{"id":10391,"date":"2019-05-09T09:01:08","date_gmt":"2019-05-09T07:01:08","guid":{"rendered":"http:\/\/patriotycznykrakow.pl\/?p=10391"},"modified":"2020-05-29T11:34:43","modified_gmt":"2020-05-29T09:34:43","slug":"malopolscy-bohaterowie-wrzesnia-1939-stanislaw-grzmot-skotnicki-1894-1939","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/patriotycznykrakow.pl\/index.php\/2019\/05\/09\/malopolscy-bohaterowie-wrzesnia-1939-stanislaw-grzmot-skotnicki-1894-1939\/","title":{"rendered":"Ma\u0142opolscy Bohaterowie Wrze\u015bnia 1939. Stanis\u0142aw Grzmot-Skotnicki (1894-1939)"},"content":{"rendered":"\n

W 2019 roku przypada 80. rocznica kampanii wrze\u015bniowej. Przez dwana\u015bcie miesi\u0119cy b\u0119dziemy prezentowa\u0107 ludzi zwi\u0105zanych z naszym regionem, kt\u00f3rzy odznaczyli si\u0119 podczas tych tragicznych dla Polski dni.<\/p>\n\n\n\n

Przez najbli\u017cszy rok Oddzia\u0142 IPN w Krakowie wsp\u00f3lnie z \u201eGazet\u0105 Krakowsk\u0105\u201d b\u0119dzie prezentowa\u0142 raz w miesi\u0105cu sylwetk\u0119 Ma\u0142opolskiego Bohatera Wrze\u015bnia 1939. Wybieramy ludzi zwi\u0105zanych z naszym regionem. Bohaterem stycznia by\u0142 Stanis\u0142aw Biela\u0144ski, \u017co\u0142nierz Wrze\u015bnia \u201839, bohater bitwy nad Dunajcem. W lutym przypomnieli\u015bmy R\u00f3\u017c\u0119 \u0141ubie\u0144sk\u0105, dzia\u0142aczk\u0119 spo\u0142eczn\u0105. W marcu \u2013 J\u00f3zefa Krzywd\u0119-Polkowskiego, kt\u00f3ry w czasie wrze\u015bniowego zam\u0119tu ocali\u0142 narodowe skarby z Zamku Kr\u00f3lewskiego na Wawelu. W kwietniu \u2013 dr. Stanis\u0142awa Klimeckiego, prawnika, oficera Legion\u00f3w Polskich i Wojska Polskiego, wiceprezydenta i prezydenta Krakowa. Bohaterem maja jest Stanis\u0142aw Grzmot-Skotnicki, jeden z pierwszych legionist\u00f3w, beliniak, genera\u0142 Wojska Polskiego, kt\u00f3ry zgin\u0105\u0142 w czasie najwi\u0119kszej z wrze\u015bniowych bitew, nad Bzur\u0105. <\/p>\n\n\n\n

W 1. kompanii kadrowej <\/h4>\n\n\n\n

Pochodzi\u0142 z patriotycznej rodziny ziemia\u0144skiej spod Sandomierza, piecz\u0119tuj\u0105cej si\u0119 herbem Bogoria. Przed wybuchem I wojny \u015bwiatowej rozpocz\u0105\u0142 studia w St. Gallen w Szwajcarii. Tam z innymi polskimi studentami za\u0142o\u017cy\u0142 organizacj\u0119 strzeleck\u0105. Po kursie podoficerskim w ma\u0142opolskiej Str\u00f3\u017cy zosta\u0142 komendantem akademickiego plutonu strzelc\u00f3w. U progu wojny znalaz\u0142 si\u0119 w Krakowie, gdzie wst\u0105pi\u0142 do tworz\u0105cej si\u0119 1. kompanii kadrowej. Nie przypuszcza\u0142, \u017ce ju\u017c 2 sierpnia 1914 r. stanie przed zadaniem, kt\u00f3re przez samego J\u00f3zefa Pi\u0142sudskiego by\u0142o okre\u015blane jako strace\u0144cza misja.<\/p>\n\n\n\n

