{"id":10080,"date":"2019-04-02T10:02:46","date_gmt":"2019-04-02T08:02:46","guid":{"rendered":"http:\/\/patriotycznykrakow.pl\/?p=10080"},"modified":"2020-05-29T11:34:48","modified_gmt":"2020-05-29T09:34:48","slug":"malopolscy-bohaterowie-wrzesnia-1939-stanislaw-klimecki-1883-1942","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/patriotycznykrakow.pl\/index.php\/2019\/04\/02\/malopolscy-bohaterowie-wrzesnia-1939-stanislaw-klimecki-1883-1942\/","title":{"rendered":"Ma\u0142opolscy Bohaterowie Wrze\u015bnia 1939. Stanis\u0142aw Klimecki (1883-1942)"},"content":{"rendered":"\n

W 2019 roku przypada 80. rocznica kampanii wrze\u015bniowej. Przez dwana\u015bcie miesi\u0119cy b\u0119dziemy prezentowa\u0107 ludzi zwi\u0105zanych z naszym regionem, kt\u00f3rzy odznaczyli si\u0119 podczas tragicznych dla Polski dni.<\/p>\n\n\n\n

Przez najbli\u017cszy rok Oddzia\u0142 IPN w Krakowie wsp\u00f3lnie z \u201eGazet\u0105 Krakowsk\u0105\u201d b\u0119dzie prezentowa\u0142 raz w miesi\u0105cu sylwetk\u0119 Ma\u0142opolskiego Bohatera Wrze\u015bnia 1939.<\/p> \n

Wybieramy ludzi zwi\u0105zanych z naszym regionem, kt\u00f3rzy szczeg\u00f3lnie odznaczyli si\u0119 w tych tragicznych dla Polski chwilach. Bohaterem stycznia by\u0142 Stanis\u0142aw Biela\u0144ski, \u017co\u0142nierz Wrze\u015bnia \u201839, bohater bitwy nad Dunajcem. W lutym przypomnieli\u015bmy R\u00f3\u017c\u0119 \u0141ubie\u0144sk\u0105 dzia\u0142aczk\u0119 spo\u0142eczn\u0105. W marcu \u2013 J\u00f3zefa Krzywd\u0119-Polkowskiego kt\u00f3ry w czasie wrze\u015bniowego zam\u0119tu ocali\u0142 narodowe skarby z Zamku Kr\u00f3lewskiego na Wawelu.Bohaterem kwietnia jest dr Stanis\u0142aw Klimecki, prawnik, oficer Legion\u00f3w Polskich i Wojska Polskiego, wiceprezydent i prezydent Krakowa.<\/p>\n\n\n\n

\"\"
Stanis\u0142aw Klimecki. Fot. Muzeum Krakowa<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n

Prawnik i legionista<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Stanis\u0142aw Klimecki urodzi\u0142 si\u0119 20 listopada 1883 r. w Woli Przemykowskiej w pow. brzeskim. Odebra\u0142 solidne wykszta\u0142cenie; uczy\u0142 si\u0119 w gimnazjach w Z\u0142oczowie, Wadowicach (sk\u0105d wyrzucono go za dzia\u0142alno\u015b\u0107 niepodleg\u0142o\u015bciow\u0105), Bochni i Krakowie. Po maturze rozpocz\u0105\u0142 studia prawnicze na Uniwersytecie w Wiedniu. Wkr\u00f3tce przeni\u00f3s\u0142 si\u0119 na Wydzia\u0142 Prawa Uniwersytetu Jagiello\u0144skiego w Krakowie, gdzie w 1908 r. uzyska\u0142 absolutorium. Kontynuowa\u0142 nauk\u0119 i w 1913 r. otrzyma\u0142 tytu\u0142 doktora praw.<\/p>\n\n\n\n

