{"id":10278,"date":"2019-04-05T13:46:56","date_gmt":"2019-04-05T11:46:56","guid":{"rendered":"http:\/\/patriotycznykrakow.pl\/?p=10278"},"modified":"2019-04-25T13:51:10","modified_gmt":"2019-04-25T11:51:10","slug":"10278","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/patriotycznykrakow.pl\/index.php\/2019\/04\/05\/10278\/","title":{"rendered":"Wyk\u0142ad dra Wy\u017cgi o przedmieszczanach krakowskich w MK"},"content":{"rendered":"\n

W czwartek, 4 kwietnia 2019 r., w Domu Zwierzynieckim, oddziale Muzeum Krakowa, odby\u0142o si\u0119 kolejne wydarzenie towarzysz\u0105ce wystawie czasowej \u201ePrzemieszczanie. Przedmieszczanin\u201d. Pan dr Mateusz Wy\u017cga wyg\u0142osi\u0142 wyk\u0142ad p.t. \u201ePrzedmieszczanie krakowscy \u2013 na drodze zmiany kulturowej\u201d, w kt\u00f3rym om\u00f3wi\u0142 proces migracji ludno\u015bci z ma\u0142opolskich wsi do krakowskich przedmie\u015b\u0107 w okresie nowo\u017cytnym.<\/p>\n\n

Pan dr Mateusz Wy\u017cga jest zatrudniony jako adiunkt w Instytucie Historii i Archiwistyki Uniwersytetu Pedagogicznego im. KEN w Krakowie. Pracuje w Katedrze archiwistyki i nauk pomocniczych historii. Dr Wy\u017cga specjalizuje si\u0119 naukowo m.in. w historii Polski okresu XVI-XVIII w. a tak\u017ce w badaniach demograficznych, szczeg\u00f3lnie opartych o \u017ar\u00f3d\u0142a pochodz\u0105ce z zasob\u00f3w archiw\u00f3w ko\u015bcielnych. Jest autorem szeregu publikacji, z kt\u00f3rych wymieni\u0107 nale\u017cy tutaj nast\u0119puj\u0105ce ksi\u0105\u017cki: \u201eParafia Raciborowice od XVI do ko\u0144ca XVIII wieku: studium o spo\u0142eczno\u015bci lokalnej\u201d (2011), \u201eSercu najbli\u017csza : inwentaryzacja zasob\u00f3w kulturowo-przyrodniczych Ma\u0142ej Korony P\u00f3\u0142nocnego Krakowa\u201d (2008), \u201eW tej pi\u0119knej ziemi: gmina Zielonki od \u015bredniowiecza do czas\u00f3w wsp\u00f3\u0142czesnych\u201d (2009) a tak\u017ce \u201eUrz\u0119dnicy miejscy Bochni do 1772 roku\u201d (2018). Niebawem ma ukaza\u0107 si\u0119 monografia \u201eHomo movens. Mobilno\u015b\u0107 ch\u0142op\u00f3w w mikroregionie krakowskim w XVI-XVIII wieku\u201d. Termin homo movens oznacza cz\u0142owieka mobilnego, migruj\u0105cego. Przemieszczanie si\u0119 historyk pojmuje w kategoriach mikrohistorycznych, dotychczas nieznacznie ujmowanych w krajowej historiografii. Dla przybywaj\u0105cych do Krakowa by\u0142 to zazwyczaj skok kulturowy.<\/p>\n\n

