{"id":11783,"date":"2019-11-26T13:26:38","date_gmt":"2019-11-26T12:26:38","guid":{"rendered":"http:\/\/patriotycznykrakow.pl\/?p=11783"},"modified":"2019-11-26T13:26:40","modified_gmt":"2019-11-26T12:26:40","slug":"u-zbiegu-falata-i-kraszewskiego","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/patriotycznykrakow.pl\/index.php\/2019\/11\/26\/u-zbiegu-falata-i-kraszewskiego\/","title":{"rendered":"U zbiegu Fa\u0142ata i Kraszewskiego"},"content":{"rendered":"\n

\u201eW pi\u0105tek, 25 pa\u017adziernika, o godz. 13.30 odby\u0142a si\u0119 uroczysto\u015b\u0107 nadania imienia Gustawa Holoubka skwerowi przy zbiegu ulic Fa\u0142ata i Kraszewskiego. W wydarzeniu wzi\u0119li udzia\u0142 Jacek Majchrowski \u2013 Prezydent Miasta Krakowa, Magdalena Zawadzka-Holoubek i Jan Holoubek\u201d. Tak brzmia\u0142 oficjalny komunikat o upami\u0119tnieniu jednej z wielkich zwierzynieckich postaci, jak\u0105 niew\u0105tpliwe by\u0142 Gustaw Teofil Marian trojga imion Holoubek, urodzony 21 kwietnia 1923 r. <\/p>\n\n\n\n

Wybranie tego w\u0142a\u015bnie miejsca nie by\u0142o przypadkowe. To w\u0142a\u015bnie przy ul.  Kraszewskiego, w kamienicy oznaczonej liczb\u0105 25, mieszka\u0142a kiedy\u015b rodzina wielkiego artysty. Polsko\u015b\u0107, a i krakowsko\u015b\u0107 rodziny Holoubk\u00f3w by\u0142a bardzo \u015bwie\u017cej daty. Dziadek patrona skweru przyby\u0142 do Krakowa z Czech, a dok\u0142adnie z okolic Kutnej Hory. Mia\u0142 na imi\u0119 J\u00f3zef i by\u0142 majstrem krawieckim. Ojciec Gustawa, nosz\u0105cy zreszt\u0105 r\u00f3wnie\u017c imi\u0119 Gustaw, urodzi\u0142 si\u0119 jeszcze przed przeprowadzk\u0105 rodziny do Krakowa. Dlatego te\u017c w jego magistrackich dokumentach pojawia si\u0119 informacja, i\u017c przyszed\u0142 na \u015bwiat \u201e20 maja 1876 w Czas\u0142awie w Czecho-S\u0142owacji\u201d. \u00d3w Czas\u0142aw to rzecz jasna miasto \u010c\u00e1slav w powiecie Kutna Hora. We wspomnianych aktach mo\u017cna znale\u017a\u0107 r\u00f3wnie\u017c inne ciekawe informacje. Wynika z nich, i\u017c Gustaw senior by\u0142 urz\u0119dnikiem Towarzystwa Wzajemnych Ubezpiecze\u0144, nauczycielem gimnastyki oraz oficerem rezerwy Wojska Polskiego. Mo\u017cna wi\u0119c przypuszcza\u0107, \u017ce w polskim mundurze uczestniczy\u0142 w wojnach o granice odrodzonej Rzeczypospolitej, kt\u00f3re toczy\u0142y si\u0119 w latach 1918\u20131920. Jednak pomimo tego rodzina Holoubk\u00f3w d\u0142ugo oczekiwa\u0142a na przyznanie polskiego obywatelstwa. Stosown\u0105 decyzj\u0119 wojewoda krakowski podj\u0105\u0142 dopiero 29 listopada 1928 r. Takie op\u00f3\u017anienie, maj\u0105ce zapewne \u017ar\u00f3d\u0142o nie tylko w biurokratycznych procedurach, lecz tak\u017ce w niech\u0119ci wobec os\u00f3b pochodz\u0105cych z Czechos\u0142owacji, nie by\u0142o po roku 1918 niczym nadzwyczajnym.<\/p>\n\n\n\n

