Z ubolewaniem trzeba wi\u0119c stwierdzi\u0107, \u017ce publicy\u015bci pisz\u0105cy o dawnym Krakowie absolutnie ignorowali i nadal ignoruj\u0105 istnienie dziwak\u00f3w p\u0142ci \u017ce\u0144skiej. Nale\u017cy bezwzgl\u0119dnie zerwa\u0107 z t\u0105 seksistowsk\u0105 tradycj\u0105 i uzupe\u0142ni\u0107 poczet krakowskich orygina\u0142\u00f3w o osoby nieb\u0119d\u0105ce m\u0119\u017cczyznami.<\/p>\n\n\n\n
Podj\u0119cie stosownych bada\u0144 z pewno\u015bci\u0105 przyniesie owoce i pozwoli na poszerzenie krakowskiego pocztu dziwak\u00f3w o dziwaczki. Dzi\u015b, przy bardzo skromnym stanie naszej wiedzy, mo\u017cemy wymieni\u0107 tylko kilka takich postaci. Jedn\u0105 z nich by\u0142a niew\u0105tpliwie ksi\u0119\u017cna Klotylda W., aktywna na pocz\u0105tku dwudziestego stulecia. Zas\u0142yn\u0119\u0142a ona mi\u0119dzy innymi akcj\u0105 plakatow\u0105 wymierzon\u0105 w ma\u0142\u017conka. Krakowski \u201eCzas\u201d, gazeta konserwatywna i powa\u017cna, a wi\u0119c wiarygodna, pisa\u0142, \u017ce by\u0142y to afisze, \u201ew kt\u00f3rych dawa\u0142 si\u0119 odczu\u0107 niezupe\u0142nie normalny stan umys\u0142u\u201d. Czasem zdarza\u0142o si\u0119 ksi\u0119\u017cnej przesadzi\u0107 i posun\u0105\u0107 si\u0119 za daleko w swoich oryginalnych zachowaniach. Tak by\u0142o w grudniu 1903 r., kiedy to grozi\u0142a sztyletem s\u0119dziom powiatowego s\u0105du cywilnego w Krakowie, co oczywi\u015bcie nie by\u0142o szcz\u0119\u015bliwym pomys\u0142em i zako\u0144czy\u0142o si\u0119 przymusowym ulokowaniem pani Klotyldy na psychiatrycznym oddziale krakowskiego szpitala.<\/p>\n\n\n\n
Pierwsz\u0105 spo\u015br\u00f3d niewie\u015bcich orygina\u0142\u00f3w (czy mo\u017ce \u201eorygina\u0142ek\u201d?), maj\u0105cych szans\u0119 na rzetelnie przygotowany \u017cyciorys oraz opis dzia\u0142alno\u015bci, jest Barbara G., szerzej znana jako Ba\u015bka Zwierzyniecka. Stanie si\u0119 tak za spraw\u0105 Studenckiego Towarzystwa Naukowego Collegium Medicum Uniwersytetu Jagiello\u0144skiego, w ramach kt\u00f3rego funkcjonuje Studenckie Ko\u0142o Naukowe Medycyny S\u0105dowej. Ot\u00f3\u017c jednym z temat\u00f3w, jakimi w bie\u017c\u0105cym roku akademickim zajmuj\u0105 si\u0119 zrzeszeni w Kole studenci, jest praca historyczna: \u201eKim by\u0142a Ba\u015bka Zwierzyniecka?\u201d.<\/p>\n\n\n\n
Pierwsze informacje<\/h3>\n\n\n\n
Mo\u017cna tylko pogratulowa\u0107 odwagi s\u0142uchaczce czy te\u017c s\u0142uchaczowi Collegium Medicum, \u017ce podejmuje pr\u00f3b\u0119 zmierzenia si\u0119 z tak ciekawym i trudnym zadaniem, jakim jest postawienie diagnozy osobie nie\u017cyj\u0105cej ju\u017c od wielu dziesi\u0119cioleci. Wyzwanie jest rzeczywi\u015bcie spore, ale z pewno\u015bci\u0105 fascynuj\u0105ce. Istnienie postaci nazywanej Ba\u015bk\u0105 Zwierzynieck\u0105 odnotowywa\u0142a krakowska prasa przede wszystkim na prze\u0142omie XIX i XX stulecia. Wiadomo\u015bci te dotyczy\u0142y spektakularnej, cho\u0107 niezbyt niebezpiecznej dla otoczenia dzia\u0142alno\u015bci nie najm\u0142odszej dziwaczki. Trzeba bowiem przyzna\u0107, i\u017c dwadzie\u015bcia lat wcze\u015bniej Barbara G. nie cieszy\u0142a si\u0119 dobr\u0105 opini\u0105 w\u015br\u00f3d mieszka\u0144c\u00f3w podkrakowskiego Zwierzy\u0144ca. Kiedy zaj\u0119\u0142a si\u0119 jaka\u015b strzecha, a budynki poszyte s\u0142om\u0105 nie nale\u017ca\u0142y wtedy do rzadko\u015bci na przedmie\u015bciach, to podejrzenie pada\u0142o na pani\u0105 Barbar\u0119, kt\u00f3r\u0105 zgodnie z oczekiwaniami s\u0105siad\u00f3w policja chwyta\u0142a i odstawia\u0142a \u201ePod Telegraf\u201d, czyli do aresztu s\u0105dowego przy ulicy Kanoniczej.<\/p>\n\n\n\n