Wraz z wybuchem wojny austriacko-rosyjskiej do Kongres\u00f3wki mia\u0142y wkroczy\u0107 polskie oddzia\u0142y wojskowe. Aby zabezpieczy\u0107 ich dzia\u0142ania, komendant Pi\u0142sudski postanowi\u0142 wys\u0142a\u0107 patrol W\u0142adys\u0142awa \u201eBeliny\u201d Pra\u017cmowskiego, kt\u00f3rego zadaniem by\u0142o nawi\u0105zanie kontaktu z agentur\u0105 Zwi\u0105zku Walki Czynnej w Kr\u00f3lestwie, zlokalizowanie rosyjskich jednostek wojskowych, pogranicznik\u00f3w i policji. Dodatkowo patrol ten mia\u0142 doprowadzi\u0107 do zamieszania na ty\u0142ach wojsk rosyjskich i rozpozna\u0107 szlak wiod\u0105cy z Krakowa do Kielc.<\/p>\n\n\n\n

Wed\u0142ug Pra\u017cmowskiego, Pi\u0142sudski mia\u0142 powiedzie\u0107, \u017ce \u201epatrol ten jest bardzo niebezpieczny i \u017ce jest 90 procent pewno\u015bci, \u017ce wszystkich powiesz\u0105\u201d.<\/p>\n\n\n\n

\u017bo\u0142nierze patrolu \u201eBeliny\u201d \u2013 w tym Stanis\u0142aw Skotnicki \u2013 noc\u0105 udali si\u0119 bryczkami w cywilnych ubraniach z Krakowa do przej\u015bcia granicznego ko\u0142o Kocmyrzowa. Gdy przebrali si\u0119 w mundury, nast\u0105pi\u0142a podnios\u0142a chwila \u2013 u\u015bwiadomili sobie, \u017ce \u201es\u0105 pierwszymi \u017co\u0142nierzami zmartwychwstaj\u0105cej Polski, kt\u00f3rzy otwarcie z broni\u0105 w r\u0119ku \u0142ami\u0105 kordony dziel\u0105ce ojczyzn\u0119\u201d.<\/p>\n\n\n\n

Trasa wiod\u0142a przez Goszyce i J\u0119drzej\u00f3w w stron\u0119 Miechowa. Pod Prandocinem rozbili na noc prowizoryczny ob\u00f3z. Nad ranem zauwa\u017cyli rosyjskich pogranicznik\u00f3w. Pra\u017cmowski wspomina\u0142: \u201eKaza\u0142em w\u0142o\u017cy\u0107 bagnety na bro\u0144 i w tyralierce pomaszerowali\u015bmy na Pr\u0119docin. Szwadron nieprzyjacielski opu\u015bci\u0142 miejscowo\u015b\u0107 bez strza\u0142u, w kierunku wschodnim. Gdy przechodzili\u015bmy ko\u0142o ko\u015bcio\u0142a, miejscowy ksi\u0105dz sta\u0142 na wzniesieniu i \u017cegna\u0142 nas krzy\u017cem, a my pomaszerowali\u015bmy z powrotem na Skrzeszowice \u2013 Goszyce. W Skrzeszowicach u p. Kleszczy\u0144skiego zarekwirowa\u0142em pi\u0119\u0107 koni, kt\u00f3re by\u0142y pierwszymi ko\u0144mi przysz\u0142ego pu\u0142ku u\u0142an\u00f3w\u201d.<\/p>\n\n\n\n

Stanis\u0142aw Skotnicki, kt\u00f3ry wkr\u00f3tce doda\u0142 do nazwiska legionowy pseudonim \u201eGrzmot\u201d, przeszed\u0142 ca\u0142y szlak 1. Pu\u0142ku U\u0142an\u00f3w Legionowych, zdobywaj\u0105c szar\u017ce oficerskie, odznaczaj\u0105c si\u0119 odwag\u0105 i umiej\u0119tno\u015bciami dow\u00f3dczymi. Podczas tzw. kryzysu przysi\u0119gowego odm\u00f3wi\u0142 z\u0142o\u017cenia przysi\u0119gi wierno\u015bci cesarzom, w wyniku czego zosta\u0142 internowany przez w\u0142adze austriackie.<\/p>\n\n\n\n

