy obalili zapis testamentalny i nie dali oddzieli\u0107 tych ziem od Polski. Na podkre\u015blenie zas\u0142uguje jednak, \u017ce ponad interes dynastyczny, a nawet lojalno\u015b\u0107 wobec senior\u00f3w przed\u0142o\u017cyli dobro pa\u0144stwa jako prawnego tworu.<p>\n\n\n\n<p style=\"text-align: justify;\">Oceniaj\u0105c rz\u0105dy ka\u017cdego w\u0142adcy, nale\u017cy zwraca\u0107 uwag\u0119 na stan pa\u0144stwa, jaki po nim zosta\u0142. Pogo\u0144 za osobistymi sukcesami monarchy mo\u017ce bowiem doprowadzi\u0107 do ruiny jego pa\u0144stwa, a rzetelna praca dla wsp\u00f3lnego dobra poddanych owocuje przez kolejne stulecia. Tu na pami\u0119\u0107 ci\u015bnie si\u0119 por\u00f3wnanie dziedzictwa Kazimierza Wielkiego po 1370 r. z kryzysem pa\u0144stwa pierwszych Piast\u00f3w. Mieszko I i Boles\u0142aw Chrobry \u2013 uczciwszy ich wszystkie zas\u0142ugi i zalety \u2013 nastawieni byli zbytnio na osobiste sukcesy i los Polski nazbyt zale\u017ca\u0142 od ich osobistych walor\u00f3w. Gdy zatem brak\u0142o po 1025 r. silnego w\u0142adcy, w\u00f3wczas pa\u0144stwo popad\u0142o w powa\u017cny kryzys, a rzucili si\u0119 na nie s\u0105siedni w\u0142adcy. Kazimierz Wielki nie tylko wesp\u00f3\u0142 z W\u0142adys\u0142awem \u0141okietkiem zjednoczy\u0142 i umocni\u0142 pa\u0144stwo, ale te\u017c poprzez umiej\u0119tn\u0105 polityk\u0119 zagraniczn\u0105 z \u201erodzin\u0105\u201d panuj\u0105c\u0105 w Europie zapewni\u0142 dalszy korzystny byt pa\u0144stwu na \u2013 jak to by\u015bmy dzi\u015b powiedzieli \u2013 arenie mi\u0119dzynarodowej. Wybitny historyk polski Oskar Halecki posun\u0105\u0142 si\u0119 do stwierdzenia, \u017ce \u201espadkobierc\u0105 Kazimierza Wielkiego, ostatniego kr\u00f3la narodowej dynastii, zosta\u0142 ca\u0142y nar\u00f3d polski, kt\u00f3ry do\u015bwiadczywszy kiedy\u015b tylu dynastycznych kryzys\u00f3w, teraz, dzi\u0119ki szkole, jak\u0105 przeszed\u0142 za Kazimierza,by\u0142 got\u00f3w sam kszta\u0142towa\u0107 sw\u00f3j los\u201d [Ha\u0142ecki, s. 64]. Oceniaj\u0105c rz\u0105dy Kazimierza Wielkiego, Jan D\u0142ugosz napisa\u0142: \u201eRozumem swoim i m\u0105dro\u015bci\u0105 kraj wewn\u0105trz uporz\u0105dkowa\u0142, dostoje\u0144stwa, urz\u0119dy i s\u0142u\u017cb\u0119 publiczn\u0105 ustali\u0142 tak, i\u017c nawet pod gnu\u015bnym i niezdolnym rz\u0105dc\u0105 mog\u0142o kr\u00f3lestwo na jego ustanowieniach oparte, utrzyma\u0107 sw\u00f3j byt trwa\u0142y, pomy\u015blno\u015b\u0107 i chwa\u0142\u0119\u201d [Jasienica, s. 260]. S\u0142owa nestora polskiej historiografii\nmo\u017cna w r\u00f3wnym stopniu odnie\u015b\u0107 do W\u0142adys\u0142awa \u0141okietka, kt\u00f3ry\npo\u0142o\u017cy\u0142 podwaliny pod pot\u0119\u017cne Kr\u00f3lestwo Polskie.