W czasach studenckich by\u0142 m.in. prezesem Zwi\u0105zku Akademickiego w Krakowie oraz dzia\u0142aczem Towarzystwa Biblioteki Prawnik\u00f3w. Jednocze\u015bnie nale\u017ca\u0142 do Zwi\u0105zku Walki Czynnej i Zwi\u0105zku Strzeleckiego. Z rozkazu J\u00f3zefa Pi\u0142sudskiego wsp\u00f3\u0142pracowa\u0142 z Tymczasow\u0105 Komisj\u0105 Skonfederowanych Stronnictw Niepodleg\u0142o\u015bciowych. Dzia\u0142a\u0142 w Narodowym Zwi\u0105zku Robotniczym, a w 1910 r. bra\u0142 udzia\u0142 w przygotowaniu zamachu na Stanis\u0142awa Rybaka, uznanego przez dzia\u0142aczy NZR za agenta carskiej ochrany. By\u0142 tak\u017ce radnym miasta Podg\u00f3rza, dzi\u0119ki czemu m\u00f3g\u0142 wspiera\u0107 rozw\u00f3j organizacji niepodleg\u0142o\u015bciowych.<\/p>\n\n\n\n

\"\"
Stanis\u0142aw Klimecki (pierwszy z prawej) podczas wizyty prezydenta Ignacego Mo\u015bcickiego na Wawelu. Fot. Muzeum Krakowa<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n

Po wybuchu I wojny \u015bwiatowej Klimecki zg\u0142osi\u0142 si\u0119 do oddzia\u0142\u00f3w strzeleckich. Przydzielono go do 2. pu\u0142ku piechoty Legion\u00f3w Polskich, z kt\u00f3rym trafi\u0142 na front w Karpatach Marmaroskich (w\u00f3wczas W\u0119gry, dzi\u015b pogranicze Ukrainy i Rumunii). \u201eLeguni\u201d spotkali si\u0119 tam z sympati\u0105 ze strony miejscowych Hucu\u0142\u00f3w, kt\u00f3rzy pomagali w zdobywaniu \u017cywno\u015bci, s\u0142u\u017cyli jako przewodnicy, informowali o ruchach przeciwnika. Zacz\u0119li te\u017c wst\u0119powa\u0107 ochotniczo do polskich oddzia\u0142\u00f3w. Wkr\u00f3tce sformowano kompani\u0119 huculsk\u0105 Legion\u00f3w Polskich, kt\u00f3rej dow\u00f3dztwo obj\u0105\u0142 pod koniec grudnia 1914 r. Stanis\u0142aw Klimecki, awansowany na chor\u0105\u017cego za odwag\u0119 w boju pod Mo\u0142otkowem. Jego podkomendni przenikali w huculskich strojach za linie frontu i dostarczali legionowemu dow\u00f3dztwu informacji o przeciwniku. Wkr\u00f3tce kompania trafi\u0142a na Bukowin\u0119, gdzie toczy\u0142a walki m.in. pod Kirlibab\u0105. 14 marca Klimecki, \u201eza osobist\u0105 dzielno\u015b\u0107 i wzorowe prowadzenie powierzonych oddzia\u0142\u00f3w\u201d zosta\u0142 awansowany na podporucznika.<\/p>\n\n\n\n

\"\"
Przedstawiciele w\u0142adz Krakowa podczas pogrzebu J\u00f3zefa Pi\u0142sudskiego, 18 maja 1935 r. Pierwszy z prawej Stanis\u0142aw Klimecki. Fot. NAC<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n

W po\u0142owie maja 1915 r. pod Mamajowcami Klimecki zosta\u0142 ranny i dosta\u0142 si\u0119 do niewoli. Dwa lata sp\u0119dzi\u0142 w obozie jenieckim, z kt\u00f3rego w lipcu 1917 r. zbieg\u0142 i przedosta\u0142 si\u0119 do Charkowa, gdzie pod przybranym nazwiskiem Wr\u00f3blewski pracowa\u0142 jako nauczyciel w gimnazjum i Uniwersytecie Ludowym; dzia\u0142a\u0142 r\u00f3wnie\u017c w POW. Po rewolucji pa\u017adziernikowej przedar\u0142 si\u0119 przez lini\u0119 frontu pod Tarnopolem i do\u0142\u0105czy\u0142 do Polskiego Korpusu Posi\u0142kowego. Gdy na wie\u015b\u0107 o podpisaniu traktatu brzeskiego polskie oddzia\u0142y wypowiedzia\u0142y pos\u0142usze\u0144stwo austriackiemu dow\u00f3dztwu, Klimecki wzi\u0105\u0142 udzia\u0142 w pr\u00f3bie przebicia si\u0119 pod Rara\u0144cz\u0105 do polskich formacji w Rosji. Zatrzymany przez Austriak\u00f3w, zosta\u0142 osadzony w obozie internowania w Witkowicach ko\u0142o Krakowa, a nast\u0119pnie wcielony do armii austro-w\u0119gierskiej.<\/p>\n\n\n\n