Pod koniec wieku XIX Ba\u015bka zdecydowanie si\u0119 uaktywni\u0142a. W roku 1899 dnia 3 kwietnia, czyli w Poniedzia\u0142ek Wielkanocny, kiedy t\u0142umy krakowian przybywa\u0142y na Emaus, mia\u0142o miejsce zdarzenie, kt\u00f3re dziennik \u201eG\u0142os Narodu\u201d tak oto, do\u015b\u0107 zreszt\u0105 pokr\u0119tnie, opisa\u0142: \u201eBa\u015bka ze Zwierzy\u0144ca, studium p. Krum\u0142owskiego w \u00bbKr\u00f3lowej Przedmie\u015bcia\u00ab, a znana w ca\u0142ym mie\u015bcie z oryginalnego stroju, a jeszcze z oryginalniejszych frazes\u00f3w i zachowania si\u0119 \u2013 w poniedzia\u0142ek pod wiecz\u00f3r, za klasztorem zwierzynieckim wskoczy\u0142a do Wis\u0142y z zamiarem utopienia si\u0119. Zamiar ten jej si\u0119 nie powi\u00f3d\u0142, gdy\u017c cho\u0107 nieprzytomn\u0105, ale jeszcze \u017cyw\u0105 wyratowa\u0142 jeden z \u017co\u0142nierzy\u201d.<\/p>\n\n\n\n
Nietypowa celebrytka<\/h3>\n\n\n\n
W 1900 r. nasza heroina w\u0142\u0105czy\u0142a si\u0119 aktywnie w obchody 500. rocznicy odnowienia Akademii Krakowskiej. Pewien uczestnik tej uroczysto\u015bci zanotowa\u0142 i opublikowa\u0142 w jednej z krakowskich gazet tak\u0105 oto relacj\u0119: \u201eZnajduj\u0119 si\u0119 na plantach przed Uniwersytetem w chwili, gdy poch\u00f3d rusza. Grona uczonych post\u0119puj\u0105 majestatycznie, chwila uroczysta (\u2026) Wtem opodal rozchodzi si\u0119 krzyk i \u015bpiew ochryp\u0142ym g\u0142osem. Oto stara niewiasta, ubrana dziwacznie, jakby bachantka na emeryturze, wy\u015bpiewuje, wykrzykuje i czyni dziwaczne pl\u0105sy. S\u0105dzi\u0142em, \u017ce umys\u0142owem (!) zboczeniem dotkni\u0119ta zak\u0142\u00f3ca w ten spos\u00f3b uroczysto\u015b\u0107 chwili. Pouczono mnie jednak, \u017ce to \u00bbBasia\u00ab ze Zwierzy\u0144ca, podniecona trunkiem, bierze w sw\u00f3j spos\u00f3b udzia\u0142 w jubileuszowym obchodzie; wyja\u015bniono mi, \u017ce to nie jest wcale umys\u0142owo chora, lecz wiekowa przedmieszczanka, podobno nawet w\u0142a\u015bcicielka realno\u015bci, kt\u00f3ra z b\u0142aze\u0144skich wyst\u0119p\u00f3w rodzaj przemys\u0142u uczyni\u0142a\u201d.<\/p>\n\n\n\n
Na pocz\u0105tku marca 1902 r. popularno\u015b\u0107 Ba\u015bki Zwierzynieckiej osi\u0105gn\u0119\u0142a apogeum. Sta\u0142o si\u0119 to jednak nie z powodu jakiej\u015b nadzwyczajnej jej aktywno\u015bci, lecz za spraw\u0105 pewnego m\u0142odego cz\u0142owieka. Wszystko zacz\u0119\u0142o si\u0119 5 marca 1902 r. Tego dnia oko\u0142o pierwszej po po\u0142udniu pracuj\u0105cy na cmentarzu Rakowickim grabarz Wojciech Ry\u015b us\u0142ysza\u0142 wystrza\u0142. Zaniepokojony tym niecodziennym d\u017awi\u0119kiem szybko po\u015bpieszy\u0142 w stron\u0119, z kt\u00f3rej doszed\u0142 huk. Przy g\u0142\u00f3wnej alei, niedaleko grobu prezydenta Miko\u0142aja Zyblikiewicza zobaczy\u0142 kl\u0119cz\u0105cego m\u0142odego cz\u0142owieka, z kt\u00f3rego skroni \u2013 jak pisa\u0142a p\u00f3\u017aniej prasa \u2013 \u201ebucha\u0142a krew strumieniem\u201d. W tej sytuacji nie mog\u0142o by\u0107 ju\u017c mowy o ratunku.<\/p>\n\n\n\n
Romeo i Julia?<\/h3>\n\n\n\n
Zastanawiaj\u0105cy by\u0142 inny fakt. Ot\u00f3\u017c przy samob\u00f3jcy znaleziono notes oraz pojedyncz\u0105 kartk\u0119 o do\u015b\u0107 zagadkowej, niew\u0105tpliwie frapuj\u0105cej tre\u015bci. W jednej z \u00f3wczesnych krakowskich gazet czytamy, \u017ce na kartce tej \u201elich\u0105 kaligrafi\u0105 i ortografi\u0105\u201d napisano tylko jedno zdanie. Brzmia\u0142o ono: \u201eJe\u017celi Basia ze zwierze\u0144ca (!) jusz (!) nie \u017cyje, to i dla mnie \u017cycie nie ma warto\u015bci. Jesio\u0142ek\u201d. Natomiast w notatniku znaleziono \u201ewiersz mi\u0142osny, do\u015b\u0107 udatny w formie, chocia\u017c r\u00f3wnie dziwaczny tre\u015bci\u0105\u201d.<\/p>\n\n\n\n
