Trzeba przyzna\u0107, \u017ce o B\u0142oniach napisano ju\u017c du\u017co, czasem mo\u017cna nawet odnie\u015b\u0107 wra\u017cenie, \u017ce nazbyt du\u017co. Wszyscy pami\u0119tamy, \u017ce pierwotnie by\u0142o to pastwisko nale\u017c\u0105ce do Panien Zwierzynieckich. Miasto kupi\u0142o B\u0142onia w 1366 r., jednak zar\u00f3wno klasztor, jak i mieszka\u0144cy nale\u017c\u0105cych do norbertanek wsi po wieczne czasy zachowali prawo wypasania tam wszelkiej \u017cywiny, nie tylko kr\u00f3w, koni czy k\u00f3z, ale nawet wieprzy.<\/p>\n\n\n\n
Bojowe B\u0142onia
\n\n
Pastwiskowa funkcja B\u0142o\u0144, kt\u00f3ra zachowa\u0142a si\u0119 w szcz\u0105tkowej formie do ko\u0144ca lat 80. XX w., jest znana i dok\u0142adnie opisana. Troch\u0119 gorzej jest z wiedz\u0105 na temat innych r\u00f3l, jakie przez wieki odgrywa\u0142a \u201emagiczna \u0142\u0105ka\u201d, nazywana te\u017c \u201efenomenem urbanistycznym i kulturowym, kt\u00f3ry jest wpisany do rejestru zabytk\u00f3w\u201d. Przede wszystkim mia\u0142y B\u0142onia znacz\u0105c\u0105 funkcj\u0119 militarn\u0105. Mog\u0105 to potwierdzi\u0107 byli studenci krakowskich uczelni, kt\u00f3rzy w ramach studi\u00f3w wojskowych uczyli si\u0119 tutaj sztuki wojennej. Oczywi\u015bcie nie byli oni pierwszymi wojakami na B\u0142oniach. Warto przypomnie\u0107, \u017ce 22 sierpnia 1809 r. uroczy\u015bcie obchodzono w Krakowie, niedawno oswobodzonym spod w\u0142adzy austriackiej, urodziny cesarza Napoleona.<\/p>\n\n\n\nW roku 1846 Krak\u00f3w w\u0142\u0105czono do Austrii. Od tego momentu pasane na B\u0142oniach krowy musia\u0142y si\u0119 pogodzi\u0107 z obecno\u015bci\u0105 cesarskich wojak\u00f3w. Nie zawsze by\u0142a to zgodna koegzystencja. Potwierdza to m.in. notatka, jaka ukaza\u0142a si\u0119 na \u0142amach \u201eNowej Reformy\u201d w pierwszych dniach czerwca roku 1886. Brzmia\u0142a ona: \u201ePodczas \u0107wicze\u0144 artyleryi na B\u0142oniach tutejszych oddzia\u0142 najecha\u0142 wczoraj w p\u0119dzie na krow\u0119 le\u017c\u0105c\u0105 na murawie, skutkiem czego dw\u00f3ch \u017co\u0142nierzy wraz z ko\u0144mi powalonych zosta\u0142o na ziemi\u0119 tak niebezpiecznie, \u017ce zachodzi obawa o ich \u017cycie\u201d.<\/p>\n\n\n\n
Policjanci polowi<\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n Pierwszym krokiem, podj\u0119tym przez miasto Krak\u00f3w i maj\u0105cym na celu ucywilizowanie B\u0142o\u0144, by\u0142o ustanowienie w maju 1876 r. \u201estra\u017cnik\u00f3w policyi polowej\u201d. Zadaniem owych funkcjonariuszy by\u0142o \u201eutrzymywanie dozoru nad pasaniem byd\u0142a na B\u0142oniu miejskim tak z miasta jak z Zwierzy\u0144ca, Woli Justowskiej, Czarnej Wsi, Nowej Wsi\u201d. Znakiem ich urz\u0119du by\u0142 \u201eherb miasta Krakowa na pasie rzemiennym z napisem\u201d. Ze swej strony w\u0142adze wojskowe stara\u0142y si\u0119 uporz\u0105dkowa\u0107 teren przeznaczony do \u0107wicze\u0144. \u017bo\u0142nierze zasypywali \u201ewszelkie wyboje i kotliny\u201d oraz obsiewali traw\u0105 wyr\u00f3wnane miejsca.<\/p>\n\n\n\n Trzeba jednak pami\u0119ta\u0107, \u017ce ka\u017cda zmiana, nawet ta na lepsze, narusza czyje\u015b interesy. Likwidacja \u201eoczek wodnych\u201d doprowadzi\u0142a do zaniku zjawiska, jakie dziennik \u201eNowa Reforma\u201d, zdecydowanie lepiej ni\u017c konserwatywny \u201eCzas\u201d \u015bledz\u0105cy codzienne \u017cycie krakowian, nazywa\u0142 \u201erybo\u0142owstwem na B\u0142oniach\u201d. Gazeta ta donosi\u0142a, \u017ce \u201eod niejakiego czasu w rowach i ka\u0142u\u017cach na B\u0142oniach krakowskich, odbywa m\u0142odzie\u017c na wielk\u0105 skal\u0119 \u0142owienie piskorzy (Stichling) i kolczyk\u00f3w (Gasterosteus aculeatus), kt\u00f3re nawet do Wiednia do akwaryum wywo\u017c\u0105\u201d. We wrze\u015bniu roku 1885 m\u0142odzi krakowscy \u201erybo\u0142owcy\u201d zawiadomili policj\u0119, \u017ce opr\u00f3cz rybek wy\u0142owili r\u00f3wnie\u017c ludzk\u0105 czaszk\u0119.