Spotkanie prowadzi\u0142 Pan dr Wac\u0142aw Szczepanik z MK, kurator wystawy \u201ePrzemieszczanie. Przedmieszczanin\u201d. Pan Dr Mateusz Wy\u017cga udowodni\u0142 w swoim wyst\u0105pieniu, i\u017c spo\u0142eczno\u015b\u0107 zamieszkuj\u0105ca Krak\u00f3w i jego okolice w okresie nowo\u017cytnym podlega\u0142a ustawicznym zmianom, by\u0142a znacz\u0105co mobilna. Opisanie tych przemian nie jest spraw\u0105 prost\u0105, ze wzgl\u0119d\u00f3w \u017ar\u00f3d\u0142owych a tak\u017ce metodologicznych, jednak nie niemo\u017cliwe. Prelegent scharakteryzowa\u0142 zebranej publiczno\u015bci dzieje spo\u0142eczno-gospodarcze miast, jurydyk i wsi podkrakowskich, \u015bci\u015ble \u0142\u0105cz\u0105c je z histori\u0105 Krakowa (m.in. w aspekcie dostaw \u017cywno\u015bci niezb\u0119dnych dla funkcjonowania miasta). Zaznaczy\u0142, i\u017c dawny Krak\u00f3w cechowa\u0142 si\u0119 sta\u0142ym niedoborem ludno\u015bci, kt\u00f3ra okresowo, w du\u017cej mierze pada\u0142a ofiar\u0105 epidemii. Aby dalej funkcjonowa\u0107, miasto potrzebowa\u0142o przybyszy.<\/p>\n\n

Historyk wykaza\u0142 w swoim referacie, gruntown\u0105 znajomo\u015b\u0107 lokalnej geografii historycznej, \u00f3wczesnych stosunk\u00f3w prawno-ustrojowych a tak\u017ce praktyki s\u0105downiczej. Cenn\u0105 by\u0142a przedstawiona syntetycznie analiza podmiejskiego rynku pracy (szczeg\u00f3lnie zawod\u00f3w rzemie\u015blniczych), zobrazowana studiami przypadk\u00f3w, opracowanymi na podstawie \u017ar\u00f3de\u0142 archiwalnych.<\/p>\n\n

Prelegent podkre\u015bli\u0142 ponadto role odgrywane przez parafie, kt\u00f3re nierzadko stanowi\u0142y dla ludno\u015bci \u201epomosty migracyjne\u201d ze wsi do miasta. Niejedna krakowska parafia wychodzi\u0142a swoim obszarem poza obr\u0119b miasta, obejmuj\u0105c w swoich granicach tak\u017ce przyleg\u0142e wsie. Migracje zazwyczaj mia\u0142y charakter stopniowy, etapowy i wi\u0105za\u0142y si\u0119 z budow\u0105 sieci spo\u0142ecznych a szczeg\u00f3lnie rodzinnych. Warto doda\u0107, i\u017c pomimo istnienia spo\u0142ecze\u0144stwa podzielonego na stany i ogranicze\u0144 zwyczajowych, awans spo\u0142eczny by\u0142 mo\u017cliwy r\u00f3wnie\u017c dla ch\u0142op\u00f3w.<\/p>\n\n

Relacje rodzinne bardzo cz\u0119sto \u0142\u0105czy\u0142y ze sob\u0105 mieszczan, przedmieszczan a tak\u017ce mieszka\u0144c\u00f3w wsi. Przydatna do poznania mechanizm\u00f3w charakterystycznych dla poszczeg\u00f3lnych podokres\u00f3w czas\u00f3w nowo\u017cytnych, by\u0142a analiza danych demograficznych pozyskanych z ksi\u0105g za\u015blubionych. Migracje wewn\u0119trzne, jakie dominowa\u0142y do ko\u0144ca XVIII wieku, pozwala\u0142y na cyrkulowanie ludno\u015bci na stosunkowo niewielkich dystansach i \u0142\u0105czy\u0142y si\u0119 z rozdzia\u0142em si\u0142y roboczej. Ko\u0144cz\u0105c opisywanie warto\u015bciowego historycznie, spotkania z Panem Drem M. Wy\u017cg\u0105, chcia\u0142bym wymieni\u0107 nasuwaj\u0105cy si\u0119 z niego wniosek, i\u017c podejmowanie decyzji o przemieszczeniu si\u0119 ze wsi do miasta, \u0142\u0105czy\u0142o si\u0119 kiedy\u015b i wsp\u00f3\u0142cze\u015bnie, ze spe\u0142nieniem naturalnej potrzeby ludzkiej, zmierzaj\u0105cej do zapewnienia sobie i najbli\u017cszym osobom, jak najlepszych warunk\u00f3w do codziennego \u017cycia i rozwoju.<\/p>\n\n\n\nTekst i fotografie: Artur Jachna\n\n\n\n