„Skarby Krakowa”

Celem projektu jest popularyzacja historii i kultury Krakowa wśród młodych mieszkańców naszego miasta. Od marca tego roku wydajemy okolicznościowe karty w ramach serii: postaci, zabytki architektury, miejsca, krakowskie kopce, zwyczaje, wydarzenia, symbole i dzieła sztuki.

Wiosną ukazały się cztery karty poświęcone kolejno: Kopcowi Krakusa, ołtarzowi Mariackiemu Wita Stwosza, 40. Krakowskiej Drużynie Zuchów „Wilki Morskie” oraz Dzwonowi „Zygmunt”.

Od września 2021 r. wspólnie z miejskimi Młodzieżowymi Domami Kultury rozszerzamy naszą akcję. Kolejne materiały będą ukazywały się w trakcie roku szkolnego 2021/2022 raz na miesiąc.

Pierwsza po wakacyjnej przerwie karta będzie prezentowała tematykę znaną tylko nielicznym, a mianowicie jedną z zachowanych krakowskich wież obronnych (mieszkalno-rezydencyjnych), które powstały jeszcze przed ufortyfikowaniem Krakowa. Karta ta wydana zostanie w ramach serii zabytki architektury.

Wieże obronne (mieszkalno-rezydencyjne) charakterystyczne były dla miast średniowiecznych przede wszystkim we Włoszech (środkowych i północnych) i – w znacznie mniejszym zakresie – w południowych Niemczech. W okresie nowożytnym – gdy funkcje obronne przejęły zewnętrzne fortyfikacje miejskie – większość baszt rozebrano, jako zbyteczne, a nawet zagrażające zawaleniem. Niektóre wieże zmieniły swoje przeznaczenie, przyjmując np. funkcje dzwonnic. Inne w procesie urbanizacji, wtopione zostały w późniejszą zabudowę, skutkiem czego coraz bardziej zatracały swój militarny charakter. Z taką sytuacją mieliśmy do czynienia w Krakowie, gdzie istniejące wieże średniowieczne, zostało obudowanych tak, iż ich pierwotne znaczenie mogli odkryć tylko nieliczni. Wymienić należy tutaj kwartały współcześnie istniejących obiektów pod adresami: Św. Jana 9 (baszta widoczna z dziedzińca Biblioteki Czartoryskich ul. Św. Marka 17) oraz Mały Rynek 4 (widoczna od strony domu przy ul. Św. Krzyża 2). Wież tego rodzaju było znacznie więcej, co stanowi pole do przyszłych badań archeologicznych. Zagadką pozostaje przyczyna ich powstania. Być może zamożni przybysze z dalekiej Italii lub Niemiec, osiedlając się w podwawelskim mieście, przynosili ze sobą znane im z ojczyzny rozwiązania urbanistyczne. Wieże obronne powstały na przełomie XIII i XIV w. i nigdy nie weszły w powstały później, system fortyfikacji miejskich z jego murami, rondlami i wieżami. Z tegoż obwarowania mamy do dzisiaj Barbakan, Bramę Floriańską i niewielki fragment murów miejskich, jednak to już zupełnie inna, zdecydowanie bardziej znana opowieść…