Nieszcz\u0119sny wielbiciel Ba\u015bki Zwierzynieckiej dokona\u0142 zamachu na swoje \u017cycie we \u015brod\u0119 5 marca 1902 r. Dzie\u0144 wcze\u015bniej krakowska prasa donios\u0142a o zagadkowej tragedii, jaka mia\u0142a miejsce w jednym z dom\u00f3w P\u00f3\u0142wsia Zwierzynieckiego. Ot\u00f3\u017c w poniedzia\u0142kowy poranek \u201eNa \u0142\u00f3\u017cku w swem mieszkaniu le\u017ca\u0142 bez \u017cycia skostnia\u0142y robotnik Micha\u0142 G., obok \u017cona jego Barbara, znana powszechnie ze swych awantur pijackich pod pseudonimem \u00bbBasi Zwierzynieckiej\u00ab r\u00f3wnie\u017c konaj\u0105ca\u201d. Wezwany natychmiast dr Boles\u0142aw Komorowski, wspomagany przez przyby\u0142e pogotowie ratunkowe, uratowa\u0142 Basi\u0119. Jej m\u0119\u017ca, pomimo trwaj\u0105cej p\u00f3\u0142torej godziny reanimacji, nie uda\u0142o si\u0119 przywr\u00f3ci\u0107 do \u017cycia. Poszkodowan\u0105 pogotowie odwioz\u0142o do szpitala \u015bw. \u0141azarza, a policja rozpocz\u0119\u0142a \u015bledztwo maj\u0105ce wyja\u015bni\u0107 przyczyny tajemniczego zatrucia. Jednak po mie\u015bcie rozesz\u0142a si\u0119 pog\u0142oska o \u015bmierci obojga ma\u0142\u017conk\u00f3w i wielu w ni\u0105 uwierzy\u0142o. Jednym z nich by\u0142 \u00f3w nieszcz\u0119sny samob\u00f3jca z cmentarza Rakowickiego.<\/p>\n\n\n\n * Na zdj\u0119ciu kamienice przy ul. Ko\u015bciuszki. W latach ich \u015bwietno\u015bci dokazywa\u0142a Ba\u015bka Zwierzyniecka.<\/em><\/p>\n\n\n\n Fot. <\/strong>Bogus\u0142aw \u015awierzowski \/ krakow.pl\n\n<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" Jednym z ulubionych temat\u00f3w dywagacji wszelkich krakauerolog\u00f3w i krakowianist\u00f3w s\u0105 podwawelscy dziwacy, orygina\u0142owie, a tak\u017ce kazimierscy myszuge. Wiele ju\u017c napisano o postaciach takich jak Cezar, Ebe-Ebe, J\u00f3zio Matematyk, Edek Partyzant … <\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":11961,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[3,11],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/patriotycznykrakow.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/11960"}],"collection":[{"href":"https:\/\/patriotycznykrakow.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/patriotycznykrakow.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/patriotycznykrakow.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/patriotycznykrakow.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=11960"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/patriotycznykrakow.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/11960\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/patriotycznykrakow.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/11961"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/patriotycznykrakow.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=11960"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/patriotycznykrakow.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=11960"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/patriotycznykrakow.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=11960"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}![\"\"](\"https:\/\/patriotycznykrakow.pl\/wp-content\/uploads\/2020\/02\/4.png\")
<\/figure>\n\n\n\n