31 pa\u017adziernika 1918 r. Krak\u00f3w zosta\u0142 oswobodzony spod w\u0142adzy zaborczej. Klimecki przebywa\u0142 w\u00f3wczas w mie\u015bcie i mia\u0142 uczestniczy\u0107 w rozbrajaniu garnizonu austriackiego. Od razu zg\u0142osi\u0142 si\u0119 do s\u0142u\u017cby w odradzaj\u0105cym si\u0119 Wojsku Polskim. Awansowany na porucznika wyruszy\u0142 na front ukrai\u0144ski, gdzie wkr\u00f3tce obj\u0105\u0142 dowodzenie kompani\u0105 4. pu\u0142ku piechoty Legion\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n

Po zako\u0144czeniu walk z Ukrai\u0144cami w 1919 r. odszed\u0142 ze wzgl\u0119du na wiek z wojska i powr\u00f3ci\u0142 do Krakowa. Ju\u017c w tym samym roku zosta\u0142 radnym, otworzy\u0142 kancelari\u0119 adwokack\u0105 w Podg\u00f3rzu. Od 1921 r. dzia\u0142a\u0142 w Narodowej Partii Robotniczej, by\u0142 przewodnicz\u0105cym zarz\u0105du wojew\u00f3dzkiego i kandydowa\u0142 z jej ramienia do Sejmu. Do 1926 r. nale\u017ca\u0142 do Trybuna\u0142u Stanu. Po zamachu majowym od 1928 r. dzia\u0142a\u0142 w BBWR. Jednocze\u015bnie pozostawa\u0142 aktywnym dzia\u0142aczem samorz\u0105dowym, przez wiele lat wchodzi\u0142 w sk\u0142ad w\u0142adz Krakowa. 9 lipca 1931 r. zosta\u0142 wiceprezydentem miasta. Pe\u0142ni\u0142 t\u0119 funkcj\u0119 do 1939 r. Stale anga\u017cowa\u0142 si\u0119 spo\u0142ecznie, m.in. w okresie kryzysu gospodarczego kierowa\u0142 akcj\u0105 pomocy dla potrzebuj\u0105cych.<\/p>\n\n\n\n

Prezydent czas\u00f3w wojny<\/strong><\/p>\n\n\n\n

W chwili wybuchu II wojny \u015bwiatowej Klimecki pozostawa\u0142 na stanowisku wiceprezydenta miasta. Po wyje\u017adzie prezydenta dr. Boles\u0142awa Czuchajowskiego w\u0142a\u015bciwie obj\u0105\u0142 w\u0142adz\u0119 w mie\u015bcie. Cho\u0107 Klimecki rz\u0105dzi\u0142 przez kr\u00f3tki czas \u201eokaza\u0142 nie tylko w czasie prze\u0142omowym, ale r\u00f3wnie\u017c i p\u00f3\u017aniej wielki hart ducha i du\u017cy zas\u00f3b odwagi cywilnej\u201d. Rozpocz\u0105\u0142 od wydania odezwy do mieszka\u0144c\u00f3w miasta: \u201eW chwili tak donios\u0142ej dla Narodu i Pa\u0144stwa, pierwszym przykazaniem jest zachowanie r\u00f3wnowagi i m\u0119skiego spokoju. Zimna krew, opanowanie i wytrzyma\u0142o\u015b\u0107 fizyczna i duchowa s\u0105 nieodzownym warunkiem utrzymania bezpiecze\u0144stwa i porz\u0105dku w\u015br\u00f3d szerokich sfer ludno\u015bci cywilnej. [\u2026] Praca i \u017cycie winny toczy\u0107 si\u0119 nadal codziennym trybem! Zarz\u0105d Miejski w Krakowie b\u0119dzie pracowa\u0107 normalnie we wszystkich swych oddzia\u0142ach, urz\u0119dach i przedsi\u0119biorstwach, zapewniaj\u0105c wszystkim obywatelom nale\u017cyt\u0105 opiek\u0119\u201d.<\/p>\n\n\n\n