<p>\n\n\n\n<p style=\"text-align: justify;\">G\u0142\u00f3wne za\u0142o\u017cenie Korony Kr\u00f3lestwa Polskiego (uproszczone nazwy r\u00f3wnoleg\u0142e to: Korona Polska, Kr\u00f3lestwo Polskie lub Korona) polega\u0142o na nadrz\u0119dno\u015bci Pa\u0144stwa Polskiego wobec wszystkich jego cz\u0119\u015bci sk\u0142adowych \u2013 w\u0142\u0105cznie z wszystkimi ziemiami, ale i instytucjami, a mo\u017ce przede wszystkim kr\u00f3lami. To bardzo wa\u017cny \u201eaksjomat\u201d wyros\u0142y na do\u015bwiadczeniach pa\u0144stw Europy Zachodniej, a dojrza\u0142y w konkretnej sytuacji politycznej Polski (np. w \u015bwiadomo\u015bci os\u0142abienia przez podzia\u0142 dzielnicowy). \u015awiadczy\u0142 o wzi\u0119ciu we w\u0142asne r\u0119ce odpowiedzialno\u015bci za sw\u00f3j los przez polskie mo\u017cnow\u0142adztwo\ni rycerstwo, z kt\u00f3rego wytworzy\u0142 si\u0119 jeden wsp\u00f3lny stan szlachecki. W\u015br\u00f3d\nniepodwa\u017calnych podstaw Korony Kr\u00f3lestwa Polskiego by\u0142a niepodzielno\u015b\u0107\njego terytorium i niezbywalno\u015b\u0107 ziem, kt\u00f3re uznano za cz\u0119\u015bci sk\u0142adowe, czego konsekwencj\u0105 by\u0142o np. to, \u017ce kolejni w\u0142adcy musieli zaprzysi\u0119ga\u0107, i\u017c b\u0119d\u0105 d\u0105\u017cy\u0107 do odzyskania utraconych cz\u0119\u015bci sk\u0142adowych Kr\u00f3lestwa Polskiego. Idea Korony, bo i tak nazywano skr\u00f3towo nasze pa\u0144stwo od 1386 r., zabrania\u0142a surowo naszym kr\u00f3lom sk\u0142adania ho\u0142du jakiemukolwiek obcemu w\u0142adcy. Terytorium Korony Kr\u00f3lestwa Polskiego ulega\u0142o z czasem stopniowemu\npowi\u0119kszaniu, a fenomenem na skal\u0119 \u015bwiatow\u0105 by\u0142a du\u017ca dobrowolno\u015b\u0107\nludno\u015bci kolejnych ziem w sporz\u0105dzaniu tych akt\u00f3w. Tak by\u0142o szczeg\u00f3lnie\nw przypadku przy\u0142\u0105czenia Rusi, kt\u00f3r\u0105 zapisa\u0142 testamentalnie Kazimierzowi\nWielkiemu ksi\u0105\u017c\u0119 halicki Boles\u0142aw Jerzy II, oraz w 1454 r., gdy reprezentacja ludno\u015bci b\u0119d\u0105cej pod panowaniem krzy\u017cackim poprosi\u0142a Kazimierza Jagiello\u0144czyka o wzi\u0119cie pod panowanie, a wreszcie w 1569 r., gdy Podlasie, Wo\u0142y\u0144, Kijowszczyzn\u0119 i Brac\u0142awszczyzn\u0119 przy\u0142\u0105czy\u0142 do Korony wielki ksi\u0105\u017c\u0119 litewski Zygmunt August. Najwi\u0119kszy zasi\u0119g osi\u0105gn\u0119\u0142a Korona Kr\u00f3lestwa Polskiego w 1634 r. postanowieniami pokoju polanowskiego (Siewierszczyzna i Czernihowszczyzna). Co prawda w moskiewskim pokoju Grzymu\u0142towskiego (1686 r.) utracili\u015bmy wi\u0119kszo\u015b\u0107 z ziem przy\u0142\u0105czonych do Korony p\u00f3\u0142 wieku wcze\u015bniej, ale nasz Parlament nie ratyfikowa\u0142 tego pokoju, a postanowienia anulowa\u0142. Utrat\u0119 Zadnieprza zatwierdzi\u0142 dopiero sejm konwokacyjny w 1764 r. i ta data przesz\u0142a do historii jako \u015bwiadome pogwa\u0142cenie przez Polak\u00f3w praw Korony Kr\u00f3lestwa Polskiego. Wkr\u00f3tce przysz\u0142y i rozbiory, kt\u00f3re dokonane przez obce dwory, zosta\u0142y potwierdzone tak\u017ce w spos\u00f3b haniebny przez sejmy rozbiorowe. Zaborcy znali zasady Korony Kr\u00f3lestwa Polskiego i dlatego parli do takich zatwierdze\u0144.