Lotny Uniwersytet Historyczny edycja 2016

 

Prowadzący: dr Marcin Gadocha (Uniwersytet Pedagogiczny im. KEN w Krakowie)

Liczba zrealizowanych wykładów: 50

Szkoły objęte programem:

  1. I Liceum Ogólnokształcące im. Bartłomieja Nowodworskiego w Krakowie
  2. II LO im. Króla Jana III Sobieskiego w Krakowie
  3. Szkoła Podstawowa nr 4 im. Romualda Traugutta
  4. Ogólnokształcąca Szkoła Muzyczna I stopnia im. Ignacego Jana Paderewskiego w Krakowie

W semestrze letnim (w roku szkolnym 2015/2016) od IV do VI 2016 – 50 lekcji

Prezentowana tematyka:

  1. Jan Długosz nie tylko kronikarz
  2. Stefan Czarniecki
  3. Jan III Sobieski- nieznany mecenas
  4. Janina Lewandowska
  5. Danuta Siedzikówna ps. „Inka”
  6. Witold Pilecki – żołnierz niezłomny
  7. Stanisław Sosabowski – niezłomny generał

Omawiana problematyka:
Prezentowane postacie zostały wybrane z powodu ogromnego wpływu na dzieje państwa polskiego oraz ich bliskich związków z Krakowem.
I. Jan Długosz:
W przypadku Jana Długosza zwrócono uwagę na:

  • edukację m. in. w Akademii Krakowskiej
  • przybliżono jego działalność jako:
    • duchownego
    • historyka
    • geografa
    • dyplomaty
    • pedagoga
    • fundatora (był głównym fundatorem klasztoru i kościoła na Skałce. W 1471 r. sprowadził tutaj zakonników św. Pawła Pierwszego Pustelnika, czyli Paulinów)
  • zwrócono uwagę na dwa dzieła:
    • Roczniki, czyli kroniki sławnego Królestwa Polskiego książka (księga historyczna, ale także geograficzna)
    • Banderia Prutenorum (nakreślono również dzieje chorągwi krzyżackich do czasów współczesnych)

II. Stefan Czarniecki:
Postać wybitnego wodza z epoki XVII stulecia przedstawiono według poniższego schematu:

  • Pochodzenie i dzieciństwo
  • Wykształcenie
  • Początki kariery wojskowej m. in. służba w oddziałach lisowczyków
  • Życie rodzinne
  • Kariera wojskowa – przede wszystkim powstanie B. Chmielnickiego i Potop
  • Problemy z uzyskaniem buławy hetmańskiej – wyjaśnienie słynnego powiedzenia: „Jam nie z soli ani roli, ale z tego, co mnie boli”
  • Okoliczności śmierci hetmana – legenda
  • Obecność w hymnie państwowym – wyjaśnienie „tajemnicy” trzeciej zwrotki

III. Jan III Sobieski:
Lekcję podzielono na kilka samodzielnych kapsuł:

  1. Edukacja Jana Sobieskiego:
    • nauka w Krakowie (szkoła nowodworska – przykłady pierwszych prac pisemnych, Akademia Krakowska)
    • podróże edukacyjne po państwach europejskich
  2. Król jako mecenas:
    • nauki (Adam Adamandy Kochowski, Stanisław Solski, Jan Heweliusz)
    • malarstwa (Jerzy Siemiginowski-Eleuter, Michał Anioł Palloni)
    • architektury (Marywil, Wilanów)

IV. Janina Lewandowska:
Biografię jedynej kobiety zamordowanej przez Rosjan w Katyniu, znakomitej pilotki i skoczka spadochronowego zaprezentowano w następujący sposób:

  • dzieciństwo w Rosji
  • córka gen. Józefa Dowbor-Muśnickiego
  • edukacja w Poznaniu
  • nieudana próba edukacji muzycznej
  • fascynująca pilotażem i skokami spadochronowymi
  • życie rodzinne
  • kampania wrześniowa
  • sowiecka niewola – działalność w obozie
  • śmierć w Katyniu
  • ekshumacja i niezwykła historii przechowywania przez kilkadziesiąt lat czaszki Janiny Lewandowskiej
  • pamięć zbiorowa:
    • film „Z nieba do nieba” reż. Zbigniew Kowalewski,
    • Narodowy Pomnik Katyński autorstwa Andrzeja Pityńskiego w Baltimore
    • Dęby katyńskie

V. Danuta Siedzikówna ps. „Inka”:
Danuta Siedzikówna ps. „Inka” to jedna z najciekawszych postaci tzw. „Dziewcząt Niezłomnych”. Mottem przewodnim prezentacji postaci były słowa bohaterki „zachowałam się jak trzeba”.
Lekcję przedstawiono według poniższego schematu:

  • dzieciństwo
  • edukacja
  • działalność konspiracyjna
  • ostatnia misja
  • pobyt w więzieniu, brutalne przesłuchania, wyrok, zabójstwo
  • „pamięć” o Danucie Siedzikównej w czasach komunistycznych
  • „Inka” w kulturze masowej: teatr, muzyka – rap i poezja śpiewana
  • próba niszczenia pamięci o Danucie Siedzikównej

VI. Witold Pilecki:
Niezwykłą postać rotmistrza Witolda Pileckiego zaprezentowano według poniższego schematu:

  • dzieciństwo
  • edukacja w Wilnie
  • działalność w harcerstwie
  • udział w wojnie polsko-bolszewickiej (dwukrotne odznaczenie Krzyżem Walecznych)
  • studia na Wydziale Rolnym oraz Wydziale Sztuk Pięknych
  • małżeństwo z Marią Ostrowską i narodziny dzieci Andrzeja i Zofii
  • walka w czasie kampanii wrześniowej
  • konspiracja
  • ochotnik do Auschwitz – tajne raporty
  • ucieczka i spotkanie z Tomaszem Serafińskim
  • udział w Powstaniu Warszawskim
  • działalność w podziemiu po zakończeniu wojny
  • aresztowanie, pokazowy proces, zabójstwo sądowe
  • rehabilitacja po 1990
  • pamięć o Rotmistrzu W. Pileckim
    • książki
    • komiks
    • muzyka
    • film
    • pomnik w Parku Jordana

VII. Stanisław Sosabowski:
W ostatniej prezentacji przedstawiono Stanisława Sosabowskiego – „niezłomnego” generała. Postać jednego z bohaterów II Wojny Światowej przedstawiono w następujący sposób:

  • osoba generała w opiniach osób mu współczesnych
  • dzieciństwo – utrata ojca i tragiczna sytuacja materialna
  • edukacja
  • szlak bojowy w wojsku austro-węgierskim
  • działalność wojskowa w okresie dwudziestolecia międzywojennego i dramaty w życiu prywatnym
  • kampania wrześniowa – bohaterska walka w obronie Warszawy
  • działalność emigracyjna we Francji i Wielkiej Brytanii
  • tworzenie Pierwszej Brygady Spadochronowej
  • operacja Market Garden – ilustracja fragmentami kronik wojennych i wspomnieniami gen. S. Sosabowskiego
  • oskarżenie „niezłomnego” generała o przyczynienie się do klęski powyższej operacji
  • „zapomnienie” przez władze brytyjskie i polskie
  • udana próba przywrócenia pamięci o generale i pokazanie prawdy o operacji Market Garden przez władze i społeczeństwo holenderskie
  • współczesna „pamięć” o generale Stanisławie Sosabowskim w niepodległej Polsce

Metody pracy:
Metody aktywizujące:

  • wykład problemowy, burza mózgów, dyskusja dydaktyczna związana z wykładem.

Metody podające:

  • wykład informacyjny, pogadanka, opowiadanie.

Pomoce dydaktyczne:

Własne prezentacje multimedialne, w których wykorzystano:

  • Malarstwo: Jerzy Siemiginowski-Eleuter, Michał Anioł Palloni, Jan Matejko, Broder Matthisen, Walery Eljasz-Radzikowski, Franciszek Smuglewicz, Józef Brandt, Leopold Löffler
  • Miedzioryty: Cornelis Meyssens
  • Literatura piękna: Mikołaj Rej, Jan Kochanowski
  • Muzyka: Tadek Solo, „Inka” oraz „Rotmistrz Witold Pilecki” (płyta: „Niewygodna prawda” 2012); Andrzej Kołakowski – „Inka”; Lech Makowiecki&ZAYAZD Ballada o Rotmistrzu Pileckim
  • Film: fragmenty kronik filmowych z okresu II wojny światowej; „Ogniem i mieczem, reż. Jerzy Hoffman; Epitafia katyńskie (pomysł cyklu- Maciej Dancewicz) – Janina Lewandowska; trailer filmu „Pilecki” reż. Mirosław Krzyszkowski
  • Materiały audio: fragmenty wspomnień gen. Stanisława Sosabowskiego
  • Archiwalne dokumenty: m. in. z Centralnego Archiwum Wojskowego
  • Mapy: Europa w XVII stulecia, mapa nieba – Tarcza Sobieskiego, plan operacji Market Garden, miejscowości: Iwano-Frankiwsk, Guszczewina, Czarnca koło Włoszczowej, Ołuniec, Charków

Zobacz informację o zajęciach w 2015 r.”