W my\u015bl tych s\u0142\u00f3w Klimecki zadba\u0142, by pomimo spowodowanych mobilizacj\u0105 i ucieczk\u0105 ludno\u015bci cywilnej brak\u00f3w kadrowych, przedsi\u0119biorstwa miejskie (elektrownia, wodoci\u0105gi, gazownia, koleje) kontynuowa\u0142y prac\u0119. 4 wrze\u015bnia w mie\u015bcie powsta\u0142 Obywatelski Komitet Pomocy, nios\u0105cy wsparcie inwalidom, emerytom i rencistom. W jego sk\u0142ad wszed\u0142 r\u00f3wnie\u017c wiceprezydent. Nast\u0119pnego dnia na kad\u0142ubowym posiedzeniu Rady Miejskiej formalnie uchwalono, \u017ce wobec ucieczki prezydenta jego urz\u0105d obejmie Stanis\u0142aw Klimecki.<\/p>\n\n\n\n

6 wrze\u015bnia do Krakowa \u2013 miasto nie by\u0142o bronione \u2013 zacz\u0119li wkracza\u0107 \u017co\u0142nierze niemieccy. Klimecki, kt\u00f3ry od rana obje\u017cd\u017ca\u0142 miasto, napotka\u0142 przy mo\u015bcie im. J\u00f3zefa Pi\u0142sudskiego przyby\u0142y od strony Podg\u00f3rza patrol. Relacjonowa\u0142 p\u00f3\u017aniej: \u201eDostrzeg\u0142em, \u017ce u wjazdu na most stoi patrol \u017co\u0142nierzy niemieckich [\u2026] Wyskakuj\u0119 czym pr\u0119dzej, krzycz\u0119 i daj\u0119 znaki r\u0119k\u0105, a\u017ceby strza\u0142y wstrzyma\u0107. Podoficer natychmiast wstrzyma\u0142, podchodz\u0119 do niego i o\u015bwiadczam: Ich bin B\u00fcrgermeister von Krakau! [niem. Jestem burmistrzem Krakowa] [\u2026] Podoficer salutuje, potem bierze mnie za r\u0119k\u0119, jakby w charakterze zak\u0142adnika i ju\u017c ka\u017cde da\u0107 zna\u0107 o wszystkim tamtym posterunkom. Tymczasem nadje\u017cd\u017ca oficer, kt\u00f3remu wyja\u015bniaj\u0105 sytuacj\u0119; oficer wita si\u0119 ze mn\u0105 \u2013 zapraszam go do mego samochodu, przyje\u017cd\u017camy obaj do Ratusza\u201d.<\/p>\n\n\n\n

\"\"
Wiceprezydent Krakowa, sierpie\u0144 1931 r. Fot. NAC<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n

Na spotkaniu Klimeckiego i cz\u0142onk\u00f3w Komitetu z przedstawicielem armii, na niemieckie \u017c\u0105danie wyznaczono 25 zak\u0142adnik\u00f3w (w tym prezydenta), kt\u00f3rzy mieli zagwarantowa\u0107 Niemcom bezpieczny przemarsz. Prezydent wraz z pozosta\u0142ym w mie\u015bcie personelem urz\u0119dowa\u0142 nadal, dbaj\u0105c o porz\u0105dek i ochron\u0119 interes\u00f3w ludno\u015bci miasta przed Niemcami. Wzywa\u0142 mieszka\u0144c\u00f3w do kontynuowania codziennej pracy i p\u0142acenia op\u0142at miejskich, by w ten spos\u00f3b zapewni\u0107 normalne funkcjonowanie urz\u0119d\u00f3w i instytucji. O potrzebuj\u0105cych, w szczeg\u00f3lno\u015bci wojennych uchod\u017ac\u00f3w troszczy\u0142 si\u0119 OKP, organizuj\u0105c dach nad g\u0142ow\u0105 i jad\u0142odajnie.<\/p>\n\n\n\n