Po podpisaniu rozejmu w Compi\u00e8gne zwolniono go z obozu. Zg\u0142osi\u0142 si\u0119 do tworz\u0105cego si\u0119 Wojska Polskiego. Mianowany podpu\u0142kownikiem, otrzyma\u0142 zadanie utworzenia jednostki kawaleryjskiej \u2013 1. Pu\u0142ku Szwole\u017cer\u00f3w im. J\u00f3zefa Pi\u0142sudskiego. Z t\u0105 jednostk\u0105 walczy\u0142 na froncie wojny polsko-ukrai\u0144skiej, a nast\u0119pnie zosta\u0142 skierowany na kurs oficer\u00f3w kawalerii w Saumur we Francji. Po powrocie zosta\u0142 dow\u00f3dc\u0105 VII Brygady Jazdy, kt\u00f3r\u0105 kierowa\u0142 podczas wojny polsko-bolszewickiej. <\/p>\n\n\n\n

Lojalny oficer <\/h4>\n\n\n\n

Po zako\u0144czeniu wojny zosta\u0142 kierownikiem wyszkolenia w Centrum Szkolenia Kawalerii w Grudzi\u0105dzu. W 1923 r., ju\u017c w stopniu pu\u0142kownika, obj\u0105\u0142 dow\u00f3dztwo 15. Pu\u0142ku U\u0142an\u00f3w w Poznaniu. Tam zasta\u0142a go informacja o zamachu majowym \u2013 zbrojnej pr\u00f3bie przej\u0119cia w\u0142adzy przez J\u00f3zefa Pi\u0142sudskiego. Sytuacja dla niego, jako dow\u00f3dcy du\u017cej jednostki wojskowej i by\u0142ego Legionisty, sta\u0142a si\u0119 bardzo trudna. Z jednej strony nale\u017ca\u0142 do najwierniejszych \u017co\u0142nierzy Pi\u0142sudskiego, z drugiej \u2013 by\u0142 lojalnym wobec rz\u0105du oficerem. Ostatecznie pozosta\u0142 wierny przysi\u0119dze i opowiedzia\u0142 si\u0119 po stronie rz\u0105dowej. Mimo to nie zosta\u0142 po zamachu, tak jak wielu innych oficer\u00f3w, przeniesiony do rezerwy, ale stan\u0105\u0142 na czele elitarnej Nowogr\u00f3dzkiej Brygady Kawalerii, a w 1930 r. zosta\u0142 awansowany na genera\u0142a brygady.<\/p>\n\n\n\n

W przededniu II wojny \u015bwiatowej obj\u0105\u0142 dow\u00f3dztwo Pomorskiej Brygady Kawalerii. Pozosta\u0142 w\u015br\u00f3d os\u00f3b wa\u017cnych w \u015brodowisku pi\u0142sudczyk\u00f3w. Odnajdujemy go na zdj\u0119ciach, m.in. w towarzystwie gen. Boles\u0142awa Wieniawy-D\u0142ugoszowskiego, czy W\u0142adys\u0142awa Beliny-Pra\u017cmowskiego. To Grzmot-Skotnicki prowadzi\u0142 przez Krak\u00f3w kondukt \u017ca\u0142obny podczas pogrzebu Beliny-Pra\u017cmowskiego, z kt\u00f3rym wi\u0105za\u0142o go wsp\u00f3lne do\u015bwiadczenie pierwszego patrolu z 1914 r. <\/p>\n\n\n\n

Bagnet na bro\u0144! <\/h4>\n\n\n\n

We wrze\u015bniu 1939 r. by\u0142 dow\u00f3dc\u0105 Pomorskiej Brygady Kawalerii, a nast\u0119pnie kierowa\u0142 dzia\u0142aniami na ca\u0142ej linii frontu, na odcinku dzia\u0142ania jego brygady i Os\u0142onowej Grupy Operacyjnej \u201eCzersk\u201d, w ramach Armii \u201ePomorze\u201d. W pierwszych dniach II wojny \u015bwiatowej \u017co\u0142nierze Skotnickiego stoczyli zaci\u0119te boje z Niemcami pod Krojantami, w obronie Chojnic i w Borach Tucholskich.<\/p>\n\n\n\n