<p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"800\" height=\"566\" src=\"https:\/\/patriotycznykrakow.pl\/wp-content\/uploads\/2020\/03\/800px-Nagrobek_W\u0142adys\u0142awa_\u0141okietka.jpg\" alt=\"\" class=\"wp-image-12209\" srcset=\"https:\/\/patriotycznykrakow.pl\/wp-content\/uploads\/2020\/03\/800px-Nagrobek_W\u0142adys\u0142awa_\u0141okietka.jpg 800w, https:\/\/patriotycznykrakow.pl\/wp-content\/uploads\/2020\/03\/800px-Nagrobek_W\u0142adys\u0142awa_\u0141okietka-300x212.jpg 300w, https:\/\/patriotycznykrakow.pl\/wp-content\/uploads\/2020\/03\/800px-Nagrobek_W\u0142adys\u0142awa_\u0141okietka-768x543.jpg 768w\" sizes=\"(max-width: 800px) 100vw, 800px\" \/><figcaption> <br>Nagrobek W\u0142adys\u0142awa \u0141okietka na rysunku Micha\u0142a Stachowicza .  <br>CBN Polona<a href=\"http:\/\/www.polona.pl\/dlibra\/docmetadata?id=16057\"><\/a><\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n<p style=\"text-align: justify;\">Trzeci rozbi\u00f3r przyni\u00f3s\u0142 tak\u017ce kr\u00f3tk\u0105 okupacj\u0119 Krakowa przez pruskich \u017co\u0142dak\u00f3w, kt\u00f3rzy w 1794 r. rozgo\u015bcili si\u0119 na Wawelu i z ochot\u0105 najgorszych barbarzy\u0144c\u00f3w rabowali i niszczyli nasze dziedzictwo w postaci arcydzie\u0142 dawnego rzemios\u0142a i sztuki. Ofiar\u0105 ich kradzie\u017cy pad\u0142y tak\u017ce widome symbole Kr\u00f3lestwa Polskiego, czyli insygnia w\u0142adzy kr\u00f3lewskiej: ber\u0142o, jab\u0142ko, miecz i korona (tzw. korona Chrobrego wykonana z okazji koronacji W\u0142adys\u0142awa \u0141okietka). Z ko\u0144cem 1795 r. Prusacy w\u0142amali si\u0119 do wszystkich skrzy\u0144 skarbca koronnego i wywie\u017ali do Berlina Hohenzollern\u00f3w najcenniejsze z ich punktu widzenia precjoza. W zwi\u0105zku z przegran\u0105 Prus w 1809 r. z Francj\u0105 Napoleona kr\u00f3l pruski kaza\u0142 przetopi\u0107 z\u0142ot\u0105 koron\u0119 na monety dla podreperowania bud\u017cetu pa\u0144stwa. Ten prymitywny krok nie na zawsze zniszczy\u0142 pami\u0119\u0107 i tradycj\u0119 korony polskiej. Staraniem nowos\u0105deckiego antykwariusza Adama Orzechowskiego zosta\u0142a wykonana w latach 2001- -2003 na podstawie rysunk\u00f3w i obraz\u00f3w sprzed 1795 r. wierna kopia korony Chrobrego. Podkre\u015bli\u0107 nale\u017cy, \u017ce do jej odtworzenia u\u017cyto owych pruskich monet Fryderyka Wilhelma III, a wi\u0119c odtworzono j\u0105 \u2013 przynajmniej po cz\u0119\u015bci \u2013 z oryginalnego kruszcu. Pami\u0119\u0107 idei Korony Kr\u00f3lestwa Polskiego stanowi do dzi\u015b dla Polak\u00f3w pow\u00f3d do dumy z osi\u0105gni\u0119\u0107 ich przodk\u00f3w, kt\u00f3rzy w okresie \u015bwietno\u015bci wynie\u015bli swoje pa\u0144stwo do rz\u0119du kilku najsilniejszych, a przede wszystkim najlepszych dla swoich obywateli pa\u0144stw \u015bwiata.<p>\n\n\n\n<p><strong>Wybrana literatura:<\/strong><br> J. Bardach, B. Le\u015bnodorski, M. Pietrzak, <em>Historia pa\u0144stwa i prawa polskiego<\/em>,<br> Warszawa 1979.<br> O. Halecki, <em>Historia Polski<\/em>, Lublin-Londyn 1992.<br> P. Jasienica, <em>Polska Piast\u00f3w<\/em>, Wydawnictwo PIW 1985.