Trzykrotne aresztowania<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Stanis\u0142aw Klimecki zosta\u0142 aresztowany po raz pierwszy 20 wrze\u015bnia. Obarczono go odpowiedzialno\u015bci\u0105 za \u015bmier\u0107 dw\u00f3ch \u017co\u0142nierzy niemieckich na Plantach i osadzono w wi\u0119zieniu Montelupich, z kt\u00f3rego zosta\u0142 zwolniony po dziesi\u0119ciu dniach. Jego zatrzymanie w praktyce oznacza\u0142o likwidacj\u0119 polskiego zarz\u0105du miasta, kt\u00f3ry kilka dni p\u00f3\u017aniej przeszed\u0142 w r\u0119ce niemieckie.<\/p>\n\n\n\n

Ponownie zosta\u0142 aresztowany 6 listopada 1939 r. w zwi\u0105zku z akcj\u0105 przeciw profesorom uniwersyteckim (Sonderaktion Krakau). Kolejne miesi\u0105ce sp\u0119dzi\u0142 wsp\u00f3lnie z akademikami, wywieziony do wi\u0119zienia we Wroc\u0142awiu (dzieli\u0142 tam prycz\u0119 z rektorem Akademii G\u00f3rniczej prof. W\u0142adys\u0142awem Takli\u0144skim), a nast\u0119pnie do obozu koncentracyjnego Sachsenhausen. Powr\u00f3ci\u0142 do Krakowa 6 lutego 1940 r. i kontynuowa\u0142 prac\u0119 w kancelarii adwokackiej.<\/p>\n\n\n\n

Po raz trzeci, ostatni, zosta\u0142 aresztowany noc\u0105 z 28 na 29 listopada 1942 r. w swym mieszkaniu przy ul. \u015bw. Anny. Rozstrzelano go 11 grudnia 1942 r. podczas egzekucji 40 wi\u0119\u017ani\u00f3w w Puszczy Niepo\u0142omickiej, w miejscu zwanym Kozie G\u00f3rki. Tam zosta\u0142 pochowany w zbiorowej mogile. Dzi\u015b imi\u0119 Stanis\u0142awa Klimeckiego \u2013 prezydenta Krakowa, kt\u00f3ry pozosta\u0142 z mieszka\u0144cami miasta w najtrudniejszych chwilach \u2013 nosi ulica \u0142\u0105cz\u0105ca Podg\u00f3rze z mostem na Wi\u015ble i \u015ar\u00f3dmie\u015bciem.<\/p>\n\n\n\n

Tekst Krzysztof Pi\u0119ciak<\/strong><\/em><\/p>\n\n\n\n

Artyku\u0142 opublikowany na stronie krakowskiego oddzia\u0142u IPN<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

W 2019 roku przypada 80. rocznica kampanii wrze\u015bniowej. Przez dwana\u015bcie miesi\u0119cy b\u0119dziemy prezentowa\u0107 ludzi zwi\u0105zanych z naszym regionem, kt\u00f3rzy odznaczyli si\u0119 podczas tragicznych dla Polski dni. Przez najbli\u017cszy rok Oddzia\u0142 … <\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":10082,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[3,11,29,2],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/patriotycznykrakow.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/10080"}],"collection":[{"href":"https:\/\/patriotycznykrakow.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/patriotycznykrakow.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/patriotycznykrakow.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/patriotycznykrakow.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=10080"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/patriotycznykrakow.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/10080\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/patriotycznykrakow.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/10082"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/patriotycznykrakow.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=10080"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/patriotycznykrakow.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=10080"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/patriotycznykrakow.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=10080"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}