Szczeg\u00f3lne znaczenie mia\u0142a s\u0142ynna szar\u017ca kawalerii pod Krojantami, gdzie dowodz\u0105cy 18. Pu\u0142kiem U\u0142an\u00f3w Pomorskich p\u0142k Kazimierz Mastalerz wykona\u0142 manewr oskrzydlaj\u0105cy przewa\u017caj\u0105ce si\u0142y niemieckie, co umo\u017cliwi\u0142o wycofanie si\u0119 z zagro\u017conych pozycji innym polskim jednostkom. P\u0142k Mastalerz zgin\u0105\u0142 w trakcie tej szar\u017cy. Gen. Skotnicki mia\u0142 powiedzie\u0107: \u201e\u017ba\u0142uj\u0119, \u017ce nie bra\u0142em udzia\u0142u w szar\u017cy pod Krojantami. Strasznie mi szkoda kochanego Masztalerza, to by\u0142 wspania\u0142y oficer\u201d.<\/p>\n\n\n\n

Wobec naporu przewa\u017caj\u0105cych si\u0142 niemieckich Grzmot-Skotnicki skierowa\u0142 dzia\u0142ania podleg\u0142ych mu oddzia\u0142\u00f3w na Bydgoszcz. W wyniku potyczek z silniejszymi Niemcami wi\u0119kszo\u015b\u0107 jego wojsk zosta\u0142a rozbita lub utraci\u0142a zdolno\u015b\u0107 bojow\u0105 i zosta\u0142a po\u0142\u0105czona z innymi jednostkami. Z pozosta\u0142ych oddzia\u0142\u00f3w Grupy Operacyjnej \u201eCzersk\u201d Skotnicki zorganizowa\u0142 zbiorczy pu\u0142k kawalerii, kt\u00f3ry wsp\u00f3lnie z Podolsk\u0105 Brygad\u0105 Kawalerii stworzy\u0142 dowodzon\u0105 przez niego Grup\u0119 Operacyjn\u0105, walcz\u0105c\u0105 w ramach Armii \u201ePozna\u0144\u201d. Po przegrupowaniu i forsownych marszach \u017co\u0142nierze Skotnickiego znale\u017ali si\u0119 w centrum bitwy nad Bzur\u0105, gdzie w walkach pod Kutnem i Sochaczewem ponie\u015bli znaczne straty. Zmierzali, jak ca\u0142a Armia \u201ePozna\u0144\u201d, przez Puszcz\u0119 Kampinosk\u0105 w stron\u0119 Warszawy.<\/p>\n\n\n\n

Rankiem 18 wrze\u015bnia resztki Pomorskiej Brygady Kawalerii podesz\u0142y w rejon uj\u015bcia Bzury do Wis\u0142y. Gen. Grzmot-Skotnicki zarz\u0105dzi\u0142 wymarsz brygady pod dow\u00f3dztwem p\u0142k. Jastrz\u0119bskiego, a sam pozosta\u0142 w oczekiwaniu na nadchodz\u0105ce resztki podlegaj\u0105cych mu batalion\u00f3w piechoty, by dopilnowa\u0107 ich przeprawy przez Bzur\u0119.<\/p>\n\n\n\n

Wieczorem zebra\u0142o si\u0119 oko\u0142o p\u00f3\u0142 tysi\u0105ca piechur\u00f3w, z kt\u00f3rych utworzono grup\u0119 uderzeniow\u0105 w celu prze\u0142amania oporu okr\u0105\u017cenia przeciwnika. Dow\u00f3dca wyda\u0142 rozkaz: \u201eBagnet na bro\u0144! Do ataku!\u201d. Podkomendni gen. Grzmota-Skotnickiego sprawnie przeprawili si\u0119 przez rzek\u0119 na wysoko\u015bci Marysina, \u0142ami\u0105c stosunkowo s\u0142aby op\u00f3r Niemc\u00f3w. Szli w stron\u0119 Puszczy Kampinoskiej. Pod maj\u0105tkiem Tu\u0142owice dostali si\u0119 jednak pod ogie\u0144 karabin\u00f3w maszynowych.<\/p>\n\n\n\n