<\/p>\n\n\n\n Egzekucje i samob\u00f3jstwa<\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n Owo makabryczne znalezisko przypomnia\u0142o tragiczne dzieje B\u0142o\u0144. To tutaj w czasie epidemii wywo\u017cono zara\u017conych ludzi, aby w prowizorycznych barakach oczekiwali na wyzdrowienie lub \u015bmier\u0107. Zdarzy\u0142o si\u0119 tak\u017ce, \u017ce na B\u0142oniach wykonano wyrok \u015bmierci. By\u0142o to 21 grudnia 1850 r. Powieszono w\u00f3wczas Franciszka Kaszub\u0119, pochodz\u0105cego z Olszanicy i nazywanego Olszyniakiem, Dudlaczem lub Janem G\u0142owni\u0105, wielokrotnego morderc\u0119. Zapewne ze wzgl\u0119du na znaczn\u0105 liczb\u0119 pope\u0142nionych zbrodni \u2013 ofiarami jego byli m\u0119\u017cczy\u017ani: Markus Thaler, Jola Sznajder, Ajzyk Buchner oraz Mendel Glaser \u2013 urz\u0105dzono publiczn\u0105 egzekucj\u0119. Rzecz ciekawa, \u017ce osoba zatrudniona na etacie miejskiego kata z powodu podesz\u0142ego wieku oraz braku wprawy nie podj\u0119\u0142a si\u0119 przeprowadzenia egzekucji. W tej sytuacji krakowski oprawca musia\u0142 pokry\u0107 koszty sprowadzenia z Rzeszowa kolegi po fachu, kt\u00f3ry, zdaniem publiczno\u015bci, przeprowadzi\u0142 egzekucj\u0119 szybko i bardzo sprawnie.<\/p>\n\n\n\n Cz\u0119\u015bciej ni\u017c z powodu fachowo wykonanej egzekucji \u015bmier\u0107 go\u015bci\u0142a na B\u0142oniach za przyczyn\u0105 samob\u00f3jstwa. Z jakich\u015b nieznanych nam dzi\u015b powod\u00f3w ludzie chc\u0105cy rozsta\u0107 si\u0119 z \u017cyciem ch\u0119tnie wybierali w\u0142a\u015bnie to miejsce. Najbardziej znanym samob\u00f3jc\u0105 z B\u0142o\u0144 jest niew\u0105tpliwie Micha\u0142 Ba\u0142ucki. Jak pisa\u0142 \u201eCzas\u201d, wieczorem 17 pa\u017adziernika 1901 r. id\u0105cy przez B\u0142onia urz\u0119dnik s\u0105dowy Bronis\u0142aw Stankiewicz us\u0142ysza\u0142 trzy strza\u0142y. Odwa\u017cnie uda\u0142 si\u0119 w stron\u0119, sk\u0105d one dochodzi\u0142y, i \u201edostrzeg\u0142 ko\u0142o \u0142awki przy mo\u015bcie, u wej\u015bcia do parku, le\u017c\u0105cego na ziemi cz\u0142owieka, niedaj\u0105cego ju\u017c znaku \u017cycia\u201d. Przyby\u0142a na miejsce policja mog\u0142a tylko stwierdzi\u0107, \u017ce \u201enieszcz\u0119snym samob\u00f3jc\u0105 jest \u015bp. Micha\u0142 Ba\u0142ucki\u201d, kt\u00f3ry zabi\u0142 si\u0119 przy pomocy starego, sze\u015bciostrza\u0142owego rewolweru.<\/p>\n\n\n\n Cyrk na B\u0142oniach<\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n Oczywi\u015bcie by\u0142y te\u017c w dziejach B\u0142o\u0144 chwile radosne. Dbali o to m.in. cyrkowcy, kt\u00f3rzy rozk\u0142adali tutaj swoje namioty. Niew\u0105tpliwie najs\u0142ynniejszym z nich by\u0142 cyrk Buffalo Billa, kt\u00f3ry pojawi\u0142 si\u0119 w Krakowie na pocz\u0105tku 1906 r. \u201eNajdzielniejsi je\u017ad\u017acy na \u015bwiecie\u201d \u015bwietnie si\u0119 zaprezentowali krakowianom. Niestety wyst\u0119py zako\u0144czy\u0142a bijatyka cyrkowc\u00f3w z krakowskimi agarami, w kt\u00f3rej \u201ezraniono kilka os\u00f3b z obu stron. Mi\u0119dzy innymi ugodzony zosta\u0142 kamieniem w g\u0142ow\u0119 starszy komisarz policyi dr Broszkiewicz\u201d. Aresztowano w\u00f3wczas trzech m\u0142odych krakowian. Ku ubolewaniu prasy \u201ewobec cyrkowc\u00f3w nie u\u017cyto \u017cadnych \u015brodk\u00f3w policyjnych\u201d.