Ulica J\u00f3zefa Ignacego Kraszewskiego<\/h3>\n\n\n\n

Jak wiadomo, rodzina Holoubk\u00f3w mieszka\u0142a na P\u00f3\u0142wsiu, przy ul. Kraszewskiego, czyli w okolicy rozs\u0142awionej przez poet\u00f3w, literat\u00f3w i gaw\u0119dziarzy, w\u015br\u00f3d kt\u00f3rych niew\u0105tpliwie wiedzie prym zwierzyniecki bard Aleksander \u0141odzia Kobyli\u0144ski, znany jako Makino. Kamienica numer 25 znajduje si\u0119 blisko stadionu Cracovii, niedaleko te\u017c jest od niej do pl. Na Stawach. S\u0105siaduje wi\u0119c z dwoma \u201ekultowymi\u201d \u2013 jak mawiaj\u0105 niekt\u00f3rzy publicy\u015bci \u2013 miejscami. O stadionie i placu napisano ju\u017c du\u017co, cho\u0107 nie zawsze prawdziwie. Ale trudno mie\u0107 o to pretensje do autor\u00f3w. Na P\u00f3\u0142wsiu Zwierzynieckim kondensacja legend rzeczywi\u015bcie jest tak wielka, \u017ce wr\u0119cz zmusza do konfabulowania. Jednak sama ul. Kraszewskiego, na kt\u00f3rej dzieci\u0144stwo i wczesn\u0105 m\u0142odo\u015b\u0107 sp\u0119dzi\u0142 Gustaw Holoubek, by\u0142a dotychczas przez historyk\u00f3w, literat\u00f3w i publicyst\u00f3w traktowana raczej po macoszemu. A z pewno\u015bci\u0105 zas\u0142uguje na uwag\u0119, mia\u0142a przecie\u017c znacz\u0105cy udzia\u0142 w kszta\u0142towaniu osobowo\u015bci wielkiego artysty. Ulica ta nosi obecn\u0105 nazw\u0119 od roku 1912, kiedy to krakowska Rada Miejska podj\u0119\u0142a stosown\u0105 uchwa\u0142\u0119. Uczczono w ten spos\u00f3b setn\u0105 rocznic\u0119 przyj\u015bcia na \u015bwiat wybitnego polskiego pisarza. Jednak decyzja ta by\u0142a te\u017c cz\u0119\u015bci\u0105 akcji porz\u0105dkowania nazewnictwa na terenie prze\u0142\u0105czonych do Krakowa podmiejskich gmin. Decyzj\u0105 Rady Miejskiej znikn\u0119\u0142y wtedy stare tradycyjne nazwy, takie jak: Nowaka, Roso\u0142a, a tak\u017ce Marczy\u0144skiego, czyli pierwszego patrona ulicy, na kt\u00f3rej dzieci\u0144stwo sp\u0119dzi\u0142 Gustaw Holoubek.<\/p>\n\n\n\n

Spr\u00f3bujmy zrekonstruowa\u0107 wygl\u0105d i atmosfer\u0119 \u201ekraju lat dziecinnych\u201d wielkiego polskiego aktora. Dzieje ul. Kraszewskiego, nazywanej pierwotnie ulic\u0105 Marczy\u0144skiego, zaczynaj\u0105 si\u0119 14 wrze\u015bnia 1907 r. Tego dnia rada gminy P\u00f3\u0142wsie Zwierzynieckie omawia\u0142a \u201epodanie Maryi (!) Marczy\u0144skiej wraz z projektem technicznym o pozwolenie na parcelacj\u0119 realno\u015bci L. p. 59 (l. w.k. 185) w ulicy Senatorskiej po\u0142o\u017conej\u201d. Trudno dzi\u015b powiedzie\u0107, dlaczego wniosek sk\u0142ada\u0142a pani Maria, a nie jej m\u0105\u017c Roman, chocia\u017c to w\u0142a\u015bnie on zosta\u0142 w przysz\u0142o\u015bci patronem ulicy. Warto przypomnie\u0107 pana Romana, by\u0142 on bowiem postaci\u0105, kt\u00f3ra mocna zaznaczy\u0142a swoj\u0105 obecno\u015b\u0107 na P\u00f3\u0142wsiu Zwierzynieckim. Urodzony we wsi \u017berniki, w powiecie inowroc\u0142awskim potwierdza\u0142 opini\u0119, o pracowito\u015bci i zapobiegliwo\u015bci poznaniak\u00f3w. W wydzier\u017cawionym od Panien Zwierzynieckich budynku nazywanym Domem \u0141owczego, znajduj\u0105cym si\u0119 przy ul. Ko\u015bciuszki, za\u0142o\u017cy\u0142 dobrze prosperuj\u0105c\u0105 wytw\u00f3rni\u0119 w\u00f3dek. Swoim produktom nadawa\u0142 oryginalne nazwy. Na miejscu oraz w sklepie firmowym przy ul. Floria\u0144skiej mo\u017cna by\u0142o kupi\u0107 mi\u0119dzy innym takie trunki, jak: Botanik\u0119, Te\u015bciow\u0105 (je\u017celi wierzy\u0107 reklamom by\u0142a ona szczeg\u00f3lnie dobra), Podbipi\u0119t\u0119 oraz Rach-Ciach-Ciach. Dw\u00f3ch syn\u00f3w Romana Marczy\u0144skiego zapisa\u0142o si\u0119 trwale, cho\u0107 w r\u00f3\u017cny spos\u00f3b, w dziejach kultury polskiej. Byli to, bardzo kiedy\u015b popularny powie\u015bciopisarz Antoni oraz Adam, malarz, profesor krakowskiej Akademii Sztuk Pi\u0119knych.<\/p>\n\n\n\n