Jak opisywa\u0142 \u015bwiadek: \u201eW trakcie natarcia na Stogi, sk\u0105d prowadzony by\u0142 ogie\u0144, gen. Stanis\u0142aw Grzmot-Skotnicki bieg\u0142 w tyralierze razem z \u017co\u0142nierzami, by\u0142em obok niego, obok tego ataku i by\u0142em \u015bwiadkiem, jak genera\u0142 zosta\u0142 ci\u0119\u017cko i \u015bmiertelnie ranny po otrzymaniu postrza\u0142u niemieckiego ci\u0119\u017ckiego karabinu maszynowego w pier\u015b i brzuch. Wyda\u0142 jeszcze rozkaz zast\u0119pcy, podpu\u0142kownikowi dyplomowanemu Kazimierzowi Maxowi, by ten przej\u0105\u0142 dow\u00f3dztwo i poprowadzi\u0142 ludzi do puszczy\u201d.<\/p>\n\n\n\n

Ci\u0119\u017cko ranny genera\u0142 zosta\u0142 opatrzony przez niemieckiego lekarza i przeniesiony do pobliskiej le\u015bnicz\u00f3wki, gdzie skona\u0142 nast\u0119pnego dnia rano. Zosta\u0142 pochowany przez okoliczn\u0105 ludno\u015b\u0107, a dwa lata p\u00f3\u017aniej \u2013 za zgod\u0105 niemieckiej administracji \u2013 ekshumowany i pochowany na cmentarzu Janowie.<\/p>\n\n\n\n

Zw\u0142oki genera\u0142a zosta\u0142y rozpoznane: \u201eNagle zobaczy\u0142em naramienniki generalskie, odpi\u0105\u0142em jeden z nich, zdj\u0105\u0142em z but\u00f3w ostrogi, a za mankietem odkry\u0142em medalik z wizerunkiem Matki Boskiej. I tak dosz\u0142o do odnalezienia cia\u0142a gen. Grzmota-Skotnickiego. Wszystkie te przedmioty przes\u0142a\u0142em przez \u0142\u0105cznika do siostry genera\u0142a zamieszka\u0142ej w Warszawie\u201d \u2013 wspomina\u0142 uczestnik tego wydarzenia.<\/p>\n\n\n\n

W 1952 r. cia\u0142o Grzmota-Skotnickiego spocz\u0119\u0142o ostatecznie na cmentarzu Pow\u0105zkowskim. <\/p>\n\n\n\n

Tekst Marcin Chor\u0105zki.<\/p>\n\n\n\n

Artyku\u0142 z portalu IPN Krak\u00f3w<\/em><\/p>\n\n\n\n

\"\"
Gen. Grzmot – Skotnicki<\/figcaption><\/figure>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

W 2019 roku przypada 80. rocznica kampanii wrze\u015bniowej. Przez dwana\u015bcie miesi\u0119cy b\u0119dziemy prezentowa\u0107 ludzi zwi\u0105zanych z naszym regionem, kt\u00f3rzy odznaczyli si\u0119 podczas tych tragicznych dla Polski dni. Przez najbli\u017cszy rok … <\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":10392,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[3,11,29],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/patriotycznykrakow.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/10391"}],"collection":[{"href":"https:\/\/patriotycznykrakow.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/patriotycznykrakow.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/patriotycznykrakow.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/patriotycznykrakow.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=10391"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/patriotycznykrakow.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/10391\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/patriotycznykrakow.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/10392"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/patriotycznykrakow.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=10391"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/patriotycznykrakow.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=10391"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/patriotycznykrakow.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=10391"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}