<\/p>\n\n\n\n Po II wojnie \u015bwiatowej wa\u017cnym \u2013 cho\u0107 dzi\u015b ju\u017c zupe\u0142nie zapomnianym \u2013 wydarzeniem w historii B\u0142o\u0144, by\u0142y Centralne Do\u017cynki z roku 1952. Jeszcze liczne w tamtych latach zwierzynieckie krowy musia\u0142y przeczeka\u0107 do\u017cynkow\u0105 inwazj\u0119 w oborach albo na wa\u0142ach Rudawy. B\u0142onia pokry\u0142y si\u0119 w\u00f3wczas pawilonami, kioskami i stoiskami. Sprzedawano tam wszystko. Mo\u017cna by\u0142o kupi\u0107 nawet kie\u0142bas\u0119, a pami\u0119tajmy, \u017ce by\u0142y to czasy raczej bezmi\u0119sne. Pojawi\u0142a si\u0119 te\u017c autentyczna bac\u00f3wka z bac\u0105 i juhasami w cyfrowanych portkach oraz z koszarem pe\u0142nym becz\u0105cych owiec. Do\u017cynkow\u0105 aran\u017cacj\u0119 zorganizowano bardzo sprawnie. Troch\u0119 gorzej by\u0142o z jej likwidacj\u0105. Niekt\u00f3re z do\u017cynkowych budynk\u00f3w, opuszczone i zrujnowane, dotrwa\u0142y do zimy.<\/p>\n\n\n\n Jak wida\u0107 B\u0142onia w swojej tysi\u0105cletniej historii przetrwa\u0142y najdziwniejsze wydarzenia. Niekt\u00f3re gromadzi\u0142y wr\u0119cz milionowe t\u0142umy. Prawda, \u017ce czasem zdeptano traw\u0119 i zmuszono krety do przeczekania niebezpiecznych chwil pod ziemi\u0105, ale B\u0142onia \u017cy\u0142y, do opowie\u015bci o swoich dziejach dopisywa\u0142y kolejne rozdzia\u0142y. Historia odznacza si\u0119 tym, \u017ce nigdy si\u0119 nie ko\u0144czy. Podobnie b\u0119dzie z B\u0142oniami, kt\u00f3re z pewno\u015bci\u0105 nie zostan\u0105 tylko \u0142\u0105k\u0105 dla piesk\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n Fot.\u00a0<\/strong>Jan Graczy\u0144ski <\/p>\n\n\n\n Ma\u0142o kto dzi\u015b pami\u0119ta o tym epizodzie w dziejach Wielkiej \u0141\u0105ki, zamkni\u0119tej obecnie alejami 3 Maja i Focha, a kiedy\u015b znacznie wi\u0119kszej. Ma\u0142o kto wie r\u00f3wnie\u017c, \u017ce w ci\u0105gu ostatnich … <\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":12086,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[3,11],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/patriotycznykrakow.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/12084"}],"collection":[{"href":"https:\/\/patriotycznykrakow.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/patriotycznykrakow.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/patriotycznykrakow.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/patriotycznykrakow.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=12084"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/patriotycznykrakow.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/12084\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/patriotycznykrakow.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/12086"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/patriotycznykrakow.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=12084"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/patriotycznykrakow.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=12084"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/patriotycznykrakow.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=12084"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}![\"\"](\"https:\/\/patriotycznykrakow.pl\/wp-content\/uploads\/2019\/10\/4.png\")
<\/figure>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"