Przedostatni dom po nieparzystej stronie<\/h3>\n\n\n\n

Rada gminna P\u00f3\u0142wsia przychyli\u0142a si\u0119 do pro\u015bby pani Marczy\u0144skiej. Ulica zosta\u0142a wytyczona. Inwestorzy nabywali parcele i zacz\u0119li wznosi\u0107 mniej lub bardziej okaza\u0142e kamienice. Dwie wojny i wielki kryzys lat 30. spowodowa\u0142y, \u017ce niekt\u00f3re parcele przy ul.  Kraszewskiego pozosta\u0142y niezabudowane do lat 50. i 60.  XX stulecia. Kamienica nr 25, w kt\u00f3rej mieszka\u0142a rodzina Holoubk\u00f3w, zbudowana zosta\u0142a w roku 1912. Budynek zaprojektowa\u0142 oraz wykona\u0142 \u201eegzaminowany i koncesjonowany majster murarski\u201d Wilczy\u0144ski. W tamtych czasach by\u0142 to przedostatni dom po nieparzystej stronie ul. Kraszewskiego. Na wyci\u0105gni\u0119cie r\u0119ki znajdowa\u0142y si\u0119 B\u0142onia, do lat 30. jeszcze nieodci\u0119te od P\u00f3\u0142wsia ul. Focha. Na B\u0142oniach zgodnie wsp\u00f3\u0142istnia\u0142y: \u0107wicz\u0105ce wojsko, m\u0142odzi pi\u0142karze marz\u0105cy o s\u0142awie Ka\u0142u\u017cy oraz sm\u0119tne, czerwone krowy (bia\u0142o-czarne \u201eholenderki\u201d by\u0142y jeszcze po II wojnie \u015bwiatowej wielk\u0105 rzadko\u015bci\u0105), skubi\u0105ce traw\u0119 albo leniwie le\u017c\u0105ce i w zamy\u015bleniu prze\u017cuwaj\u0105ce zielony pokarm. Obecno\u015b\u0107 kr\u00f3w wi\u0105za\u0142a si\u0119 z ryzykiem napotkania na swojej drodze krowich plack\u00f3w, przed II wojn\u0105 \u015bwiatow\u0105 jeszcze nienazywanych \u201eminami po\u015blizgowymi\u201d.<\/p>\n\n\n\n

Sama ulica nie wygl\u0105da\u0142a zbyt okazale. Nieprzypadkowo pan Roman Marczy\u0144ski zaznacza\u0142, \u017ce na Kraszewskiego s\u0105 ju\u017c chodniki. Rzeczywi\u015bcie by\u0142y i to ca\u0142kiem dobre. Gorzej prezentowa\u0142a si\u0119 nawierzchnia. Jeszcze do wczesnych lat 50. by\u0142a wykonana z t\u0142ucznia, z wieloma ka\u0142u\u017cami, kt\u00f3rych w \u017caden spos\u00f3b nie m\u00f3g\u0142 zlikwidowa\u0107 wielki walec parowy. Owa archaiczna maszyna co pewien czas pojawia\u0142a si\u0119 nie tylko na Kraszewskiego, ale i na s\u0105siednich ulicach, na S\u0142onecznej lub na Salwatorskiej. Woda by\u0142a w ka\u0142u\u017cach, ale tak\u017ce w Rudawie, p\u0142yn\u0105cej niedaleko od ul. Kraszewskiego. Rzeczka ta nie odznacza\u0142a si\u0119 ju\u017c w\u00f3wczas krystaliczn\u0105 czysto\u015bci\u0105, ale z pewno\u015bci\u0105 stanowi\u0142a wa\u017cny element kraju lat dziecinnych Gustawa Holoubka.
<\/p>\n\n\n\n

Tekst: Micha\u0142 Kozio\u0142<\/p>\n\n\n\n

Fot. <\/strong>Bogus\u0142aw \u015awierzowski \/ krakow.pl\n\n<\/p>\n\n\n\n