<br> G. Kucharczyk, <em>Polska my\u015bl polityczna<\/em>, Wydawnictwo D\u0119bog\u00f3ra 2011.<br> A. Nowak,<em> Dzieje Polski, t. 3 Kr\u00f3lestwo zwyci\u0119skiego or\u0142a<\/em>, Wydawnictwo<br> Bia\u0142y Kruk 2017.<br> W. Uruszczak, <em>Historia pa\u0144stwa i prawa polskiego (966\u20131795)<\/em>, t. I, Warszawa<br> 2013.<\/p>\n\n\n\n<p>Artyku\u0142 pochodzi z ksi\u0105\u017cki pt. &#8220;<em>Odrodzenie Pa\u0144stwa Polskiego. 700. rocznica koronacji W\u0142adys\u0142awa \u0141okietka<\/em>.<\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"1024\" height=\"709\" src=\"https:\/\/patriotycznykrakow.pl\/wp-content\/uploads\/2020\/03\/lokietek_okladka_do_akceptacji_ostateczna-1-1024x709.jpg\" alt=\"\" class=\"wp-image-12143\" srcset=\"https:\/\/patriotycznykrakow.pl\/wp-content\/uploads\/2020\/03\/lokietek_okladka_do_akceptacji_ostateczna-1-1024x709.jpg 1024w, https:\/\/patriotycznykrakow.pl\/wp-content\/uploads\/2020\/03\/lokietek_okladka_do_akceptacji_ostateczna-1-300x208.jpg 300w, https:\/\/patriotycznykrakow.pl\/wp-content\/uploads\/2020\/03\/lokietek_okladka_do_akceptacji_ostateczna-1-768x531.jpg 768w, https:\/\/patriotycznykrakow.pl\/wp-content\/uploads\/2020\/03\/lokietek_okladka_do_akceptacji_ostateczna-1-135x93.jpg 135w\" sizes=\"(max-width: 1024px) 100vw, 1024px\" \/><\/figure>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Z naszych publikacji&#8230;Prezentujemy pa\u0144stwu wybrane artyku\u0142y z naszej szerokiej oferty wydawnictw edukacyjnych oraz popularnonaukowych. O\u015brodek Edukacji Obywatelskiej jest wydawc\u0105 licznych pozycji ksi\u0105\u017ckowych o tematyce historycznej i patriotycznej zwi\u0105zanej z Krakowem. &hellip; <\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":12206,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[3,11,29],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/patriotycznykrakow.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/12183"}],"collection":[{"href":"https:\/\/patriotycznykrakow.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/patriotycznykrakow.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/patriotycznykrakow.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/patriotycznykrakow.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=12183"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/patriotycznykrakow.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/12183\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/patriotycznykrakow.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/12206"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/patriotycznykrakow.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=12183"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/patriotycznykrakow.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=12183"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/patriotycznykrakow.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=12183"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}